Spaanse advocaat onderzoekt rol Zorreguieta

Op de lijst van verdachten van de Spaanse rechter Baltazar Garzón komt de naam van Jorge Zorreguieta niet voor. Maar volgens de Argentijnse advocaat Slepoy, die in Spanje optreedt als aanklager in dit soort zaken, wist Zorreguieta wel degelijk af van de misdaden tegen de menselijkheid door de Videla-dictatuur.

,,Jorge Zorreguieta hoort niet thuis op het bordes van het koninklijk paleis in Nederland. Hij mag dan geen bloed aan zijn handen hebben, dat neemt niet weg dat hij een hoge graad aan medeverantwoordelijkheid draagt voor de wandaden die gedurende de dictatuur van generaal Jorge Rafael Videla in Argentinië zijn begaan.''

Tot die conclusie komt de Argentijns-Spaanse advocaat Carlos Slepoy, die vanuit Madrid actief is in het vergaren van bewijsmateriaal tegen militairen en burgers die zich schuldig hebben gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid gedurende de jaren dat Videla in Argentinië en Pinochet in Chili het roer in handen hadden. In beide zaken heeft de 51-jarige advocaat zich opgeworpen als openbare aanklager namens nabestaanden.

Op verzoek van een Nederlands advocatenkantoor heeft Slepoy inmiddels een eerste onderzoek ingesteld naar het verleden van Zorreguieta. Zijn conclusie is dat hij niet thuis hoort op de lijst van misdadigers ,,want voor zover we nu weten is hij niet direct betrokken geweest bij executies, ontvoeringen of martelingen. Maar het onderzoek loopt nog. Wie weet voor welke verrassingen we nog komen te staan.''

Sinds 1996 is Slepoy betrokken bij het samenstellen van een lijst met 99 personen -voornamelijk militairen- die bloed aan hun handen hebben. ,,Veel bloed'', benadrukt Slepoy in zijn advocatenkantoor in de statige Salamanca-wijk in het hartje van Madrid, ,,want het gaat nu nog maar om de militaire leden van de junta en de militairen die op het eerste en tweede plan in drie Argentijnse districten verantwoordelijk waren voor de wandaden die in de jaren zeventig werden begaan.'' Slepoy, die de laatste maanden van het Videla-regime in de gevangenis doorbracht, praat dan over de in Spanje inmiddels al vermaarde lijst van superrechter Baltasar Garzón. Bovenaan staat Ricardo Miguel Cavallo die zich in de Videla-jaren had gespecialiseerd in een bizar regime van terreur. Cavallo zit inmiddels achter de tralies in Mexico en wacht op uitlevering naar Spanje. Op de lijst staan verder negen generaals die deel uitmaakten van de militaire junta en twee burgers, een rechter en een vrouw die collaboreerden met de politie.

Een tweede lijst is Garzón inmiddels aan het maken. ,,Daarop komen zeker veertig namen van personen die buiten het leger om deel uitmaakten van het repressie-apparaat'', aldus Slepoy, eraan toevoegend: ,,En dat is het begin nog maar''.

Dat de naam Zorreguieta niet op die lijst staat komt omdat er tot dusver geen bewijsmateriaal is dat hij direct heeft deelgenomen aan de repressie. ,,Wat we wel weten, is dat hij een belangrijke post bekleedde in de militaire dictatuur. Tenslotte werkten alle burgerministers destijds mee om de dictatuur in stand te kunnen houden.''

VERVOLG OP PAGINA 5

Ministerie Zorreguieta zat achter ideologie junta

VERVOLG VAN PAGINA 1

Volgens Slepoy is de politieke medewerking van Zorreguieta maar op één manier uit te leggen: ,,Niemand kon vanuit de machtspositie die hij als minister bekleedde, doen alsof hij niet wist wat er gebeurde. Iedereen wist hoe het repressieve apparaat functioneerde, met welke auto's burgers werden opgepikt uit universiteiten, ziekenhuizen en andere openbare gebouwen. Dus ook Zorreguieta was voor honderd procent op de hoogte van wat er in zijn land plaatsvond.''

Maar of dat genoeg is om hem op de lijst van verdachten te zetten? Slepoy twijfelt. ,,Juridisch gezien is dat een delicate zaak. Het enige dat hem nu kan worden aangewreven is dat hij de schendingen van de mensenrechten verzweeg en dat hij actief of passief ruimte gaf aan anderen om mee te werken aan het repressieve apparaat. Maar dat ligt gecompliceerd, zeker als dat vanuit de invalshoek van de universele rechtspraak moet worden behandeld.''

Dat is het moment dat opnieuw de naam van Baltasar Garzón valt. Hij wordt door Slepoy en duizenden Argentijnen en Chilenen beschouwd als de man die verantwoordelijk is voor verschuivingen in de internationale rechtspraak. Dat geldt ook voor personen die minimaal politieke verantwoordelijkheid hebben gehad gedurende militaire regimes, niet alleen in Argentinië en Chili maar ook in Azië, Afrika of waar dan ook ter wereld. ,,Het is de globalisering van de gerechtigheid'', roept Slepoy uit. ,,Garzón symboliseert een moment van bezinning in de strijd tegen de schendingen van de mensenrechten. De hele wereld kijkt hoe één rechter, zich baserend op de wetgeving in zijn eigen land, er eindelijk werk van maakt dat degenen die misdaden tegen de menselijkheid op hun geweten hebben, wat minder makkelijk vrij kunnen rondlopen.''

Een van de Argentijnen die zich lange tijd schuil hield in Zuid-Afrika maar inmiddels weer in Buenos Aires is gesignaleerd, is José Martínez de Hoz, de minister van economie onder Videla. Ook hij komt niet op de lijst voor, hij was volgens Slepoy wel 'een sleutelfiguur in de junta'. ,,Hij was de geestelijke vader van de ideologie waarvan de junta zich bediende. En daarmee had hij een primaire politieke verantwoordelijkheid voor de genocidepraktijken. In die architectuur speelde het ministerie van landbouw -en dus ook minister Zorreguieta- een hoofdrol.''

En als Zorreguieta na een eventueel huwelijk van dochter Máxima met de Nederlandse kroonpretendent desondanks mag aanschuiven bij de koninklijke familie? Slepoy: ,,Dat moet met alle mogelijke middelen worden voorkomen. Hoe kan iemand die medeverantwoordelijkheid had voor wat er gedurende de dictatuur in Argentinië gebeurde, in een land met een zo rijke democratische cultuur als Nederland naast het staatshoofd staan? Dat zou een schande zijn voor de internationale gemeenschap.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden