Spannende strijd om de SP-hamer

Partijtop is voor Meyer, maar leden nemen dat stemadvies niet klakkeloos over bij voorzittersverkiezing

"Zo'n goeie hebben wij nog niet gehad", zongen SP-leden Jan Marijnissen een week geleden toe bij de laatste partijraad in Amersfoort onder zijn leiding. Wie hem na 27 jaar opvolgt als partijvoorzitter, bepalen de socialisten vandaag tijdens hun congres in een omgebouwde mengvoederfabriek bij Utrecht. Ze kunnen kiezen voor vakbondsman Ron Meyer of Kamerlid Sharon Gesthuizen.

Dat niemand zich vooraf aan een voorspelling durft te wagen, is misschien nog wel het meest verrassende aan deze verkiezing. Binnen de SP verandert de wil van de partijleiding doorgaans in wet en die leiding is duidelijk: ze sprak zich in september unaniem uit voor Meyer vanwege zijn ervaring met het opbouwen van partijafdelingen en de lokale politiek in zijn woonplaats Heerlen.

Niets leek Meyer daarom in de weg te staan vandaag het rode roer over te nemen, ware het niet dat Gesthuizen zich de afgelopen maanden van outsider heeft opgewerkt tot serieuze tegenkandidaat. Ze profileert zich als de vernieuwer die minder dictaten vanuit de partijtop wil en meer ruimte voor ideeën van leden. FNV-campagneleider Meyer en protegé van Marijnissen wil juist veelal vasthouden aan hoe het nu gaat.

De stemverhouding laat zich vooraf moeilijk meten, maar een rondvraag op de partijraad van vorige week zaterdag doet geen Noord-Koreaanse uitslag in het voordeel van Meyer vermoeden. Zo stemmen de twee afgevaardigden van de afdeling Heerenveen die elk zo'n vijftig leden vertegenwoordigen 'voor Sharon'. Bij de afdeling Zaanstreek kwam de verdeling na een stemming op de ledenvergadering uit op 4-3 voor Gesthuizen, in Beuningen werd het 1-1.

Dat Gesthuizens kritiek op het gebrek aan democratie binnen de partij bij leden op instemming kan rekenen, is veelzeggend. Kennelijk vertolkt Gesthuizen een gevoel dat SP'ers maar zelden hardop uitspreken, maar dat wel degelijk leeft. Een gevoel bovendien waar leden gevolg aan willen geven door te stemmen op een voorzitterskandidaat die wat wil veranderen binnen de SP.

"Ik weet niet of het partijbestuur Ron wel een dienst heeft bewezen door hem als favoriet aan te wijzen", zegt Kamerlid Harry van Bommel. Leden zullen Meyer daardoor met een voortzetting van het tijdperk Marijnissen associëren, terwijl Gesthuizen staat voor de frisse wind. Ook kan weerstand zijn ontstaan door de keuze voor Meyer op te dringen aan leden, denkt Van Bommel, die als een van de zeer weinige prominente SP'ers achter Gesthuizen staat.

Van die prominenten heeft Gesthuizen het tijdens haar campagne in elk geval niet moeten hebben. Eén voor één spraken ze hun voorkeur uit voor Meyer, Haagse fractiegenoten incluis. Marijnissen deed Gesthuizens Kamerervaring vorige week in NRC nog af als 'volstrekt irrelevant' voor een partijvoorzitter. Oud-Kamerleden Manja Smits, Krista van Velzen en Jan de Wit kwamen deze week met een pro-Meyer-filmpje.

Als reactie volgde donderdag een filmpje waarin drie onbekende SP-leden zich uitspreken voor Gesthuizen. "We hebben 40 oud-Kamerleden, maar nog 42.000 andere leden", wilde Gesthuizen ermee zeggen. "Het is aan hen." Dat maakt de uitkomst des te ongewisser, gelet op de woorden van Marijnissen bij 'Pauw' donderdag: "Leden van de SP zijn buitengewoon recalcitrante en verstandige mensen die zich niets laten voorschrijven, door niemand niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden