Soms worden politici in figuurlijke zin 'uit het raam geworpen'

JAAP DE BERG

Taalvragen van lezers:

1029 In de Verdieping stond laatst dat de premiers Papandreou en Berlusconi 'gedefenestreerd' zijn. Ik ken 'defenestreren', net als Van Dale, alleen in de letterlijke betekenis 'uit het raam gooien'.

Het figuurlijke gebruik in de zin van '(een politicus) buitenspel zetten, afzetten of uit een partij gooien' kun je in Vlaamse dagbladen van De Persgroep, zoals De Morgen, Het Laatste Nieuws en de zakenkrant De Tijd, bij herhaling tegenkomen. Ook bankbestuurders zijn in Vlaanderen wel gedefenestreerd.

Bij hen die met de letterlijke betekenis vertrouwd zijn, levert dit inderdaad, zoals de lezer schrijft, 'een nogal heftig beeld' op.

Menigeen zal bij de letterlijke toepassing meteen denken aan het bijbelse lot van koningin Izebel en misschien ook aan de Defenestratie van Praag (1618), waarna de Dertigjarige Oorlog uitbrak. Adviseurs van een katholieke keizer werden toen door protestanten uit het venster geworpen.

Het zal niemand verrassen dat venster en defenestreren verwant zijn. Voor venster (en het Franse fenêtre, in de Middeleeuwen fenestre) heeft het Latijnse fenestra 'raam' model gestaan. Het behoort met kamer, kelder, muur en zolder tot de bouwkundige termen die we aan de Romeinen danken.

De verschuiving van het accent naar de eerste lettergreep (vénster) past in het gangbare Germaanse klemtoonpatroon.

Het figuurlijke gebruik van defenestreren kan ontleend zijn aan het Frans. Daarin kan défenestrer (ook défénestrer mag van de Académie française) eveneens 'éliminer d'un poste, d'une fonction' betekenen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden