Spangen is een oude wijk, maar niet slecht om te wonen

Het vandaag verschenen rapport 'Sociale en culturele verkenningen 1996' is opmerkelijk omdat het de mening van allochtonen zelf peilt en niet - zoals zo vaak in de wetenschap - alleen óver hen vertelt. Het SCP-rapport ruimt dan ook meteen op met bekende vooroordelen: zo blijken allochtonen zich bij voorbeeld veel ongelukkiger te voelen dan autochtonen als ze werkloos worden. En ze ergeren zich veel meer dan hun Nederlandse buren aan het straatvuil in de wijk. Trouw ging met het rapport in de hand op bezoek in verschillende buurten.

Het contrast tussen dit stukje Spangen en dat van verderop is groot. Hier, op de Spangesekade, lijkt het alsof een bom doel heeft getroffen. Zandhopen van zeker twee meter hoog, kapotgeslagen ijzerwerk, veel roest, een modderpoel waarin flarden zeil liggen. Aangrenzend een huizenblok, waarvan de ontbrekende gevelstenen aangeven dat de bulldozers soms net iets harder te keer gingen dan gewenst. Spangen ondervindt van een heleboel dingen last, van junks en dealers, van de schrikbarend hoge werkloosheid, het vele vuil op de straat, maar zeker ook van de stadsvernieuwing.

Gekscherend wordt Spangen het 'laboratorium' van Nederland genoemd. “Als iets in onze wijk lukt weet je zeker dat dit in het hele land kan”, zegt bestuurder Rinus Vis van de bewonersorganisatie. “Dat komt doordat in Spangen rond de 80 verschillende nationaliteiten zijn vertegenwoordigd en de mentaliteit van de Spangenaar zelf daarenboven heel bijzonder. Die zegt niet alleen 'er is iets mis', nee, die zegt ook 'en zo gaan we het veranderen'. De saamhorigheid in deze wijk lijkt dan misschien niet zo groot, in de pers wordt er altijd heel negatief over ons geschreven en op de tv zien we alleen maar de rottigste plekjes, neem van mij aan dat de sociale controle en de behulpzaamheid groot is. Als een jongetje van een klimrek valt en hij moet naar de dokter, wordt er bijna gevochten over de vraag wie hem daar brengt.”

Onderzoek van het Sociaal cultureel planbureau (SCP) wijst uit dat Spangen van alle achterstandswijken over Nederland het slechtst scoort. De onderzoekers bevestigen het beeld dat niet-Spangenaren al lang wisten. De bevolking en dan met name de overgrote meerderheid van allochtonen, is meer dan ontevreden. De wijk is onveilig, smerig en verpauperd. Wie nog iets van zijn leven wil maken, moet Spangen meteen en voorgoed de rug toekeren.

Rinus Vis: “Maar ik zou echt nou eens willen weten wie zo'n onderzoek doet, wat precies de achtergrond is van die meneer of mevrouw, waar die woont en zo. Als het SCP bewoners van de wijk heeft ondervraagd, wie waren dat dan? Toevallige voorbijgangers, mensen die volgende week gaan verhuizen of mensen die hier al vijftien jaar wonen? Waren de ondervraagden gemiddeld achttien jaar of de zeventig gepasseerd?”

Vis herkent zich niet in de conclusies van het planbureau. In Spangen is hij lang niet de enige. Charly, zestien jaar, van Antilliaanse afkomst en sinds een week op zoek naar een baan, geeft grif toe dat Spangen niet zijn ideaal is. “Het is een ouwe wijk met sombere mensen, terwijl ik het liefst de hele dag zing”, vertelt hij. “Maar een rotbuurt is het niet. Ik heb m'n vrienden en we zitten dicht bij danstenten in het centrum. Ik hoef niet te verhuizen, al weet ik zeker dat ik hier niet m'n hele leven blijf. Een mooi eiland met palmen, daar een restaurantje beginnen. Dat staat me wel aan en als ik de kans krijg doe ik dat.”

In Spangen zou het verenigingsleven op een heel laag pitje staan. “Idioot gewoon”, lacht Annie Verdoold, de struise vrouw die, waar de overheid faalde, ooit zelf het voortouw nam om de drugsoverlast in de wijk te beperken. “Juist vanwege de aanwezigheid van zoveel verschillende culturen, zijn er zoveel gezelligheidsclubs dat we het overzicht zijn kwijtgeraakt. Alle kinderen van zes tot twaalf jaar zijn al aangesloten bij het Duimdrop-project, dat voorziet in het uitlenen van speelgoed. Als die kinderen ouder worden komen ze vanzelf bij de culturele verenigingen, de Marokkaanse of de Turkse of de Antilliaanse, noem maar op. In Spangen zijn meerdere wijk- en buurthuizen, er is een kerngroep en zelfs een kerkgroep.”

In de Bilderdijkstraat wandelt üzran. Werkloos als hij is, moet hij op de centen letten, zeker waar hij vrouw en vier kinderen moet onderhouden. “Maar als ik ergens anders in Rotterdam zou wonen zou ik hetzelfde voelen als nu”, geeft hij aan. “Dat ik geen baan heb, heeft niets met Spangen te maken. Hier is de huur tenminste laag. Vuil? Ja, de mensen smijten tegenwoordig alles maar op straat. Maar dat is in deze wijk niet erger dan op die grote weg bij het Centraal Station, het Weena ja. Ik ben teleurgesteld over Nederland, niet over Spangen. Er kan een heleboel. Dat komt door de Nederlanders die er wonen. Die lopen gewoon naar junks en dealers en zeggen 'Oprotten jij'. Buitenlanders zouden dat niet voor elkaar krijgen. Die zouden gelijk een klap in hun gezicht krijgen. Maar ik zie het vaak hoor, als ik voor het raam zit. Komt er een dealer aangelopen en drie minuten later is hij weg uit de wijk.”

In het servicepunt voor bewoners, dat de deelgemeente Delfshaven in Spangen heeft ingesteld, heerst 's middags een serene rust. De wijkagent komt binnen voor overleg en Herman Harmsen, coördinator wijkbeheer, praat honderduit over Spangen. “Kijk”, zegt hij, “de resultaten van een ander onderzoek, van het Bureau onderzoek op maat. Van de Spangenaren zegt 41 procent dat de buurt vertrouwd is en 68 procent is tevreden over hun huis. Slechts 28 procent heeft die woning beveiligd. Dat zijn toch percentages die voor zich spreken. Er zijn Rotterdamse wijken die meer problemen kennen.”

Een stelling die Andrea Barroso onderschrijft. Een jaar geleden verleden verhuisde zij van de Afrikaanderwijk in Rotterdam-Zuid naar Spangen. “Hier leg ik veel makkelijker contact”, is haar ervaring. “De betrokkenheid van de mensen bij de wijk is veel groter. Ik ben nu bezig met een actie voor komende zondag, in de Bilderdijkstraat. Bedoeld om de straat mooier te maken. Toen m'n allochtone buren daarvan hoorden zeiden ze 'Dan maken wij eten klaar'. In Spangen krijgen de mensen de kans er iets van te maken, in de Afrikaanderwijk leefde iedereen langs elkaar heen.”

Het zou te zot om te veronderstellen dat Spangen het plezierigste woonoord van Rotterdam is. De klachten die het servicepunt bereiken variëren van 'ouwe troep' op straat tot de overlast die duiven veroorzaken. Beheercoördinator Herman Harmsen: “De 'zelfredzaamheid' van Spangenaren is groot. De mensen willen alleen vaak meer dan de politie kan. Er zijn best groeperingen in deze wijk die er een niet zo'n geslaagde onderlinge verstandhouding op na houden, maar als het erop aankomt denkt iedereen mee. Ook over het vuil, ondanks de ophaaldiensten van drie keer per week een fors probleem.”

Telde Spangen tot voor enkele jaren nog 151 dealpanden, nu zijn dat er, mede dankzij de initiatieven van bewoners, nog geen twintig. Harmsen: “En er komende duurdere woningen in de wijk. Koophuizen van een behoorlijk niveau. Natuurlijk moeten we de respons afwachten, maar voor Spangen en de voorzieningen is het goed dat die woningen er komen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden