Somalische piraten 'aan zee toevertrouwd'

Nog steeds geen besluit over lot zestien gevangenen aan boord van de 'Tromp'

Twee Somalische piraten, die zaterdag zijn gedood tijdens het vuurgevecht met het Nederlandse marineschip Hr. Ms. Tromp hebben een zeemansgraf gekregen. De lichamen zijn enkele uren na het incident 'aan de zee toevertrouwd', zoals het netjes heet. "Daar is niets oneervols aan. Het is een heel oud gebruik in de internationale zeevaart, dat niet in strijd is met het Nederlandse of Europese recht", zegt Terry Gill, hoogleraar militair recht aan de Universiteit van Amsterdam.

De commandant van het fregat besloot tot een zeebegrafenis na overleg met Defensie en het Openbaar Ministerie in Nederland. Bij de afweging speelde onder meer de hoge temperatuur in het gebied een rol. Verder werd de mogelijkheid om de stoffelijke overschotten aan iemand terug te geven uiterst klein geacht.

Gill: "Als Somalië een normaal functionerende overheid had gehad, dan hadden de lichamen misschien nog kunnen worden overgedragen aan plaatselijke autoriteiten, maar dat kon niet. En bovendien kon waarschijnlijk hun identiteit niet worden vastgesteld. Ik vermoed dat die piraten geen paspoort op zak hebben."

De lichamen van de twee Somaliërs zijn eerst onderzocht voordat ze een zeemansgraf kregen, meldt een woordvoerster van defensie. Er zijn mensen van de Koninklijke Marechaussee aan boord van de Hr. Ms. Tromp. Gill: "Ieder schietincident wordt onderzocht. De marechaussee heeft opsporingsbevoegdheid en zal rapport opmaken van het incident."

Bij de actie voor de kust van Somalië werden zestien vermoedelijke piraten gevangengenomen. Zij worden sindsdien aan boord van het fregat vastgehouden tot het Openbaar Ministerie heeft besloten wat er met hen moet gebeuren. Dat besluit was gisteren nog niet genomen. Onder hen zijn enkele gewonden, die medische verzorging krijgen. Niemand verkeert in levensgevaar, aldus de defensiewoordvoerster.

De Tromp kwam in actie om een Iraans vissersschip te bevrijden dat gekaapt was door de piraten. Bij het benaderen van het schip werden twee rubbervaartuigen van de Tromp beschoten, waarna mariniers vanuit die rubberboten en schutters op de Tromp hebben teruggeschoten. Waarschijnlijk zijn de twee Somaliërs tijdens die schotenwisseling gedood.

Volgens Gill had de commandant van de Tromp geen andere mogelijkheid dan te kiezen voor een zeemansgraf. "Vergeet niet dat het daar erg heet is. Zo'n fregat heeft weinig mogelijkheden om lichamen te koelen. De kapitein van een schip heeft een zorgplicht om ziekten aan boord te voorkomen."

Zeemansgraf was ooit heel normaal
Wie het geld en het gedoe ervoor over heeft, kan na overlijden een zeemansgraf krijgen. Maar het gebeurt nauwelijks meer, zegt John Bassant van het uitvaartbedrijf Aqua Omega in Oostvoorne, gespecialiseerd in asverstrooiing per schip of vliegtuig.

"We bieden de mogelijkheid van een zeemansgraf bij Zuid-Engeland, maar mensen schrikken vaak terug van de kosten en het gedoe." De as van een crematie wordt wel steeds vaker boven water verstrooid.

Die kosten van een echt zeemansgraf vallen eigenlijk nog best mee, zegt Bassant: pakweg 6000 euro. "Dan heb je er alles bij: toespraak van de kapitein, fanfare, het 'een-twee-drie-in-godsnaam' en een oorlam na. Een graf en een steen zijn ook niet goedkoop."

De eisen zijn strikt. Het lichaam moet gebalsemd worden. De kist moet worden verzwaard met minimaal 100 kilo en aan elke zijde moeten minimaal twaalf gaten zijn geboord, zodat de kist ook echt op de bodem van de zee blijft liggen. De kist moet met stalen banden zijn verzegeld, om te voorkomen dat de kist door de klap van de tewaterlating openbreekt.

Op vier plaatsen voor de kust van Schotland en Engeland zijn zeer diepe troggen aangewezen voor begrafenissen op zee. Daar mag ook niet gevist worden. Ook in Portugal en Zuid-Afrika en in enkele Amerikaanse staten die aan zee liggen, zijn een zeemansgraf wettelijk mogelijk.

In Nederland is een zeemansgraf niet toegestaan en dat is opmerkelijk, omdat ons land als zeevarende natie een lange geschiedenis heeft met begrafenissen op zee. Bemanningsleden die in op de specerijschepen in de Gouden Eeuw sneuvelden aan scheurbuik gingen zonder pardon overboord. Het lichaam werd in een doek genaaid, verzwaard met kogels of zand en vervolgens na een gebed vanaf een plank de oceaan in geschoven. Alleen overleden officieren werden nog wel 'op sterk water' gezet en mee terug genomen naar de thuishaven, met alle risico's van dien.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden