SPANJE - Stier van Osborne voor uitsterven behoed

MADRID - Voor de Stier van Osborne is 1997 goed begonnen. Hij mag blijven. Van reclamebord is de stier gepromoveerd tot symbool van onsterfelijkheid, een opwaardering zonder precedenten in het land van toros en toreros. Ook voor toeristen is het stoere zwarte beest van hout en ijzer een vast herkenningspunt.

De Stier van Osborne heet zo omdat hij jarenlang de alcoholische versnaperingen uit de gelijknamige bodega in het Zuid-Spaanse Puerto de Santa Maria aankondigde. Medio 1994 dreigde de Stier uit het naakte landschap te verdwijnen. Ambtenaren die het niet zo nauw wensten te nemen met historie en traditie, kwamen tot de conclusie dat de stier als reclameboodschap het landschap ernstig ontsierde. Als Philips II nog had geleefd, zouden ze zijn geëindigd op de brandstapel, zo verontwaardigd en talloos waren de Spanjaarden die zich spontaan bekeerden tot het Genootschap Vrienden van de Stier van Osborne.

Het verbod op de Stier stoelde echter wel degelijk op wetgeving. Al in 1962 - dictator Franco regeerde toen nog met ijzeren hand - was er een wet aangenomen waarmee er een verbod kwam op reclameborden op minder dan twintig meter afstand van de wegen buiten de steden. Omdat gerechtigheid in Spanje een schaars goed is, zou het 32 jaar duren alvorens er voor het eerst ernst werd gemaakt met de uitvoering van die wet.

Over de hoogvlakte viel een rouwsluier. Een enkeling herinnerde zich weer hoe Johanna de Waanzinnige ooit met het lijk van haar overleden man, Philips de Schone, ronddwaalde van dorp naar dorp. De Stier van Osborne zou een soortgelijk lot zijn beschoren, zo werd gemompeld.

In een laatste poging de Stier te behouden voor volgende generaties Spanjaarden en toeristen klopte Osborne aan bij het hooggerechtshof. Tegelijkertijd werd opdracht gegeven om alle teksten, conform de wet, te verwijderen van de beesten zodat het niet langer om een reclamebord zou gaan maar om een landschappelijk object dat volgens de sherry- en brandy-firma thuishoort op de lijst van beschermd cultureel erfgoed.

Pas toen werd de anoniem geworden Stier echt symbool van nationale trots. Bestuurders die het voormalige reclamebord kwalificeerden als 'een nutteloos, landschap ontsierend object' werden weggehoond. De publieke opinie vergemakkelijkte het politieke akkoord tussen regering en oppositie, waarin de Stier amnestie werd geschonken. Ook het hooggerechtshof gaf de bodega gelijk. Het vonnis bekrachtigde de overeenkomst waarmee in de wetgeving een uitzondering is gemaakt voor de Stier van Osborne.

In totaal heeft Osborne 97 stieren in het Spaanse landschap staan conform een ontwerp van de daar alom geëerde kunstenaar Manolo Prieto. Elke stier heeft een oppervlakte van 150 vierkante meter, is ruim 13 meter hoog en weegt ongeveer 4000 kilo. De eerste werd in 1957 geplaatst in het dorp Canabillas de la Sierra in de provincie Burgos. In de hoogtijdagen van de Stier stonden er meer dan 500 exemplaren in het landschap. De meeste overgebleven stieren staan nu aan de autowegen die van Madrid leiden naar Barcelona, Bilbao, La Coruña, Badajoz, Cadiz en Valencia.

De haan kraaide het eerst victorie in Andalusië, bakermat van stier en sherry. Daar is de Stier met ingang van dit jaar - tot in de eeuwigheid - officieel ingeschreven in het register van historisch, beschermd cultuurbezit. De speciaal hiervoor in het leven geroepen commissie beschouwt de Stier van Osborne als 'een etnografisch object (symbool van identiteit) met historische waarde (de stier als kenmerkend element in de cultuur van de Middellandse Zee-landen), als artistiek object (de poëzie van de Land Art), als een monument in het vernieuwingsproces van kunstzinnige gevoeligheid en als de hergeboorte van het eeuwigheidsgevoel'. Olé.

De stier mag dus blijven. Osborne blij en Spanje ook want uit enquetes valt af te leiden dat 75 procent van de ondervraagden van mening was dat het object in esthetisch opzicht eerder een waardevolle aanvulling was dan dat het afbreuk deed aan het zicht op de hoogvlakte. Reclamemaker Miguel Monfort, die de Stier als reclamecampagne introduceerde in het landschap, is dan ook een gelukkig man. “Deze stier vertegenwoordigt nu veel meer dan het aanprijzen van een brandy. Hij is symbolisch voor Spanje. Hij heeft gediend als reclame-object, als illustratie in The New York Times bij een artikel over de dood van Franco en als inspiratiebron voor dichters, schrijvers, schilders, fotografen en cineasten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden