Spaanse ambtenaren in staking

parijs, madrid – Voor het eerst in veertien jaar gaan vandaag in heel Spanje ambtenaren de straat op. Ze protesteren tegen het crisisplan van premier José Luis Rodríguez Zapatero, dat onder andere voorziet in een korting van gemiddeld 5 procent op hun salarissen en bevriezing van de AOW.

Als deze staking een succes wordt, zullen de bonden zich vrijwel zeker wagen aan een landelijke algemene staking. Hun hoop is vooral dat een omstreden plan om in te grijpen in de ontslagbescherming mensen in beweging zal brengen. Dat forse bezuinigingen onvermijdelijk zijn, dat begrijpen de meeste Spanjaarden wel. Maar de hervorming van de arbeidsmarkt stuit op grote weerstand omdat de maatregel de bevoorrechte positie van iedereen met een vaste arbeidsovereenkomst aantast. Deze werknemers zijn nu alleen tegen hoge kosten – of zoals bij ambtenaren, helemaal niet –- te ontslaan.

Aan de enorme werkloosheid (nu meer dan 20 procent, twee keer het gemiddelde van de eurozone) kan alleen iets worden gedaan als de bezem door de arbeidsmarkt gaat, waarschuwen talloze economen. Het systeem is nu niet alleen inefficiënt, maar ook onrechtvaardig. De laatste twee jaar hadden negen van de tien nieuwe werklozen een tijdelijk contract en deze categorie bestaat vooral uit jongeren en immigranten. Een flexibeler arbeidsmarkt is waarschijnlijk nergens harder nodig dan in Spanje, zegt ook het IMF. Met alleen bezuinigen, 15 miljard in de komende twee jaar, komt de regering er niet.

De crisis heeft het politieke landschap in Spanje in een oogwenk radicaal veranderd. Premier Zapatero, die lang beloofde dat Spanje uit de problemen zou komen zonder pijnlijke ingrepen, is geen schaduw meer van zichzelf. In peilingen is hij ruim ingehaald door de conservatieve oppositie, de Partido Popular.

Nog in april weigerde hij het woord crisis in de mond te nemen. Omdat, zo zei hij Bill Clinton citerend, ’er nog nooit een baan is geschapen met pessimisme’. Een jaar geleden liet hij weten dat het ergste van de recessie voorbij was. Een confrontatie met vakbonden ging hij altijd uit de weg.

Zijn bekering tot daadkracht – hij wil de arbeidsmarkthervorming deze maand nog per decreet invoeren nu de sociale partners er niet uit zijn gekomen – sorteert weinig effect.

Zapatero’s aartsvijand, oud-premier José María Aznar, haalt nu vernietigend naar zijn geïsoleerde opvolger. ,,Dankzij hem is de crisis bij ons erger dan elders’’, verzekerde hij de Franse krant Le Figaro. ,,Hij heeft de flexibilisering tegen gehouden en deed alsof de crisis aan Spanje voorbij zou gaan. En toen die kwam, verhoogde hij de uitgaven en de belastingen.’’

Zapatero’s bezuinigingsplan dat tot stand kwam onder druk van de financiële markten , het IMF en de EU, haalde eind vorige maand een meerderheid van één stem. Hij overleefde dankzij de onthouding van de partij waar zijn regering van afhankelijk is, de Catalaanse nationalisten van de CiU. Dat Zapatero de eindstreep haalt in 2012 is hoogst onzeker. De CiU heeft al laten weten dat het de begroting voor 2011 niet steunen. Dat betekent nieuwe verkiezingen in de herfst. Kopstukken van de PP dringen er zelfs op aan de regering ’geen dag langer onnodig te laten lijden’, zoals Aznar het zondag nog formuleerde. Maar Aznars opvolger aan het hoofd van de PP, de prudente Mariano Rajoy, wacht nog even af. Daarmee houdt hij rekening met een meerderheid van de Spanjaarden die denkt dat snelle verkiezingen de aanpak van de crisis zullen belasten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden