Spaans strafonderzoek tegen leden van het Syrisch regime

Al jaren pakt het Syrische regime op grote schaal burgers op. Deze arrestanten uit 2012 zijn vrijgelaten, maar veel anderen zijn nooit teruggezien.Beeld AP

Een Spaanse rechter begint de eerste vervolging van handlangers van Assad. Maar de kans op een veroordeling is klein.

Een rechter in Spanje is een vooronderzoek begonnen tegen negen functionarissen van het regime van de Syrische president Bashar al-Assad. De onderzoeksrechter verdenkt de regimeleden van betrokkenheid bij de verdwijning, marteling en executie van een Syrische burger. Het is de eerste buitenlandse vervolging van leden van het bewind voor misdaden tijdens de oorlog.

"Dit is een belangrijke dag voor de slachtoffers", zegt advocate Almudena Bernabeu, een van de drijvende krachten achter de zaak, tegen persbureau Associated Press. "We laten hiermee zien dat de slachtoffers niet alleen staan."

De burgeroorlog in Syrië duurt inmiddels zes jaar en heeft al aan naar schatting 400.000 mensen het leven gekost. Onder de verdachten zijn hoge regimeleden als vicepresident Farouk al-Sharaa, inlichtingenchef Ali Mamluc en het hoofd van de inlichtingendienst van de luchtmacht, Jamil Hassan.

Moeizaam

De Spaanse onderzoeksrechter Eloy Velasco kan tegen hen een onderzoek beginnen doordat een voormalige Syrische politiefotograaf - met het pseudoniem 'Ceasar' - eerder zijn vaderland ontvluchtte en beelden van ruim 6000 slachtoffers van het regime meenam. Een Syrische vrouw die tegenwoordig in Madrid woont herkende onder deze slachtoffers haar broer, een bestelwagenchauffeur die in 2013 verdween, en diende een aanklacht in.

Volgens de Spaanse wet zijn strafrechters wereldwijd bevoegd als het gaat om ernstige misdrijven met een Spaans slachtoffer. Onderzoeksrechter Velasco kwalificeert de zus van de verdwenen chauffeur in dit geval als slachtoffer.

Mensenrechtenactivisten verzamelen al enige tijd bewijzen tegen de Syrische president Assad en zijn handlangers, en proberen strafzaken tegen hen op gang te brengen, maar dat verloopt moeizaam. Berechting door het Internationaal Strafhof in Den Haag is onmogelijk, omdat Syrië geen lid is van het hof. Ook een verwijzing naar het Strafhof door de VN-Veiligheidsraad zit er niet in, omdat Rusland daarover zijn veto zou uitspreken. Ook China, dat eveneens een veto heeft, steunt zo'n verwijzing niet.

Kleine kans

In verschillende Europese landen zijn al wel vervolgingen begonnen voor misdaden in Syrië, maar dat zijn allemaal zaken tegen betrekkelijk laag geplaatste leden van rebellengroepen en jihadistische bewegingen. De zaak in Spanje is de eerste tegen functionarissen van het bewind van Assad.

Mensenrechtenactivisten zijn enthousiast over de Spaanse vervolging, omdat er een afschrikwekkend signaal van uitgaat. De verdachte regimefunctionarissen lopen nu het risico gearresteerd te worden als zij in het buitenland reizen. Ook kunnen hun bezittingen in andere landen in beslag worden genomen.

Maar de kans dat het tot een succesvolle berechting komt, is volgens experts klein. De Spaanse justitie begon op grond van zijn wereldwijde rechtsmacht eerder vervolgingen van buitenlanders, maar zonder veel resultaat. De bekendste zaak was die tegen de Chileense ex-dictator Augusto Pinochet. Een Spaanse rechtbank beval in 1998 zijn arrestatie toen hij op bezoek was in Londen. Pinochet zat daar vervolgens anderhalf jaar in huisarrest, maar werd uiteindelijk om gezondheidsredenen vrijgelaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden