Soms ontbreekt de grap, en dat is wel even wennen bij een Monty Python-film

In een animatiefilm eren de leden van Monty Python hun overleden partner Graham Chapman. Zonder meligheid.

Niet erg grappig, schreven Britse recensenten over 'A Liar's Autobiography: The Untrue story of Monty Python's Graham Chapman', de openingsfilm van het Holland Animation Film Festival in Utrecht. Sommigen hadden zelfs geteld hoe vaak ze (niet) gelachen hadden. Bij Monty Python leidde ernst toch altijd tot een grap? Desnoods eentje met een imploderende clou?

De animatiefilm is een eerbetoon van John Cleese, Terry Jones, Terry Gilliam, Michael Palin en Carol Cleveland aan hun in 1989 aan kanker overleden partner. De homoseksuele komiek Graham Chapman, die vooral bekend was als Brian in 'Life of Brian', en hevig worstelde met roem en drank. Het verhaal van Graham laat zich prima vertellen zonder meligheid of spraakverwarring. "And now for something completely different", zou John Cleese kunnen zeggen over het contrast tussen Monty Python's Flying Circus en deze biografische trip.

Niet dat 'A Liar's Autobiography' loodzwaar is. Chapmans leven wordt uitbundig en fantasierijk verbeeld door veertien verschillende animatiestudio's, met elk een eigen stijl. Chapman is de verteller, dankzij het audioboek dat hij van zijn autobiografie had gemaakt, en blikt terug met de nodige zelfspot. Zijn voormalige collega's (uitgezonderd Eric Idle) spreken stemmen in en duiken op als apen in een safaripark.

De scènes worden speels verknoopt. Zoals die waarin de jonge Graham in een verregende vakantie in de auto zit, en zijn ouders op de voorstoelen in piloten veranderen die hij als navigator bijstaat in een vuurgevecht. Een dagdroom die wordt geduid door Sigmund Freud (met de stem van Cameron Diaz), wat de opmaat vormt naar zijn pubertijd en zijn homoseksuele ontdekkingstocht.

Toen in 1967 de Britse tv-zender ITV de satirische show 'At Last the 1948 Show' uitzond, was de tv-recensent van de regionale krant Leicester Mercury niet erg onder de indruk van het gevoel voor humor: afgezaagd, voorspelbaar, alledaags. Een uitzondering maakte hij voor de sketch over een eenpersoons worstelwedstrijd, gespeeld door de in Leicester geboren Graham Chapman.

De roem die hij kreeg dankzij de absurde humor van 'Monty Python's Flying Circus' (de tv-show liep van 1969-1974), ging zo met hem aan de haal dat hij de drank niet kon weerstaan. Op zeker moment goot hij dagelijks drie flessen jenever naar binnen. Uit onzekerheid, zegt hij in een documentaire-flits in de film die begint met een theatervoorstelling van Monty Python. Chapman speelt Oscar Wilde en vergeet zijn tekst. Ook in werkelijkheid verpestte hij stomdronken vaak de ene sketch na de andere.

Rond de opnames van 'Life of Brian' (1979) besloot hij de drank af te zweren. De hallucinaties en nachtmerries die hij kreeg, vormen indringende scènes in de film. Eindigend in een eenpersoons worstelwedstrijd, waarbij Chapman zichzelf binnenstebuiten keert. De scène verwijst ook naar een vroege herinnering uit de Tweede Wereldoorlog: afgerukte lichaamsdelen op straat en hangend in bomen.

Voor de overgebleven Pythons is deze terugblik niet de afronding van hun samenwerking. In de nog af te ronden speelfilm 'Absolutely Anything' verzorgen John Cleese, Terry Gilliam en Michael Palin de stemmen van een stel buitenaardse wezens, die wensen van mensen inwilligen in ruil voor een lach.

Veel nieuw werk op Holland Animation Film Festival
Het Holland Animation Film Festival (HAFF) is het grootste animatiefestival van Nederland en toont vanaf morgenavond een grote verscheidenheid aan films: van artistieke tot commerciële producties.

Bijzondere aandacht besteedt het festival dit jaar aan 'de strijdbare film, betekenisvolle animaties die zich inzetten voor de wereld om ons heen'. Zoals de reeks korte films 'Free Jafar Panahi' waarin Canadese filmmakers steun betuigen aan de Iraanse onafhankelijke regisseur die sinds 2010 in gevangenschap verblijft. Dit programma-onderdeel was opgezet samen met HAFF-oprichter en animatiefilmer Gerrit van Dijk, die in december overleed.

Verder is er speciale aandacht voor 3D: wat voor invloed heeft deze techniek op het vertellen van verhalen?

Het HAFF toont de komende dagen veel nieuw werk. Van de elf lange animatiefilms die meedoen aan de internationale competitie van het festival, zijn er acht Nederlandse premières. Van de 58 korte films in competitie, beleven er zestien hun wereldpremière en 23 hun Nederlandse première. Op deze zestiende editie wordt voor het eerst de Grote Prijs voor Nederlandse Animatie uitgereikt aan de beste animatiefilm van Nederland.

Zaterdag vindt tussen 10.00 en 17.00 uur de KunstStripBeurs plaats in de Nicolaïkerk in Utrecht. Ruim zeventig (strip)tekenaars verkopen hun eigen werk.

HAFF begint morgenavond in Utrecht en duurt tot en met zondag. Zie ook www.haff.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden