Soulfly / Herrie als levensbelang

Max Cavalera, 32 jaar en afkomstig uit Belohorizonte -een stad in de bergen van Brazilië- was jarenlang het visitekaartje van zijn razend populaire metalband Sepultura. Totdat de zanger en gitarist uit die band stapte en met Soulfly opnieuw begon. Zijn gedrongen lichaam met slordige dreadlocks, vlassige sik, een almaar uitdijende collectie tatoeages en rinkelende kraalarmbandjes, was op het netvlies van iedere metalfan getekend. Een aantal van die fans zal hij tijdens het Dynamo festival dit weekend weer in de ogen kijken. Toch voelt Max zich ontheemd en gekrenkt in zijn trots.

door Danny Koks

Het nummer '9-11-01' op het nieuwe Soulfly-album '3' is twee minuten stilte. ,,Ik probeer daarmee uit te drukken wat met duizend woorden niet lukt. De beelden van vliegtuigen vol mensen die ontploffen, mensen zoals jij en ik die in vlammen opgaan: ik kan zoiets onmogelijk onder woorden brengen.''

Max Cavalera woont al jaren niet meer in Belohorizonte maar in Phoenix, Arizona. Mijlenver verwijderd van New York en Washington en toch heeft die vermaledijde datum ook het dagelijks leven dáár ingrijpend veranderd. Als hij naar de supermarkt gaat, kijken mensen hem achterdochtig na. Hij ziet er immers 'anders' uit.

,,Ik ben niet anders, Amerika is veranderd. Tijdens de oscaruitreikingen waren aan het begin van Hollywood Boulevard metaalpoortjes geplaatst. Je moest door metaalpoortjes om een straat in te kunnen! De terroristen hebben Amerikanen datgene ontnomen wat ze altijd voor heilig hielden: het idee te leven in een land waar vrijheid echt iets betekent. Iedereen is paranoïde. Een normaal leven leiden is de enige manier om terug te slaan. Gewoon naar het vliegveld, een voetbalwedstrijd of de supermarkt gaan. En ach, dat mensen in het winkelcentrum me nastaren: ik maak geen muziek met terroristen. Hoogstens geluidsterroristen, omdat we zoveel herrie maken (lacht).''

Herrie is van levensbelang voor Max. Enkele maanden na zijn geboorte komt Black Sabbath, een bandje uit Birmingham, met een uniek rockgeluid op de proppen: log, zwaar en sinister. Het wordt 'heavy metal' gedoopt. Begin jaren tachtig steekt in Engeland een tweede golf heavy metalbands de kop op: Iron Maiden, Judas Priest en Saxon. Gegrepen door deze snelle, agressieve muziek begint Max samen met broer Igor en jeugdvrienden Andreas Kisser en Paolo Jr. een eigen bandje, Sepultura (Portugees voor graf).

Als in 1986 hun eerste plaat uitkomt, staat in San Francisco de derde generatie metalvernieuwers op: Metallica en Slayer. Max voelt een diepe verbondenheid met deze wijdvertakte metalfamilie en zijn tradities. Metal is voor hem een cultureel erfgoed dat van vader op zoon wordt doorgegeven. Hij ziet dat haast als een plicht.

Terwijl Metallica uitgroeit tot de populairste metalband van de jaren negentig, is Sepultura een goede tweede. Doorbraakplaat 'Chaos A.D.' is vernieuwend, omdat liedjesschrijver Max Cavalera de snelheid van trashmetal koppelt aan de woede en agressie van punk en de onweerstaanbare groove van hardcore. 'Roots' uit 1996 is zijn magnum opus. Hij maakt metal zoals tot die tijd nog nooit gehoord is: innovatief, ongekend fel en, zoals de titel doet vermoeden, zeer Braziliaans.

De vier straatkinderen uit Belohorizonte trekken met hun instrumenten het oerwoud in om muziek op te nemen met de Indianen van de Xavante-stam. Dat nummer, 'Ratamahatta', is een van de hoogtepunten van die baanbrekende plaat. ,,Een krachtige ervaring'', zegt Max. ,,Die mensen hadden de laatste vijftig jaar geen blanken gezien, laat staan dat ze een flauwe notie hadden van wat een band is.'' Tribalisme, het leven in stamverband, heeft voor hem altijd een mythische bijklank gehad.

,,Toen we in hun dorp waren, wilden ze continu mijn tatoeages aanraken, maar op een bewonderende manier. Ik heb mijn lichaam met taoeages beschilderd zoals zij huid en haar beschilderen met kleurstoffen uit het oerwoud. We hebben toen een optreden gedaan dat wel het mafste uit onze loopbaan moet zijn: een akoestische jam voor driehonderd Indianen die geen woord verstonden van wat ik zong. Zo'n publiek vergeet je nooit.''

,,Nadien heb ik nog twee stammen bezocht. Eentje in het regenwoud, samen met mijn vrouw en kinderen. En ik heb opgetreden in een Navajo-reservaat in Arizona. Goed, ze hadden mobieltjes en droegen shirts van Slipknot. Maar de Navajo's hebben eveneens een groot gevoel van trots en willen hun cultuur levend houden. Het was anders maar niet minder echt.''

Max werd kort na het uitbrengen van 'Roots' uit zijn eigen stam verstoten wegens een broedertwist: Igor wilde niet langer dat zijn schoonzus Gloria de manager van Sepultura zou zijn. Dus begon Max opnieuw met Soulfly.

In de tussentijd veranderde metal weer eens van gezicht: Korn en Def tones gooiden de emotionele beerput open en produceerden er een navrante soundtrack bij: springerig, nerveus, van de hak op de tak. Limp Bizkit gooide er een flinke scheut hiphop overheen en er was een nieuw genre: 'nu metal'. Soulfly probeerde aan te haken bij deze ontwikkelingen door in 1998 zijn titelloze debuut op te nemen met Ross Robinson, de producer die de Korn-sound 'uitvond'.

Max miste op een of andere manier de boot. En er was nog iets: de jongste telgen van de metalstam hadden geen binding meer met het verleden. De metaltraditie die van Black Sabbath op Iron Maiden op Slayer op Sepultura was doorgegeven, daar hadden ze geen boodschap aan. Ze schopten zand in de ogen van de stamoudste met de mededeling: hou je ouwe troep maar, wij moeten miljoenen verdienen.

,,Als ik naar die nu-metalbands luister, hoor ik veel dingen terug die ik met Sepultura al gedaan heb. Helaas hebben mensen de neiging erkenning te geven als het te laat is. Neem The Ramones. Pas nadat Joey Ramone overleed, kreeg hij een plekje in de Rock en Roll Hall Of Fame. Waarom hebben ze dat niet gedaan toen hij nog leefde? Hij heeft nota bene de punkmuziek uitgevonden! Maar ik wil niet de boeken ingaan als een chagrijnige klootzak die alleen maar kon praten over de erkenning die hij niet kreeg. Ik weet voor mezelf dat ik de metalmuziek veranderd heb en ik weet ook dat ik nog veel meer in mijn mars heb. Ik doe dit niet voor de Rock en Roll Hall Of Fame, ik doe het omdat ik erin geloof.''

Soulfly is headliner op het Dynamo festival, zondag 14 juli in Weert. Het Soulfly-album '3' is nu uit bij CNR.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden