'Soepeler ontslagregeling is risico voor werkgever'

Hoogleraar De Beer: Jongere zal er hoger loon voor terug eisen

Is het erg als de WW niet of nauwelijks wordt versoberd? Loopt de arbeidsmarkt hopeloos vast als het ontslagrecht nu niet soepeler wordt? Welnee, zegt hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer, tevens directeur van het wetenschappelijk bureau voor de vakbeweging, gelieerd aan de FNV. "De laatste tien, vijftien jaar is het percentage mensen dat werkt spectaculair gestegen, zónder dat aan de knoppen van WW of ontslagrecht is gedraaid. Voor werkgevers is het zelfs vrij risicovol om het ontslagrecht ter discussie te stellen."

Risicovol voor werkgevers? Het zijn toch de vakbonden die veranderingen in WW en ontslag te vuur en te zwaard bestrijden?
"Dat klopt. Ik ben er ook niet zeker van of werkgevers door hebben welke risico's ze lopen. Die zijn vooral bezig met de korte termijn. Niet vreemd in deze tijden van crisis, waarin rendementen teruglopen. En met aandeelhouders in hun nek, gericht op winst op de korte termijn."

Welke risico's lopen werkgevers dan?
"Wanneer een werkgever een werknemer in dienst neemt, gaan ze een duurzame relatie aan. De werknemer doet zijn best om zoveel mogelijk kennis en ervaring op te doen. Deels is die heel specifiek en alleen van nut binnen het bedrijf waar hij werkt. Die investering doet hij, omdat zijn werkgever het commitment heeft hem lang in dienst te houden.

"Verbreek dat contract en de werknemer lijkt nadeel te hebben. Hij verliest vaker zijn baan en raakt zijn zekerheid kwijt. Maar als hij niet meer wordt beschermd tegen willekeurig ontslag, zal hij minder investeren. Hij is bezig met waar hij volgend jaar werkt en nauwelijks met zijn huidige baan. En waarom zou hij nog onbetaald overwerken, als hij daar op termijn niet voor wordt beloond? Dat is een risico: een werkgever kan niet zonder betrokken werknemers."

Maar de prijs die hij daarvoor betaalt is wel heel hoog, toch? Hoe langer hij mensen in dienst houdt, hoe lastiger hij van ze af kan. Terwijl ze met de tijd alleen maar meer verdienen en minder werk verzetten.
"Met soepel ontslagrecht is hij niet per se goedkoper uit. Nu verdienen jongeren aan het begin van hun carrière minder dan ze waard zijn, gemeten in productiviteit. Weer een investering die werknemers doen in de verwachting dat daar op termijn wat tegenoverstaat. Verbreek dat contract en de jongere zal dat lagere loon niet accepteren. Niet direct, met de hoge jeugdwerkloosheid die we nu hebben, maar op termijn wil die jongere wat terug."

Vanwaar dan die roep om verandering?
"Alles begint met de beoordeling hoe Nederland het doet. Ten onrechte heerst het idee dat een land als Denemarken, waar de arbeidsrelaties veel flexibeler zijn, beter presteert. Ik zeg: de stijging van de arbeidsdeelname, vooral onder ouderen, is hier ronduit spectaculair geweest de afgelopen jaren. De werkloosheid loopt nu wel op, maar relatief scoort Nederland goed. En dat ondanks die zogenaamde verstarrende instrumenten als de WW en het ontslagrecht. Hoeveel winst kun je halen door de WW iets te verkorten of ontslag makkelijker te maken? Heel weinig. Sterker, voor ouderen mag dat ontslagrecht wel wat strikter."

Pardon?
"Een oudere werkloze aan een baan helpen is heel moeilijk. Er leven veel vooroordelen onder werkgevers over ouderen, die niet zomaar weg zijn. Makkelijker is ervoor te zorgen dat hij niet op straat komt te staan. Hoe, daar kun je over praten. Laat werkgevers die een oudere willen ontslaan aantoonbaar moeite doen om een nieuwe baan voor hem te vinden, op straffe van een forse boete, bijvoorbeeld. In ruil voor een dergelijke maatregel moeten vakbonden bereid zijn te praten over een andere functie en een lager loon."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden