Somalische piraten hebben last van goudkoorts

De kaping van een jacht met twee Franse gezinnen liep dramatisch af. Toen het Franse leger op 10 april ingreep, werden een vader en twee piraten gedood. De vier overige gijzelaars werden bevrijd. (FOTO AFP) Beeld AFP

48 uur na de redding van een Amerikaanse kapitein kaapten Somalische piraten al weer vier schepen. „Het is te lucratief om te laten.”

„Een arme Somalische jongeman, die met het kapen van een schip 50.000 of 75.000 dollar kan verdienen, is heel moeilijk over te halen om weer terug te keren naar de visserij.” Zo vat piraterijexpert Peter Lehr van de St. Andrews Universiteit in Schotland het hoge aantal gekaapte schepen in de Golf van Aden samen. „Piraterij is de only show in town”, weet Lehr. Met andere woorden: het is de enige lucratieve handel in Puntland, net zoals Somaliland, één van de delen waarin het straatarme en versplinterde Somalië is opgesplitst.

De semi- autonome regio Puntland is hofleverancier van Somalische piraten die, zwaarbewapend en uitgerust met de modernste navigatieapparatuur, de Golf van Aden terroriseren en daarmee miljoenen aan losgeld ophalen. Alleen al in 2008 waren er 293 piraterij-incidenten vanuit Somalië, een stijging van elf procent vergeleken bij 2007. Volgens de Keniaanse minister van buitenlandse zaken hebben de bandieten daarmee in 2008 meer dan 150 miljoen dollar aan losgeld verdiend.

De gewelddadige kapingen van schepen uit de hele wereld die de Golf van Aden en de Indische Oceaan passeren, volgen elkaar in rap tempo op. Afgelopen week probeerden Somalische kapers het Amerikaanse containerschip Maersk Alabama in handen te krijgen. Ze gijzelden daarbij de kapitein Richard Phillips.

Phillips werd vastgehouden op een oranje reddingsboot van de Maersk Alabama. Op spectaculaire wijze wisten scherpschutters van de Amerikaanse marine Philips op Eerste Paasdag te bevrijden door slechts drie schoten te lossen. Drie piraten kwamen daarbij om het leven, een is gevangen genomen. Philips bleef ongedeerd. Maar 48 uur later hadden piraten, die wraak hadden gezworen, alweer vier nieuwe schepen uit Griekenland, Libanon en Egypte, overmand. De twee schepen uit Egypte zouden volgens de kapers illegaal vissen in Somalische wateren, een veelgehoord argument voor de piraterij. Net zoals het dumpen van gif. Met deze meest recente kapingen zijn er alleen al deze maand tien kapingen in de Golf van Aden en de Indische Oceaan gerapporteerd.

Waarom is de piraterij vanuit de Hoorn van Afrika de afgelopen tijd zo geëxplodeerd? „Piraterij is al sinds de jaren ’90 een probleem vanuit Somalië”, vertelt Lehr, die onderzoek doet aan het Schotse Studiecentrum voor Terrorisme en Politiek Geweld. „Maar vroeger kregen Somalische piraten hooguit 150.000 dollar losgeld. Nu is dat gestegen tot wel 2 miljoen dollar per schip, zoals bij het gekaapte Franse luxejacht Le Ponant vorig jaar. Er is daardoor een soort goudkoorts opgetreden bij de jongemannen in Puntland.” De piraten breiden hun territorium zodoende ook uit: ze gaan nu regelmatig zo ver als de Seychellen.

Volgens Lehr werpt de piraterij haar vruchten af in Puntland. „Als je nu in bijvoorbeeld het havenstadje Eyl komt, van waaruit veel piraten operen, zijn er opeens bioscopen, luxe hotels en restaurants”, zegt Lehr. „Deze voorzieningen, die er voorheen niet waren, zijn waarschijnlijk gesponsord door piraterij.”

Guled Ahmed, voorzitter van de Nederlands-Somalische organisatie Nedsom, ontkent dit beeld. „Eyl is een idyllisch vissersplaatsje met nog steeds heel weinig voorzieningen. Er zijn hier en daar wel jonge patsers die met dure, duidelijk door middel van piraterij verkregen, auto’s rondrijden, maar er is zeker geen sprake van een economische impuls voor de hele gemeenschap in Puntland door de piraterij. Ik kan het weten, want ik heb daar de afgelopen twee jaar gewerkt. Ik vraag me juist af: waar blijven al die miljoenen?”

De lokale bevolking heeft ook te lijden onder de piraterij, zegt Ahmed. „Ze krijgen te maken met criminelen die hen proberen in te lijven en veel van de voedselhulp, die over zee wordt vervoerd, komt niet aan. Wie verder van de piraterij profiteert is mij een raadsel.”

Lehr: „Ik denk dat een toplaag in de samenleving, en wellicht ook sommige politici die geen moeite hebben met het accepteren van smeergeld, baat hebben bij de piraterij.”

Hoe serieus is de schreeuw om hulp van de minister van veiligheid van Puntland, Abdullahi Said Samatar, dan te nemen? Hij riep gisteren de internationale gemeenschap tijdens een persconferentie in havenstad Bosaso op te helpen bij de bestrijding van piraterij. „Dat moeten we toch wel serieus nemen”, vindt Lehr. „De welwillenden binnen de autoriteiten in Puntland hebben weinig middelen om de piraterij tegen te houden.” Maar hoe doe je dat? „De lange-termijnoplossing ligt in het verminderen van de armoede, waardoor jonge mannen zich niet aangetrokken voelen tot piraterij.”

(Trouw) Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden