Review

Souvenirs waar je mee thuis kunt komen

In de meeste souvenirwinkels word je niet vrolijk. Houten klompen, gipsen molens en opblaastulpen beantwoorden aan de clichés waar men kennelijk nooit genoeg van kan krijgen. Het was daarom niet eens zo'n gek idee om eens over een nieuw type souvenirs na te denken: een souvenir waar je mee thuis kan komen. Het Europees Keramisch Werkcentrum (EKWC) in Den Bosch, het expertise-centrum voor keramiek, begon vanuit die gedachte het project Dutch Souvenirs, waarvoor het de medewerking van zo'n veertig kunstenaars en designers vroeg.

Nou is het souvenir taaie handel. Negatieve kwalificaties als conservatief, smaakloos, goedkoop, banaal, commercieel zijn er zonder enig probleem van toepassing. Op zijn best zijn ze aandoenlijk van lelijkheid, of aantrekkelijk door smakeloosheid, maar de kern van een souvenir is toch een cliché dat niets van nieuw, modern of design moet hebben, maar direct herkenbaar moet zijn.

Ik vrees dat een deel van de souvenirs uit de ovens van het EKWC nogal onbegrijpelijk zal zijn. De 'space potatoes' van Anna Lange bijvoorbeeld, schijnen te refereren aan de aardappeleters van Van Gogh maar ze lijken in de verste verte niet op aardappels. Of de 'memory container' die gevuld kan worden met een luchtje -niet bepaald een typisch Nederlands product (welk Hollands luchtje zou je mee naar huis willen nemen, hondenpoep, uitlaatgassen, varkensmest?).

Andere ontwerpen munten uit in brutaliteit, zoals de bedelarmband van Hella Jongerius. De ontwerpster hing haar eigen producten in miniatuur aan een koordje of gouden schakelarmbandje. De prijzen van dit gelimiteerde (50 stuks) design-souvenir mogen er zijn: van 550 euro voor de goedkoopste uitvoering (met een koordje) tot boven de 1200 euro (goud).

Het moet moeilijk zijn om een goed souvenir te ontwerpen. Sommige ontwerpers kwamen niet verder dan nog eens een Amsterdammertje, klompen en de plattegrond van Amsterdam. Er zijn wat flauwe, zoals een keramische portemonnee (leuk voor de 'gerolde' toerist), een aantal enorme molens, en een verzameling gedecoreerde vrouwenrompen, getiteld 'sex life'.

Dan zien de Delfts blauwe sexspeeltjes van Grosemans & Ooms er toch een stuk fatsoenlijker uit: gemaakt van mooi glad aardewerk en gedecoreerd met een gezellig lachend meisje in klederdracht, het merkje van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen, of teksten zoals 'I used to have such a good imagination' of 'gezellig'. Voor al die buitenlanders die het red light district niet willen missen, lijkt dit een aardig alternatief.

Enkele souvenirs zijn echt geslaagd: het jeneverflesje van Scholten & Baijings in de vorm van een fraai gestileerde bloem (49 euro), de jeneverkruik met drinkvaatjes van Ineke Hans, de Bossche bol op wit schoteltje van Sigurdur Gudmundsson die 'om op te vreten' is, de bordjes met servet van Manon van Kouswijk, die bedrukt zijn met een patroon van Nederlandse waterwegen (90 euro), en de wandtegel van Ted Noten met tekst 'Ich bin ein Amsterdammer' (12 euro).

De aardigste nieuwe souvenirs bestaan uit twee lagen. Het zijn de zeepjes van Wieki Somers & Dylan van den Berg, die de vorm hebben van gewone souvenirs: een grachtenhuisje, een koe en een boertje. Door de doorzichtige zeep heen schemeren de contouren van het souvenir dat overblijft als de zeep verbruikt is: een vinex-huisje, een gouden leeuw en een zakenman in pak.

De verzameling nieuwe souvenirs, die eerst in Milaan op de meubelbeurs getoond werd, en nu bij Galerie Binnen in Amsterdam, moet tot commerciële producten gaan leiden. Sommige ontwerpers en kunstenaars hebben hun ontwerp inmiddels zelf in oplage gemaakt, maar veel producten zijn nog prototypes (en zijn dus nog niet te koop). Daar gaat echter verandering in komen, Koos de Jongh, directeur van het EKWC: ,,De producten kun je verdelen in dingen die geschikt zijn voor massaproductie, voor merchandising en als luxe relatiegeschenk. De aardewerkfabriek Goedewaagen gaat het project kopen, zij zien in een kwart van de ontwerpen wel brood. Sommige ontwerpen zullen ze zelf gaan produceren en distribueren, sommige producten gaan via andere distributiekanalen lopen. Maar er gaat dus wel wat op de markt komen.'' En dat is goed nieuws voor de verkoopster van een Amsterdamse souvenirshop op het Damrak. Ze toonde zich zeer geïnteresseerd in nieuwe souvenirs omdat er sinds de Amsterdamse grachtenhuisjes van een paar jaar geleden niet echt veel nieuws bij gekomen is: ,,Al dat Delfts blauw en die klompen, ja, het verkoopt goed hoor, maar het komt wel zo langzamerhand je neus uit.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden