SP-voorzitter Ron Meyer heeft weer hoop voor de partij: 'Dit kan onze tijd worden'

Ron Meyer in Uithuizen, Groningen, met landelijk SP-bestuurslid Pim Siegers uit Pekela (l) en Tweede Kamerlid Sandra Beckerman uit Groningen. Beeld Hollandse Hoogte / Anjo de Haan

Gesprekken met bekende en minder bekende Nederlanders leerden SP-voorzitter Ron Meyer dat de visie van zijn partij breder gedragen wordt dan hij dacht. 'Dit kan onze tijd worden.'

Het was niet de bedoeling dat zijn rondgang in het land een boek zou worden, zegt Ron Meyer. Zijn idee was om na de landelijke verkiezingen bij zo'n honderd betrokken burgers in het land te rade te gaan, zijn ideeën aan te scherpen en hup, verder te gaan met ander partijvoorzitterswerk. Maar, zei columnist Bas Heijne, een van de mensen die Meyer bezocht, na een gesprek of vier: "Dit moet je niet voor jezelf houden." Een dag later hing uitgever Mai Spijkers aan de lijn. Nu, na maandenlang de randen van de dag flink te hebben opgerekt, ligt zijn eerste boek in de winkel: 'Grip. In gesprek over de staat van ons land.'

Het is een verslag en overpeinzing van gesprekken met bekende en minder bekende Nederlanders. Van oud-D66-vicepremier Jan Terlouw tot bisschop Gerard de Korte, en van de partijloze burgemeester Annemarie Penn van Maastricht tot tv-presentator Humberto Tan. "Ik heb gemeenschapsdenkers gezocht", vertelt Meyer. "Mensen die geloven in de kracht van het collectief. Ik wilde geen debat opschrijven, ik wilde overlap kunnen zien. Ze moesten ver genoeg van de partij staan om me dingen te kunnen vertellen die ik niet al weet, maar niet zover dat ik ze niet meer kan zien staan."

Zijn intellectuele trektocht betekent niet dat hij of de partij de weg kwijt is, benadrukt Meyer. Hij wilde een completer beeld krijgen van het land, van de problemen, de oorzaken, maar vooral de oplossingen die anderen zien. "Ik ben geboren in 1981. Ik herinner me het doelpunt van Van Basten uit 1988, maar ik heb geen ander politiek-economisch systeem gekend dan het neoliberale kapitalisme. Nou ben ik absoluut geen voorstander van het zogenaamd reëel bestaand staatssocialisme, je kunt niet bedenken hoe het over twintig jaar werkt, maar ik wilde uitzoeken hoe het anders kan."

Oogarts

De gesprekken brachten Meyer tot het inzicht dat de meest succesvolle ideologische politicus van de laatste jaren precies die ene is die zegt dat je voor visie naar de oogarts moet. Mark Rutte, sinds 2006 VVD-leider, sinds 2010 minister-president, "is misschien wel de meest ideologische premier die we in dit land gehad hebben", zegt Meyer. "Hij verkoopt zijn uitermate ideologische, neoliberale richting als pragmatisch, redelijk en logisch. Hij doet alsof de buurvrouw op de hoek het kon hebben bedacht. Maar dat mogen we niet verwarren met pragmatisme, met het niet hebben van een ideologie."

Volgens Meyer zet Rutte zich af tegen blauwdrukken voor de toekomst omdat het huidige bouwplan voor het land de VVD'er prima bevalt. "Rutte heeft geen visie meer nodig, want de macht die hij nastreeft, heeft hij al direct om zich heen. Hij is bereid tot samenwerking, maar één lijn blijft overeind: de markt is leidend. Al jarenlang. In het klimaatbeleid. In het afschaffen van dividendbelasting. Dat is allemaal geen kwestie van logica, dat is ideologie. Rutte doet dat uitermate slim en succesvol. Dat het de solidariteit en moraal in dit land geen goed doet, is een ander verhaal. Dat is onze analyse."

Anders dan Meyer had verwacht, constateerde hij tijdens zijn gesprekken dat kapitalismekritiek buiten SP-kringen helemaal niet zo'n taboe is. "Kijk naar een liberaal als Terlouw. Die zegt dat het kapitaal het klimaat heeft verwoest. Of Wim van der Leegte, eigenaar van VDL, een van de grootste ondernemers van het land. Ik verschil met die man als dag en nacht waar het gaat om flexibele arbeid, maar hij keert zich wel tegen de afschaffing van de dividendbelasting, omdat hij vindt dat je je hoofd niet moet laten hangen naar exportbedrijven en internationals. Dat vind ik interessant."

Oftewel: terughoudend zijn met kapitalismekritiek is helemaal niet meer nodig, concludeert Meyer. "We hebben als SP best wel schroom gehad daar al te snel over te beginnen. Want dan horen we: 'daar heb je de SP weer' of 'zelfs als het regent ligt het aan het kapitalisme'. Maar aan tafel dacht ik regelmatig: Goh, heb ik nou wel goed gekeken dat dit geen SP'er is? Ook liberalen en christen-democraten die ik sprak, zijn ronduit systeemkritisch. Ze zien dat het dictaat van de markt desastreus is voor aarde en arbeid en dat we daar alternatieven moeten zoeken. Ook moraal en rechtvaardigheid doen ertoe."

Jongeren mobiliseren

Natuurlijk, Meyer sprak met enigszins gelijkgestemden, maar de SP'er ziet meer voortekenen voor andere ideologische tijden. Zoals de populariteit onder jongeren van politieke nestors als Jan Terlouw, Bernie Sanders en Jeremy Corbyn. "Jongeren snakken naar grotere verhalen, waarden en ideologieën. Ze willen horen hoe we klimaatverandering gaan aanpakken, hoe we voor meer solidariteit in de samenleving willen zorgen. Het zal ze worst wezen dat Bernie Sanders een opa is met veel te grote pakken. Hij heeft een visie die hen inspireert, of ze nou joods of Afro-Amerikaans zijn. Ze zijn niet op z'n McCarthy's bang gemaakt voor alternatieven. Ze staan open voor nieuwe vormen en gedachten. Mijn grootste ambitie is om jongeren te mobiliseren. Dit kan onze tijd worden."

Nog zo'n teken aan de wand vindt Meyer dat ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers onlangs in deze krant aankondigde de strijd met het neoliberalisme aan te willen binden. Segers vindt dat overwogen moet worden privatiseringen van staatsbedrijven terug te draaien, zoals de post. "Fantastisch", zegt Meyer. "Als je met een vleesgeworden neoliberaal als premier zegt dat het neoliberalisme niet de koers van ons land is, dan is dat in zekere zin een oorlogsverklaring. Een tijdbom. We gaan Segers hierop overal steunen en hem herinneren aan zijn woorden."

Heilig geloof

Het zijn grote lijnen en denkrichtingen die Meyer uiteenzet. Hoe gaat hij zijn nieuw verworven inzichten inzetten voor de SP, die staat voor de gewone man en zijn problemen? "Je kunt de verhoudingen alleen maar wijzigen als meer mensen een andere richting op willen en anders gaan stemmen", is Meyers antwoord. "Als wij het Nationaal Zorgfonds voor elkaar willen krijgen of als wij streekvervoer bij buitenlandse staatsbedrijven weg willen halen, dan komen we er niet door alleen in Den Haag voorstellen te doen waar nog geen meerderheden voor te vinden zijn. Dan zullen wij in de buitenwereld voldoende mensen moeten inspireren om daarvoor op te staan. Als mensen zien dat het kleine kan, krijgen ze het geloof krijgen dat het grotere ook kan. Daar begint het mee. Ik heb geen religie, maar dat is mijn heilige geloof."

De zoektocht naar in hoeverre de SP aansluiting vindt bij prominente Nederlanders zou moeten helpen de partij breder op de kaart te zetten. Nodig, want juist lokaal, bij de socialisten van oudsher de wortel waaruit de boom moet groeien, liep de partij in maart noaverij op. Ze viel bij de gemeenteraadsverkiezingen terug van 6,6 naar 4,4 procent van de stemmen, van 460 naar 305 raadszetels, en dat na een verdriedubbeling van het aantal wethouders vier jaar geleden. 'BALEN', stond er in vetgedrukte rode kapitalen in partijblad De Tribune. 'Werk aan de winkel', concludeerde partijleider Lilian Marijnissen. 'Nooit eerder had ik meer zin om mijn telefoon naar een beeldscherm te smijten', schreef Meyer in zijn column.

Hoe verklaart Meyer, die na zijn rondgang door het land optimistisch is dat zijn partij wel degelijk veel mensen kan aanspreken, dat nogal sombere heden? Er raasde volgens hem in maart een 'perfect storm' over de SP: de opkomst in de wijken waar de SP het van moet hebben was laag, de partij ontbeert afdelingen in gemeenten met veel SP-potentie, de lokale partijen groeiden door en er traden dit jaar nieuwe nichepartijen aan in de grote steden. "Van de mensen die vorig jaar bij de Tweede Kamerverkiezingen op ons stemden, is 41 procent niet gaan stemmen. Daarnaast heeft 27 procent dit keer op een lokale partij gestemd."

Grip

Dat identiteitspolitiek in de mode is, is een groot probleem, stelt Meyer. An sich, omdat het zorgt voor versplintering. En voor de SP specifiek, omdat allochtone stemmers naar partijen als Denk en Nida vertrekken. "Wij zijn niet blank genoeg om de PVV te verslaan, en niet Turks genoeg om van Denk te winnen. Maar dat willen we ook helemaal niet op die manier. Wij zeggen: of je nou een Turkse, Surinaamse of blanke thuiszorger bent, je zult toch echt moeten samenwerken om die thuiszorg weer los te maken van de markt. Je moet je niet laten verdelen op grond van achtergrond of religie. Dan komen we tegenover elkaar te staan. Wij zijn er om dat samenhangende verhaal te vertellen, om een einde te maken aan die identiteitspolitiek."

Uiteindelijk is voor Meyer alles terug te voeren op het woord 'grip', de titel van zijn boek. In het slotwoord noteert hij: 'Als mensen minder grip hebben op hun wijk, hun werk en hun wereld leidt dat tot minder begrip voor elkaar. En als we minder begrip voor elkaar hebben, werken we minder goed samen om grip terug te krijgen.'

Achter die zinnen schuilt ook meteen de grootste vijand die Meyer op zijn pad ziet staan: cynisme bij de burger. "Je mag woedend zijn, over het systeem en de gevolgen ervan voor je leven, maar als je daarin blijft hangen, democratie niet meer relevant vindt en stopt met stemmen, schiet niemand daar iets mee op. Zoals Augustinus al zei: 'Hoop heeft twee prachtige dochters, woede over onrecht en moed omdat het niet zo hoeft te blijven.'"

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld -

Ron meyer

Ron Meyer (Heerlen, 1981) nam in 2015 de voorzittershamer over van partijoprichter Jan Marijnissen. Meyer studeerde fiscaal recht in Maastricht, werkte een jaar als fiscalist bij Deloitte en vervolgens tien jaar als campagneleider bij FNV. Hij leidde de schoonmakersstakingen en voerde actie voor de afschaffing van het minimumjeugdloon. Hij is twaalf jaar raadslid in Heerlen. In maart was hij daar weer lijsttrekker.

'Grip, in gesprek over de staat van ons land' verscheen bij uitgeverij Prometheus, € 15.

Lees ook: Identiteit gaat niet over ras of geloof
Zelfs de internetverkiezing voor het beste ­gemeenteraadslid van Nederland lukt niet meer 
zonder incidenten die met identiteitspolitiek te maken hebben.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden