Soorten verliezen genetische diversiteit door klimaatverandering

De steenvlieg is één van de soorten die de wetenschappers nader hebben bekeken, omdat het dier niet goed in staat is te verhuizen als zijn leefomgeving te warm wordt. ©Thinkstock

Klimaatverandering bedreigt niet alleen het voortbestaan van planten- en diersoorten, maar ook de genetische diversiteit binnen die soorten. Daardoor wordt het nog moeilijker om soorten voor uitsterven te behoeden, dan voorheen werd gedacht.

Dat schrijven Duitse onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift Nature. Binnen soorten bestaat een grote hoeveelheid 'cryptische diversiteit', bijvoorbeeld van verschillende afstammelingen en van verschillende soorten binnen een soort. Die diversiteit is kwetsbaarder voor klimaatverandering dan de soorten zelf. Dat kan grote gevolgen hebben voor de biodiversiteit.

Met een kleinere genetische diversiteit zijn soorten minder goed in staat zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. 'Deze genetische diversiteit is de meest fundamentele vorm van biodiversiteit', zegt één van de onderzoekers tegen Nature News. 'Het is het fundament van evolutie.'

Carsten Nowak, bioloog aan het Senckenberg Onderzoeksinstituut en Natuurmuseum in het Duitse Gelnhausen, heeft voor het eerst onderzoek gedaan naar de impact van klimaatverandering op cryptische diversiteit. Hierbij keken ze naar verschillende insecten die in bergstromen in midden Europa leven: zeven schietmotsoorten, een eendagsvlieg en een steenvlieg. Deze soorten zijn kwetsbaar voor klimaatverandering, omdat ze koud water nodig hebben en niet goed naar koelere plaatsen kunnen verhuizen.

De onderzoekers hebben binnen deze soorten verschillende populaties vastgesteld die genetisch verschillen van de rest van de soort, zogeheten evolutionary significant units of esu's. Vervolgens keken ze waar in Europa elke esu voorkomt en daaruit konden ze opmaken of de esu kan overleven bij hogere temperaturen of in staat is naar koelere plekken te migreren. Hierbij maakten ze gebruik van modellen van het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties.

Volgens deze modellen zal, wanneer de CO2-uitstoot niet vermindert, tegen 2080 bijna 80 procent van de esu's uitgestorven zijn. Wanneer de CO2-uitstoot wel vermindert is dat bijna 60 procent. Hieruit blijkt dat esu's veel kwetsbaarder zijn en eerder uitsterven als gevolg van klimaatverandering dan soorten. Entomoloog Michael Balke: 'Deze studie laat zien 'hoe klimaatverandering leidt tot een groot verlies aan verborgen diversiteit.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden