Spannend spel in slagveld van meubilair en rekwisieten

Theater

’Nachtwake’ van Lars Norén door De Paardenkathedraal. Regie: Paula Bangels. Utrecht t/m 16-3 en 2/31-5. Tournee t/m 27-4. 030-2711414 of www.paardenkathedraal.nl

De speelvloer is volgepropt met een ratjetoe aan meubilair. Keuken, kamer, eethoek, zithoek, het loopt allemaal in elkaar over. Een schapevelletje hier, een huisvlijtplaid-van-oma daar. En heel veel blikjes, flessen, frutsels, in open kastjes.

Harde muziek en een live bespeelde accordeon ter linkerzijde overstemmen alle geluiden. Ergens heel vaag is het gerinkel van een telefoon te horen. Net als het, op het oog, drukke gepraat in de hoorn van een even later in het halfduister opgekomen vrouw. Zo’n ambiance (decorontwerp: André Joosten) vraagt er om in een slagveld te veranderen. Niet zo gek, als het om een stuk van de Zweed Lars Norén gaat die zich, sterk heeft laten beïnvloeden door grootheden als Eugene O’Neill en Edward Albee. Van de laatste is vooral ’Who’s afraid of Virginia Woolf?’ vaak te herkennen. Zo ook in ’Nachtwake’ (1983), twintig jaar na het inmiddels klassieke voorbeeld geschreven. Ook hier heeft het echtpaar, Charlotte en John, publiek nodig om hun particuliere worsteling de dimensie van een heus strijdperk te geven. En is het de vrouw die, tot afkeer van de man, late gasten heeft uitgenodigd. Ook hier vloeit de drank rijkelijk en zweept emoties en conflicten op tot onbarmhartige hoogtes.

Verschillen zijn er eveneens. Aanleiding is niet een feestje dat zonodig voortgezet moet worden, maar een crematie. Van de moeder van John. En de gasten geen buitenstaanders, maar familie. Johns broer en diens vrouw. Zodat nog een psychologisch verband getrokken kan worden tussen familiegeheimen en huidige onlustgevoelens. Is Albee’s geest niettemin sterk aanwezig, Norén toont zich in dit stuk evenzeer een meester in het genre. Voor acteurs is zoiets een compositie die uitnodigt de hele toonladder van hun kunnen te bespelen. Regisseuse Paula Bangels laat hen daar heel ver in gaan, maar het mooie van de voorstelling is, dat zij het geheel als een partituur heeft opgevat, waarin de instrumenten eigen accenten kunnen leggen.

Het spel gaat gedurig heen en weer tussen ouderwetse inleving en stilering. Soms gaan de fel bijtende woordenwisselingen opeens over in een atonale symfonie van uitsluitend onverstaanbare wanklanken, dan weer is er een korte stilte voor de volgende storm.

Er zit een gevaarlijke ritmiek in de voorstelling, die een af en toe grimmig speelse tegenkleur krijgt van de live-muziek van acteur/musicus David Cantens: een tekenfilmdeuntje bij een razende ruzie, kloppende harttonen na een uitslaande geweldsuitbarsting. De wisselwerking tussen muziek, ritme, tekst en spel is zo beeldend en sturend, dat het bijna vanzelfsprekend lijkt hoe goed er wordt geacteerd.

Mathias Sercu als een in machteloze gramschap gevangen John, Jan van Looveren als diens in jaloerse agressie verdronken broer, Eva van der Gucht als de stille schoonzus wier ontgoochelde blik zo makkelijk te paaien is met een lekker hapje. Maar de kroon spant, net als vorig jaar in Pinters ’Bedrog’, Katrien de Becker. Zij laat zo haarscherp de stemmingswisselingen van Charlotte zien, dat het onderscheid tussen de geëxalteerde hysterie van het personage en de controle daarover van de actrice zichtbaar blijft. Ongemeen spannend om naar te kijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden