Sorry George, maar Bono doet het beter

George Clooney maakt reclame voor foute koffie. Er zijn echter ook sterren, in binnen- en buitenland, die zich juist inzetten voor fairtrade. Maar ook zij merken dat de beste bedoelingen niet altijd genoeg zijn.

Het zal George Clooney niet lekker zitten dat hij in verband wordt gebracht met de uitbuiting van koffieplukkers. De acteur is juist druk doende om de wereld te verbeteren als messenger of peace voor de Verenigde Naties. Maar hij maakt ook reclame voor de exclusieve koffiecupjes van Nespresso. En dat merk, zo waarschuwde de Zwitserse fairtrade-organisatie Solidar Suisse in september, neemt het niet zo nauw met de arbeidsomstandigheden op de plantages waar het de koffie vandaan haalt.

In een filmpje, op www.solidar.ch te zien, wordt Clooney pijnlijk op de hak genomen. Hij ontloopt weliswaar de neerstortende piano - net als in de officiële Nespresso-reclame - maar vervolgens krijgt hij het reclamebord van het koffiemerk vol in zijn kruis. Waarna een commentaarstem de acteur toevoegt: "Sorry George, maar nu weet je hoe het voelt om als koffieplukker uitgebuit te worden."

Clooney heeft niet gereageerd op de actie, waarschijnlijk is daarover het een en ander vastgelegd in het contract met Nespresso. Maar hij moet er enorm van balen. Zo'n erebaantje als vredesboodschapper krijg je natuurlijk niet zomaar. Clooney verdiende zijn sporen als weldoener door in 2006 op eigen houtje naar Tsjaad en Soedan te reizen, om aandacht te vragen voor het weinig mediagenieke conflict in Darfur. In 2010 organiseerde hij een inzamelingsactie voor Haïti. Hij doneerde zelf een miljoen dollar. Hetzelfde bedrag stopte hij in de stichting Not on our watch, die de wereld moet waarschuwen voor dreigende genocide. Acteursvrienden Matt Damon en Brad Pitt schaarden zich ook achter deze organisatie. Toen hij met Nespresso in zee ging is Clooney wellicht op een verkeerd been gezet door het eigen keurmerk dat Nestlé, het concern waaronder Nespresso valt, hanteert. Dit Sustainable Quality AAA Programm oogt geruststellend, maar volgens Solidar Suisse stelt het niks voor.

Nee, dan doet collega Emma Watson het een stuk beter, qua eerlijke handel. Watson, wereldberoemd als Hermione in de 'Harry Potter'-reeks, heeft haar gezicht geleend aan het Britse fairtrademodemerk People Tree. Watson genereert niet alleen aandacht voor het merk door in reclamecampagnes te poseren. Ze werkt ook mee aan het ontwerpen van de collecties. Vorig jaar reisde ze naar Bangladesh, om het verschil te zien tussen de sweatshops waar kleding onder treurige omstandigheden in elkaar wordt gezet en het Swallows-project, waar de arbeidsvoorwaarden van het fairtradekeurmerk gelden. Ze maakte er een filmpje over, te zien op YouTube. Het contrast tussen de smerige sloppenwijken en de schone, zonnige werkplaatsen van Swallows vertelt het hele verhaal.

Voor de actrice, die haar jeugd goeddeels doorbracht tussen de decors van tovenaarsschool Hogwarts, was het een schok. "Een levensveranderende ervaring", schrijft ze op haar website. "De kleding van People Tree komt niet uit grote fabrieken, maar uit dorpen. Eigenlijk is het een klein wonder dat wij als consumenten kunnen helpen deze dorpen en traditionele ambachten in stand te houden." People Tree bestaat al tien jaar en geldt als een voorbeeld voor andere producenten die de ingewikkelde kledingketen eerlijker proberen te maken.

U2-zanger Bono en zijn vrouw Ali Hewson zijn sinds 2005 bezig met hun modemerk Edun. De bedoeling is om zoveel mogelijk kleding in Afrika te produceren, uiteraard onder goede arbeidsomstandigheden. Makkelijk is het niet. Vorig jaar deden verhalen de ronde dat ze hun activiteiten toch grotendeels naar Azië en Latijns-Amerika hadden moeten verplaatsen. Het productieproces in Afrika haperde, kleding arriveerde te laat of helemaal niet in de winkels. Het leek weer niet te lukken om ook eens een eindproduct uit Afrika te halen, in plaats van alleen de grondstoffen. Volgens Ali hadden zij en haar man te makkelijk gedacht over het opzetten van een kledingmerk. Maar ze zei ook dat er nu schot in de zaak komt en dat al 40 procent van de kledingstukken uit Kenia, Tanzania en Tunesië komt. Het sterrenkoppel schuwt trouwens geen middel om geld voor hun doel bijeen te krijgen. Vorig jaar deden ze een reclamecampagne voor het luxueuze tassenmerk Louis Vuitton. Er kwam een speciale Edun-tas, waarvan de opbrengst naar een project voor verantwoorde katoenteelt in Oeganda gaat. Net als het honorarium dat Bono en Ali voor hun medewerking toucheerden.

In Nederland wordt de kleding van Edun verkocht in de Nukuhiva-winkels van Floortje Dessing. De tv-presentatrice en wereldreizigster begon in 2006 met de verkoop van fairtradekleding, eerst in Amsterdam en daarna ook in Utrecht. In ons land houdt ook actrice Katja Schuurman zich met fairtrade bezig. Zij verzon in 2006 samen met de Hema 'Return to sender', waarbij de opbrengst van producten uit de derde wereld rechtstreeks terugvloeit naar de makers. Het project ging vliegend van start, met een tv-serie waarin de actrice alle projecten bezocht waar de kerstversiering, zijden sjaals, manden en tassen gemaakt werden. De serie werd uitgezonden op de inmiddels verdwenen 'groene' zender Llink (waar Floortje Dessing ook werkte). Toen Schuurman in 2008 overstapte naar het commerciële Net 5 bedong ze dat 'Return to sender' door deze omroep zou worden overgenomen. Helaas haalde ze bij Net 5 niet dezelfde goede kijkcijfers die ze bij Llink had gescoord. De actrice baalde er enorm van. "Het programma is heel mooi gemaakt en ik ben er zo trots op. Het is heel hoopvol, niet depressief, met al die stoere, bijzondere, dappere mensen." Maar hoe graag ze het ook wilde, er kwam geen vervolg op tv. Wel zijn de producten van Return to sender nog altijd bij de Hema te koop en Schuurman zet zich nog steeds in om ze aan de man te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden