Soepelheid van Vaticaan verrast

CAIRO - De kans is groot dat er vandaag op de wereldbevolkingsconferentie een regeling van de abortuskwestie uit de bus rolt waarmee zelfs het Vaticaan kan leven. Dat lijkt het resultaat van besloten onderhandelingen waarin delegatieleden van de Europese Unie een belangrijke rol hebben gespeeld. Hiermee zal dan een eind komen aan een discussie die de conferentie al bij voorbaat zwaar belaste.

TON CRIJNEN

Drs. Wouter A. Meijer, directeur van World Population Foundation, die de onderhabndelingen bijwoonde als adviseur van de Nederlandse delegatie, toonde zich verrast door de plotselinge soepelheid en compromisbereidheid van de Vaticaanse afvaardiging. Hij zegt: “Ook al zou het Vaticaan op het laatste moment afhaken, dan ben ik er vrijwel zeker van dat men geen veto over de tekst zal uitspreken, maar zich zal beperken tot het maken van een voorbehoud”.

De hele dag is achter de schermen gewerkt aan een accoord waarin zowel het Vaticaan en de moslimlanden zich kunnen vinden. Dat gebeurde op basis van een tekst die was aangeleverd door de Europese Unie. In de Main Comity, het forum waarin de feitelijke onderhandelingen worden gevoerd, bestaat goede hoop dat men er vandaag uitkomt. Ambassadeur Biegman, hoofd van de permanente Nederlandse missie bij de VN speelde bij één en ander een hoofdrol.

Op de eerste dag van de conferentie werd duidelijk dat het Vaticaan zich met zijn harde standpunt over abortus in een isolement had gemanouvreerd. In een persoonlijk gesprek zei de Amerikaanse delegatieleider Timothy Wirth laconiek “ach, ze hebben Libië nog achter zich”.

Uit zijn opmerking over Libië valt op te maken dat Iran inmiddels een eigen weg is gegaan, want Libië en Iran waren de twee landen in het moslimkamp die met het Vaticaan op één lijn zaten wat betreft het opdringen van hun eigen morele standpunten.

Het gonsde toen in de grote hal van het conferentiecomplex al van de geruchten dat er een compromis in de maak was waar het overgrote deel van de delegaties zich in kon vinden. De basis daarvan werd gevormd door het alternatief dat de twaalf landen van de Europese Unie na moeizaam onderhandelen hadden opgesteld, waarbij het katholieke Ierland aanvankelijk nog twijfel had. Het 'nieuwe voorstel' dat Wirth zondag al als mogelijke doorbraak zag, ging veel minder ver dan het ontwerpslotdocument. Daarin werden alle regeringen opgeroepen om hun wetgeving op het punt van abortus zodanig te wijzigen, dat het welzijn van vrouwen wordt gegarandeerd. Dat bleek voor het Vaticaan (en enkele moslimlanden) onacceptabel. In een ongekend propaganda-offensief liet men geen spaan heel van de ontwerptekst. Pauselijke diplomaten reisden naar Midden-Amerika en het Midden-Oosten om een dam op te werpen tegen 'de permissive VN-cultuur'.

Tijdens de voorbereidende zittingen van de VN-conferentie tekenden Vaticaanse diplomaten niet alleen verzet aan tegen abortus maar maakten ze tevens voorbehoud tegen alle passages in het ontwerpdocument die pleitten voor het beschikbaar maken van anti-conceptiemiddelen voor iedereen die ze wil gebruiken. Ook termen als 'veilig moederschap', 'produktieve rechten van vrouwen' en 'regulering van de vruchtbaarheid' vonden geen genade in pauselijke ogen. - Vervolg op pagina 6#

Houding Vaticaan stoort conferentie VERVOLG VAN PAGINA 1#

Het pauselijk offensief kreeg met name uit de derde wereld veel kritiek. Veel landen vrezen dat het abortusvraagstuk alle aandacht wegzuigt van de in hun ogen echt belangrijke zaken. Ook de VS waren de obstructie en de openlijke vijandigheid van de Heilige Stoel beu. De VS steunden het Europese compromis. Tegenover Trouw stelde onderminister Wirth dat “nog deze week een definitieve ontwerp-slottekst op tafel zal liggen”.

En wat als het Vaticaan het slotdocument niet tekent? Wirth: “O, dan zal de wereld niet vergaan”. En: “Het kan niet zo zijn dat één zaak hoe belangrijk ook de hele discussie domineert. Dat mag niet en dat zal ook niet gebeuren”.

De VS gingen behoedzaam te werk. Gore wilde gematigde moslimleiders als Benazir Bhoutto van Pakistan de gelegenheid geven hun verzoenende rol te spelen. Net als de Duitse minister die namens Europa optreedt, Manfred Kanther, onderstreepte Gore dat abortus geen middel tot geboortepolitiek mag zijn. Ook zou de de regering-Clinton, geen “nieuw internationaal recht op abortus voorstaan”. Veel moslimafgevaardigden applaudiseerden nadrukkelijk.

De vice-president was amper uitgesproken of onder-minister Wirth maakte duidelijk dat Latijns-Amerikaanse landen als Argentinië, Costa Rica, El Salvador, Quatamala en Honduras, die sterk tegen het Vaticaanse standpunt aanleunden, door het euro-compromis over de streep waren getrokken. Ook velen in het moslimkamp lijken met het compromis te kunnen leven. Nog wat aanpassingen misschien, maar in essentie aanvaardbaar. Wirth: “de kou is uit de lucht”.Gevraagd naar de prijs: “Nou kijk als het nieuwe abortusontwerp voor de helft of zelfs maar voor éénderde uit compromisteksten zou bestaan, dan kon onze delegatie daar nimmer achter staan. Maar zo ligt het niet. Het gaat om acceptabele aanpassingen.”

“Zeker in een kwestie als deze moet je bereid zijn om tegemoet te komen aan gevoeligheden van anderen.

De centrale vraag - de bevolkingsgroei zo beperken dat vrouwen er niet door onderdoor gaan - is zo enorm belangrijk dat het geen groot offer is op enkele punten, zoals abortus en reproduktieve rechten voor vrouwen, een beetje water bij de wijn moeten doen.''

Het Vaticaan gaf ineens blijk van een verrassend realiteitsgevoel. Toen men besefte dat er nauwelijks aanhang voor de onverzoenlijke houding overbleef, besloot men te redden wat er te redden viel. De Vaticaanse woordvoerder Navvaro Vallz liet weten het euro-compromis met vreugde te begroeten. Het voorstel om de abortusparagrafen van het hoofdstuk gezinsplanning over te hevelen naar dat van gezondheid noemde hij “een flinke stap in de goede richting”.

Het Vaticaan kan niet echt blij zijn met het resultaat. Het offer dat de Heilige Stoel heeft gebracht - zich niet verzetten tegen de aanbeveling van anti-conceptie in het slot-dokument in ruil voor het afvoeren van abortus - is schaars beloond. Wat de zeventien man sterke Vaticaanse delegatie onder leiding van de gewiekste Ierse prelaat Diarmuid Martin rest is er voor zorgen dat de afgang zo elegant mogelijk wordt afgedekt. Dat is haar zeer wel toevertrouwd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden