Soerjadi schittert vooral in toegiften

ROTTERDAM - Welke pianist presteert het om zich acht toegiften te laten afdwingen en als laatste toetje nog een pianotranscriptie van het eerste deel van Beethovens vijfde symfonie te spelen? Bij Liszt waren dat gebruikelijke taferelen, maar in ons land kan zoiets alleen bij het fenomeen Wibi Soerjadi gebeuren.

CHRISTO LELIE

Zaterdagavond concerteerde hij in de Rotterdamse Doelen. Op zich al bijzonder was dat de grote zaal geheel uitverkocht was: in de ruim twintig jaar dat ik in Rotterdam pianorecitals bezocht, heb ik dat nog nooit meegemaakt. Kennelijk heeft de marketing - Soerjadi is inmiddels een bekende televisiepersoonlijkheid die te gast is in allerhande programma's, van Koffietijd tot 'Zo moeder zo zoon' - de jonge pianist geen windeieren gelegd.

Een nieuwe stunt deze avond was dat het publiek gedwongen werd samen met het programmaboekje een plastic toneelkijkertje te kopen, uiteraard met opdruk van Soerjadi's handtekening. Ofschoon de scherpte en de vergrotingsfactor van dit Hongkong-produkt te wensen over lieten, was het een goed teken dat ik weinig mensen bespeurde die de verrichtingen van de pianist via dit binoculair volgden: onmiskenbaar wist Soerjadi met zijn muzikale voordracht al genoeg te boeien.

Het is namelijk zijn sterke troef dat hij door zijn aanstekelijke enthousiasme voor de muziek die hij vertolkt, door zijn technische vermogens, zijn verfijnde smaak en door zijn eigen ideeën het publiek aan zich weet te binden.

Onevenwichtig

Ook zaterdag was hij weer op dreef en liet hij in het veelzijdige programma zijn vleugel op vele manieren klinken. Met alle sympathie en bewondering die ik voor Soerjadi's muzikale persoonlijkheid heb, moest ik echter deze avond wel enkele manco's constateren. Allereerst vond ik de programmering niet helemaal evenwichtig, althans voor de pauze: tussen de romantische werken van Brahms en Schubert stond moederziel alleen 'Ondine' van de Franse impressionist Ravel. Dit openingsdeel uit de trilogie 'Gaspard de la nuit' riep om een vervolg in de vorm van de overige twee delen, zeker omdat Soerjadi in deze stijl duidelijk een stap verder kwam dan in de vier Fantasieën uit opus 116 en opus 118 van Johannes Brahms en Schuberts 'Wanderer-fantasie'. Bovendien contrasteerde 'Ondine' te veel met de Duits/Oostenrijkse kost waardoor het werd ingekaderd.

In de fantasieën van Brahms had Soerjadi prachtige momenten, maar zijn benadering was naar mijn idee iets te extravert; met een eenvoudiger, maar innerlijk doorleefdere expressie kan een vertolker directer het hart van de luisteraar beroeren.

In Schuberts Wanderer-fantasie miste ik op enkele plaatsen logica in de opeenvolging van de afzonderlijke delen, de rust en daarnaast was de toon soms te ongenaakbaar. Ik heb er echter alle vertrouwen in dat Wibi binnen afzienbare tijd meer de kern van dit moeilijke stuk zal weten te treffen.

Na de pauze was Soerjadi geheel op zijn eigen terrein. De werken van Liszt ('Liebestraum' nr. 3 en de etude 'La Leggierrezza') boden hem stof genoeg om zich als klankkunstenaar bij uitstek te demonstreren. Ook het 'Scherzo' nr. 3 opus 39 en de 'Nocturne' opus 27 nr. 2 van Chopin leken hem op het lijf geschreven te zijn: met name in de fluisterzachte opening van deze nocturne deed Soerjadi's spel aan dat van de grote pianisten uit het verre verleden denken. Magistraal was ook de opening van Liszts 'Hongaarse Rhapsodie' nr. 2, waarmee Soerjadi het officiële deel van het programma afsloot.

Ongekende risico's

Wie Wibi Soerjadi kent, weet dat het mooiste nog moet komen na zijn laatste programmapunt: de toegiften. Steeds meer wordt dit qua tijd en artistiek niveau een wezenlijk onderdeel van een Soerjadi-recital. Daar geniet de pianist, en bij gevolg zijn publiek, het meest van. Typerend was dat er tijdens de toegiften in het geheel niet meer werd gehoest. Ook nu nam Soerjadi ongekende risico's zonder daarin te falen, wat hem in toegiften als Prokofjevs Toccata of het eerste deel van de vijfde symfonie van Beethoven/Liszt tot zeldzame prestaties dreef.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden