South Carolina meestal belangrijk graadmeter in slag om het Witte Huis

HARLEM - South Carolina, de geboortestaat van dominee Jesse Jackson, de zwarte burgerrechtenactivist, en het gebied waar halverwege de vorige eeuw de Amerikaanse burgeroorlog begon, is in de loop der jaren steeds belangrijker geworden in de voorverkiezingen voor het Witte Huis.

Voor de Republikeinen dan, want deze achttienkaraats zuidelijke staat stemt bij presidentsverkiezingen steevast op de kandidaat van de Grand Old Party, vooral sinds senator Strom Thurmond in de jaren zestig brak met de Democratische partij. Ernest 'Fritz' Hollings, de andere senator is weliswaar een Democraat, maar hij stemt doorgaans meer met de andere partij mee, dan met zijn fractieleider. De huidige gouverneur David Beasley was tot het begin van de jaren negentig ook een Democraat, maar wisselde van kleur en dat was een niet onbelangrijke factor bij zijn verkiezing tot hoogste bestuurder.

Die verkiezing had Beasley vooral te danken aan zijn lidmaatschap van de Christian Coalition, de beweging van orthodoxe christenen. De Coalition is een belangrijke factor in South Carolina; een op de vijf bewoners identificeert zich ermee. Acht jaar geleden was tv-dominee Pat Robertson, een van de grondleggers van de Coalition, in South Carolina een grote verrassing in de voorverkiezingen. Het 'New Hampshire' van Dixie - de bijnaam van de staten die tijdens de burgeroorlog tot de rebellerende Confederatie behoorden - is de titel die de primary van South Carolina begint te krijgen.

Vandaag zijn 37 afgevaardigden naar de Republikeinse conventie, in augustus in het Californische San Diego, te verdienen. Pat Buchanan zou met zijn nadruk op normen en waarden en zijn totale afwijzing van het recht op abortus een goede kans moeten maken om winnaar te worden, maar de zaken liggen gecompliceerder.

De hele Republikeinse elite, die in South Carolina behoorlijk wat gewicht in de schaal legt, is op de hand van senator Bob Dole. Oud-gouverneur Carroll Campbell, nog steeds een van de populairste politieke kopstukken, is Dole's campagneleider en heeft beloofd de Republikeinse fractieleider de overwinning te bezorgen. Vier jaar geleden deed hij president Bush, die op de hielen werd gezeten door Pat Buchanan, dezelfde belofte en loste die in.

De opiniepeilingen gaven tot gisteren Dole een voorsprong van meer dan tien procent op Buchanan, met zakenman-miljardair Steve Forbes en oud-gouverneur Lamar Alexander vechtend om de derde plaats. Voor de gouverneur is een goede notering van levensbelang. Niet alleen moet hij hier bewijzen dat een 'zuidelijke' gouverneur (uit Tennessee) hier weet te scoren, zijn financiële aanhangers willen onderhand wel eens zien dat hij meer is dan de 'second best' van iedere gematigd-conservatieve Republikein.

Dole heeft een overwinning in South Carolina heel hard nodig. De resultaten vallen, ook al is de afvalrace nog maar net begonnen, nogal tegen. Tweede plaatsen is niet wat wordt verwacht van de man die aan de strijd begon als gedoodverfde winnaar. Over een tekort aan fondsen heeft hij niet te klagen, maar ook zijn geldschieters willen nu wel eens waar voor hun bijdragen aan zijn kas.

Sinds zijn pijnlijke nederlaag begin deze week in Arizona, waar Steve Forbes de gematigde kiezers dankzij zijn plannen voor een eenheids-inkomstenbelasting voor zich wist te winnen, lijkt Dole er eindelijk van overtuigd dat hij vechten moet voor de nominatie en niet kan bogen op zijn politieke ervaring. De senator heeft ervoor gekozen Buchanan het hoofd te bieden op het punt van de economie en de vrijhandel. De populistische journalist hamert erop dat buitenlanders de banen van Amerikaanse arbeiders wegkapen. Om aan te geven hoe belangrijk de niet-Amerikaanse investeringen zijn bezocht Dole onder meer de vestiging van autofabrikant BMW, waar heel wat beter wordt verdiend dan in de traditionele textielfabrieken van de staat. Buchanan richtte zijn pijlen op de onzekere toekomst van de werknemers in die bedrijfstak.

Dole deed het donderdag ook redelijk goed in het kandidatendebat, in Columbia. Hij viel Forbes frontaal aan op de negatieve tv-campagne die deze tegen hem voert. Hij noemde hem de koning van de 'negative ads'. Uiteraard was iedereen tegen een vrije keus waar het abortus betreft. En natuurlijk wisten ook alle vier deelnemers aan het debat dat zich hier vorig jaar de slag voltrok over de vraag of een vrouw zich kan laten inschrijven bij The Citadel, de alleen voor mannen toegankelijke militaire academie. Wat hen betreft blijft het: mannen onder mekaar.

Maar de meester van het debat was weer Buchanan. Een smaakmakend voorbeeld. Mag South Carolina de vlag van de Confederatie op zijn staatsgebouwen laten wapperen naast de officiele 'Stars and Stripes', ook al zou dat een (zwarte) minderheid kunnen kwetsen, was een vraag. Het antwoord van Buchanan: “Natuurlijk! De Verenigde Staten zijn geen monolitisch blok. Daarom moet het mogelijk zijn dat de herinneringen aan Dixie levend worden gehouden. Net zoals er ruimte moet zijn voor het 'We shall overcome' van de burgerrechtenbeweging.” De vergelijking mag in een groot deel van de VS als een vloek klinken, het was honingzoete taal voor de oren van menig bewoner van South Carolina.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden