Spanje verfoeit eigen EU-kandidaat

Landgenoten in het Europarlement zien minister De Guindos liever niet als voorzitter van de eurogroep

Het duel om het voorzitterschap van de eurogroep - die bestaat uit de ministers van financiën van de negentien eurolanden - dreigt uit te lopen op een prestigestrijd, met een enorm afbreukrisico voor de verliezer. Jeroen Dijsselbloem kan daarin in ieder geval rekenen op brede politieke steun in eigen land. Dat geldt veel minder voor zijn enige concurrent, de Spaanse minister Luis de Guindos.

"De Guindos mist de flexibiliteit die je voor zo'n baan nodig hebt", zegt de Spaanse Europarlementariër Ramon Tremosa i Balcells. Hij hoopt vurig dat Dijsselbloem, wiens eerste termijn over twee maanden afloopt, zijn topfunctie behoudt. "Dijsselbloem luistert, past zich aan, onderhandelt. Spaanse ministers kunnen dat niet. Noordelijke landen passen zich beter aan aan een veranderende wereld."

De Catalaan is één van de vier Spaanse Europarlementariërs in de commissie economische en monetaire zaken. De eurogroepvoorzitter komt geregeld bij deze commissie over de vloer om tekst en uitleg te geven over de beslissingen die de ministers hebben genomen, bijvoorbeeld over Griekenland.

Drie van die vier Spanjaarden huiveren bij de gedachte dat ze straks niet langer Dijsselbloem, maar landgenoot De Guindos tegenover zich vinden. "In de eerste zes maanden van zijn ministerschap, vóórdat Spanje het steunpakket voor de banksector aanvroeg, heeft De Guindos het dramatisch slecht gedaan", zegt Jonás Fernández van de socialistische PSOE. "Toen dat steunpakket er was, hield De Guindos in feite op minister te zijn."

De PSOE is de aartsrivaal van de conservatieve Partido Popular (PP) waartoe De Guindos behoort. Die twee partijen verdelen al decennialang de regeringsmacht. Maar de Spaanse politiek staat aan de vooravond van een aardverschuiving, in november bij de parlementsverkiezingen, en morgen al bij regionale verkiezingen. De opkomst van nieuwe partijen en de verwachte neergang van de PP pleiten niet voor de eurogroepambities van De Guindos.

Toch is PP-Europarlementariër Pablo Zalba Bidegain er vrijwel zeker van dat zijn partijgenoot straks op de stoel van Dijsselbloem zit. "De Guindos is verantwoordelijk voor het economische wonder dat zich in Spanje heeft voltrokken. Tot voor kort was Spanje het probleem van de eurozone. Nu zijn we het voorbeeld voor de eurozone."

Buiten de PP is er echter geen enkele partij die een steentje wil bijdragen aan de pogingen van premier Rajoy om De Guindos zijn Brusselse topbaan te bezorgen. Er staat voor Madrid veel op het spel. Want Spanje is als vierde economie van de eurozone slecht vertegenwoordigd in de EU-instituties, zeker nadat het land in 2012 zijn permanente zetel in het bestuur van de Europese Centrale Bank verloor.

Het scherpst in zijn kritiek op De Guindos is Europarlementariër Ernest Urtasun van de Catalaanse Groenen. "Deze minister heeft grote sociale schade veroorzaakt en is niet in staat gebleken om de belangen van Spanje en zijn burgers op EU-niveau te behartigen", zegt Urtasun. Dat maakt hem niet tot een Dijsselbloem-aanhanger -- alsof hij zou moeten kiezen tussen de pest en de cholera. "Als ik een minister voor het voorzitterschap moet aanwijzen, zou dat Gianis Varoufakis zijn. Maar ik weet dat dat niet realistisch is."

Fernández, Tremosa en Urtasun hebben alledrie grote bedenkingen bij de zelfverzekerdheid die Rajoy en De Guindos uitstralen in de campagne, alsof het niet meer mis kan gaan. "Precies zoals Real Madrid de halve finale van de Champions League inging tegen Juventus", zegt Tremosa met enig leedvermaak.

"Toen de conservatieven in 2011 weer aan de macht kwamen, zeiden ze dat de vorige socialistische regering de Spaanse positie in de internationale arena had ondermijnd", zegt Urtasun. "Sindsdien is het alleen maar erger geworden." Ook Fernández ziet geen basis voor de zelfverzekerde uitspraken vanuit Madrid. "Het is in Brussel zeer ongebruikelijk om een voorzitter al na één termijn te vervangen, zeker als daar geen enkele reden toe is."

De Spaanse twijfels over 'hun' kandidaat staan lijnrecht tegenover de steun die Dijsselbloem geniet in de Nederlandse politiek. De drie Nederlandse leden van de commissie economische zaken in het Europarlement -- van CDA, PvdA en VVD -- zien alledrie PvdA'er Dijsselbloem na juli het liefst terugkomen.

Gaat de eurogroep stemmen?

Minister Dijsselbloem werd in januari 2013 door zijn ambtgenoten in de eurogroep benoemd tot voorzitter. Op 21 juli eindigt zijn ambtstermijn van 2,5 jaar. Hoewel de opvolgingsprocedure formeel nog niet is begonnen, heeft Dijsselbloem laten weten graag door te gaan. Alleen zijn Spaanse ambtgenoot Luis de Guindos heeft zich gemeld als tegenkandidaat. De kwestie komt aan de orde op de volgende eurogroepbijeenkomsten van 18 juni en 13 juli. Mogelijk trekt één van de kandidaten zich terug als de kaarten lijken geschud. Bij een eventuele stemming wint degene die minstens tien van de negentien landen, groot of klein, achter zich krijgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden