Sonia Gandhi maakt verkiezingen spannend

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De 620 miljoen kiezers in India mogen voor de tweede keer binnen twee jaar hun stem uitbrengen. De peilingen wijzen op winst voor de BJP van nationalistische hindoes. Een stabiele meerderheidsregering lijkt er andermaal niet in te zitten.

“Ze heeft de wereld op z'n kop gezet. De Congrespartij is terug.” Ajit Singh is razend enthousiast. Hij staat in de menigte die luistert naar Sonia Gandhi (51) in Rewari, 80 kilometer buiten New Delhi. De weduwe van ex-premier Rajiv Gandhi draait sinds een maand mee in de campagne van de Congrespartij. En ze doet het buiten verwachting goed.

Congres leek bij de verkiezingen op een grotere nederlaag af te stevenen dan in '96. Door corruptie-affaires rond ondermeer premier Rao kelderde toen de ooit zo machtige partij naar het ongekend lage aantal van slechts 140 zetels in het Lagerhuis van 545 zetels - sinds de onafhankelijkheid in '47 was Congres 45 jaar aan de macht. Maar de van geboorte Italiaanse Sonia heeft het tij gekeerd, zeggen de peilingen. Als de stemmen zijn geteld in maart, zou Congres uitkomen op 145 tot 155 zetels.

Dat is een streep door de rekening van de Bharatiya Janata Partij (BJP) van Atal Behari Vajpayee (71). De lijsttrekker van de BJP hoopt dit keer wat langer aan te blijven als regeringsleider dan twee jaar terug, toen hij na 13 dagen opstapte. Zijn partij zou afstevenen op forse winst, van 161 naar 230 à 240 zetels, maar geen meerderheid halen in de Lok Sabha, het Lagerhuis. .

Horoscoop

De vermaarde astroloog Lachman uit New Delhi verzekert dat het afgelopen is met de instabiliteit van de laatste jaren, dankzij de “sterke positie van Saturnus in de horoscoop van India”. Politici staan bij hem in de rij om nog even te vragen wat de sterren zeggen. Maar het tegendeel van wat hij voorspelt, lijkt te gebeuren: een regering die steunt op een hechte meerderheid, zit er niet in.

Daarmee dreigt een herhaling van twee jaar geleden. Toen mocht de BJP het even proberen in de regering. Maar premier Vajpayee gooide de handdoek al in de ring voor het parlement zijn wantrouwen kon uitspreken. Vervolgens kon eerst Deve Gowda aan de slag met een minderheidsregering van het Verenigd Front, een coalitie van centrumlinkse partijen. Dat lukte niet. En ook zijn opvolger, Inder Kumar Gujral (78), moest vorig jaar november het hoofd in de schoot leggen, toen de Congrespartij haar steun aan datzelfde Front introk.

De verslechtering van de economische situatie - de crisis in Azië gaat niet ongemerkt aan India voorbij - is een van de verkiezings-items. De BJP wil het land groot maken door de ruimte voor buitenlandse investeerders fors in te perken. De eigen industrie wordt zeven tot tien jaar lang beschermd onder het motto 'India Eerst'. Vreemdelingen mogen hun geld slechts steken in wegen, havens, energievoorziening en dergelijke.

Het beleid van de BJP moet leiden tot een jaarlijkse groei van maar liefst 9 procent, maar betekent een breuk met het hervormingsprogramma dat Congres begin jaren negentig inzette. De Congrespartij schreeuwt dan ook moord en brand over de BJP-plannen India economisch “om zeep te helpen”.

Op advies van het IMF stapte Congres in 1991 af van veertig jaar staatseconomie, die het land aan de rand van het bankroet had gebracht. De hervormingen krikten de economische groei omhoog van 3,5 naar 6 procent. Analisten constateren dat het programma nog niet af is en vrezen dat de verkiezingen geen regering op zal leveren die sterk genoeg is om de vereiste maatregelen te nemen.

De tot aftreden gedwongen Verenigd Front-coalitie van premier Gujral, die uit veertien partijen bestaat, wil doorgaan met haar beleid dat een economische groei van 7 procent opleverde. Maar in de anderhalf jaar van de twee VF-regeringen is er flink geruzied binnen de coalitie over hoe het verder moet, en is het proces van liberalisering tot stilstand gekomen. Niettemin wist centrum-links de inflatie te beteugelen tot 4,5 procent, het laagst in tien jaar. De vraag is of het Verenigd Front na de verkiezingen nog een rol kan spelen. Volgens de peilingen gaat de winst van de BJP ten koste van het Front, dat in 1996 nog 177 zetels wist te bemachtigen.

De opmars van de BJP blijft verbazen, temeer omdat deze partij er niet in lijkt te slagen de radicale rechtervleugel in bedwang te houden die er felle anti-moslim ideeën op na houdt. Zo wisten de ultra-nationalistische hindoes in het BJP-verkiezingsprogram vast te laten leggen dat er in Ayodhya een “indrukwekkende” tempel ter ere van de hindoe-god Ram zal komen. In deze plaats werd in 1992 een eeuwenoude moskee met de grond gelijk gemaakt door vermeende supporters van de BJP. Bij de rellen tussen moslims en hindoes die volgden, kwamen zeker 2000 mensen om het leven.

Hoe ver de radicale stroming onder de hindoe-nationalisten wil gaan, bleek ook uit het artikel op de Internet-plek van de BJP waarin gesproken werd over “het moslimprobleem” en: “culturele zuiveringen”. Moslims kunnen volgens de schrijvers “bidden in de moskee, maar als er gekozen moet worden tussen Mekka en de Islam, en India, dan is het antwoord duidelijk: India.” Ermee geconfronteerd zag BJP-voorman Vajpayee zich gedwongen afstand te nemen van dit Internet-geschrijf (www.bjp.org).

De Congrespartij noemde het belachelijk dat de BJP langs deze electronische weg campagne voert, slechts 50 000 van de 620 miljoen kiezers heeft toegang tot het Internet. Maar de hindoe-partij antwoordde dat je oog moet hebben voor de toekomst. En wat gebeurt: ook de oudste partij van India - 113 jaar - zit op het net (www.indiancongress.org).

De verkiezingen beginnen maandag met een eerste ronde. Op 22 en 28 februari volgen er nog twee, waarna op 2 maart het tellen van de stemmen begint. De uitslag staat dan vrijwel vast, maar op 7 maart mag Kashmir nog naar de stembus.

Na klachten over teveel kandidaten die voor de grap meededen bij de vorige verkiezingen, is het aantal mededingers fors beperkt. Tweederde van de 14 000 die wilden meedingen, moest afhaken omdat zij het inschrijfgeld van 10 000 roepie's (500 gulden) niet konden betalen, of de nu vereiste 50 handtekeningen niet hadden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden