Spanjaarden zijn het Eta-terrorisme zat

Wel of niet praten met de Baskische nationalisten over Eta? Dat is de heikele vraag waarvoor de Spaanse premier José Maria Aznar zich ziet geplaatst. Aznar heeft dit jaar alle contacten met de gematigde nationalisten stelselmatig gemeden, omdat hij van mening is dat ze gemene zaak maken met Herri Batasuna, de politieke arm van de Eta. Maar na 21 doden in tien maanden, onder wie zes politici, welt de kritiek op dit beleid snel. De Spanjaarden zijn het Eta-terrorisme zat.

Donderdagavond werd Aznar de les gelezen toen een miljoen Catalanen hem in de straten van Barcelona opriepen tot dialoog tijdens een anti-Eta-demonstratie na de moord op Ernest Lluch, ex-minister van gezondheid in het eerste kabinet-González. Lluch, die hoogleraar was aan de universiteit in de Catalaanse hoofdstad, had zich altijd een fervent voorstander getoond van een politieke dialoog over de toekomst van Spaans Baskenland. De demonstratie - de grootste uit de geschiedenis van Catalonie - eindigde dan ook in een hartstochtelijke oproep tot dialoog.

Voor de tv-kijker thuis leek de demonstratie een toonbeeld van collectieve solidariteit. Maar achter de schermen werden vinnig de degens gekruist. Aznar verzette zich vergeefs tegen de aanwezigheid op de eerste rij van de Baskische premier Juan José Ibarretxe, met wie hij al lange tijd geen woord meer wisselt. Op hun beurt wilden de drie dochters van de vermoorde Ernest Lluch niet gezien worden in gezelschap van Aznar en minister Jaime Mayor Oreja van binnenlandse zaken, omdat zij de beide politici zien als het grootste obstakel om via de weg van de dialoog een einde te maken aan het Eta-terrorisme.

Tot verbijstering van Aznar richtte de journaliste Gemma Nierga, na het voorlezen in het Catalaans van een manifest, zich in het Spaans tot de politici in de eerste rij. Wellicht verzuimde ze te benadrukken dat ze even op persoonlijke titel sprak. Maar de boodschap was luid en duidelijk: ,,U daar, praten met elkaar, als u kunt.'' De oproep werd beloond met een daverend applaus - zij het niet niet in het regeringsgezinde dagblad El Mundo dat gisteren in een hoofdredactioneel commentaar een socialistische samenzwering meende te ontdekken in de oproep tot dialoog.

De socialisten houden vol dat het anti-terrorismebeleid van de regering niet alleen gebaseerd kan zijn op politionele acties, maar dat er tegelijkertijd een politieke dialoog op gang moet komen. De feiten geven hen gelijk. Ondanks de recente arrestaties van kopstukken van de Eta in Frankrijk en van enkele in Spanje opererende commando's volgen de aanslagen elkaar op.

Gistermorgen nog werd nog maar net een aanslag op een voormalig wethouder in de Noord-Spaanse stad Pamplona voorkomen. Eén Eta-terrorist, in bezit van een autobom en een pistool, werd gearresteerd. Een tweede ging er vandoor. Intussen houdt de regering voet bij stuk. Aznar herhaalde gisteren dat elke vorm van dialoog met de Eta zinloos is. Ook minister Mayor Oreja benadrukte nog eens dat er geen sprake kan zijn van onderhandelingen met de Eta ,,of met hen die in het kielzog van het terroristische offensief om de onafhankelijkheid van Spaans Baskenland vragen''. Hij doelde op de gematigde nationalisten.

Eerder deze week wees Aznar al een voorstel van de socialistische partij van de hand om een gezamenlijk anti-Eta-pact te sluiten. De socialisten zien daarin het bewijs dat Aznar uitsluitend wordt gedreven door electorale overwegingen, nu algemeen wordt verwacht dat binnenkort vervroegde verkiezingen in Baskenland zullen worden uitgeschreven. Mayor Oreja heeft al toegegeven dat hij dan als lijsttrekker voor zijn Partido Popular zal deelnemen. ,,Zorgwekkend om te zien hoe deze minister hogere prioriteit geeft aan zijn electorale belangen dan aan het anti-terrorismebeleid'', aldus een verontwaardigde Pasqual Maragall, de leider van de Catalaanse socialisten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden