Soms verlang je naar wetenschap die verheldert

Zou er sprake zijn van een misstand waarvoor wij te weinig oog hebben gehad? De precies tien jaar oude inburgeringstoets, meldde uw krant deze week op de voorpagina, heeft 'averechts' uitgepakt. Hij werkte niet bevorderend, maar juist belemmerend voor de integratie van nieuwkomers.

Dat vindt althans Ricky van Oers, promovenda van de Nijmeegse Radboud Universiteit. Een kwart van de kandidaten zakt namelijk voor het examen. En "getraumatiseerde vluchtelingen, analfabeten, mensen in achterstandsposities en ouderen" beginnen er niet eens aan. De barrière is voor hen te hoog, het bedrag dat ze ervoor moeten neerleggen ook.

Daarnaast meent Van Oers dat de gestelde vragen 'beledigend' zijn. Die toetsen volgens haar hoe 'liberaal' de nieuwkomer denkt. Op de vraag wat je moet doen als je je ergert aan twee zoenende mannen, is bijvoorbeeld maar één antwoord juist. Terwijl daar niet één antwoord op bestaat. De vraagstelling, aldus de pomovenda, druist daarmee in tegen het liberale principe "waarin ieder zichzelf mag zijn, binnen de grenzen van de wet".

Nu is het altijd fijn als de integratiewetenschap nieuw licht werpt op de werkelijkheid waarin wij leven. Maar of dat hier het geval is staat te bezien. Een kwart van de deelnemers zakt voor de inburgeringstoets, dus slaagt de overige 75 procent. Lijkt mij geen slechte score. En hoezo zou het 'beledigend' zijn om iemands kennis omtrent het Nederlandse denkklimaat te toetsen? Nieuwkomers hoeven de plaatselijke zeden niet van harte te omarmen, ze worden slechts geacht ervan op de hoogte te zijn. Lijkt mij geen heel beledigende eis.

Dezer dagen scheidde de integratiewetenschap trouwens nóg een werkje af. Maurice Crul, hoogleraar aan de Amsterdamse Vrije Universiteit en aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit, publiceerde (met enkele anderen) het boek 'Superdiversiteit', dat in zijn ondertitel 'een nieuwe visie op integratie' belooft.

De demografische feiten, betoogt hij, zijn veranderd. De autochtone meerderheid raakt zoetjesaan in de minderheid. In Amsterdam is sinds 1 januari 2011 al meer dan de helft van de inwoners van allochtone komaf, in de drie andere grote steden zal dat onherroepelijk ook gebeuren.

Maar de politiek heeft daar volgens Crul geen antwoord op. Rechtspopulisten willen niet inzien dat de multiculturele samenleving allang een demografisch gegeven is. En ook 'mainstream' politici pleiten 'steeds vaker' voor aanpassing "aan progressieve waarden zoals de gelijkheid van mannen en vrouwen en de scheiding van kerk en staat". Crul noemt die roep 'hol en populistisch'. Die vertegenwoordigt, schrijft hij, geen visie op integratie in een steeds diverser wordende samenleving, "maar lijkt eerder een wanhopige poging om de politieke retoriek van rechtspopulisten te pareren".

Dat hoor je vaker beweren. Maar hoezo zouden de gelijkheid van man en vrouw of de scheiding van kerk en staat 'progressieve' waarden zijn? Het zijn waarden die voortborduren op wat er in de Grondwet staat. Dus wie die verdedigt, verdedigt simpelweg de Grondwet. Wat is daar 'hol en populistisch' aan?

Inderdaad, altijd fijn als de integratiewetenschap nieuw licht werpt op de werkelijkheid waarin wij leven. Jammer dat het zo zelden verhelderend is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden