Soedan / Vredesakkoord met een rouwrand

De ondertekening van het vredesakkoord tussen de Soedanese regering en de rebellen uit het Zuiden stond in het teken van het conflict in het westelijke Darfur.

door Ilona Eveleens

NAIROBI - ,,Ik ben heel blij. We hebben zoveel opgeofferd om deze vrede te krijgen. Zo verloor ik mijn man die rebellenstrijder was'', vertelt de Zuidsoedanese Chang Juw Jak (41). Dan wijst ze omhoog. ,,Maar de maraboe-aasgieren die boven het stadion vliegen vind ik eng. Ze lijken symbool te staan voor Darfur en overschaduwen onze vreugde''.

Acht Afrikaanse staatshoofden en tientallen internationale hoogwaardigheidsbekleders woonden gisteren de ondertekeningsceremonie in het Nyayo-stadion in de Keniaanse hoofdstad bij. Met zang, dans en enthousiast gejuich van enkele duizenden Soedanezen kwam officieel een einde aan 21 jaar oorlog tussen de regering en de Zuid-Soedanese rebellenbeweging SPLA. De strijd tussen het islamitisch en Arabisch sprekende noorden en het christelijke, animistische en Afrikaanse zuiden kostte aan 2 miljoen mensen het leven en 4 miljoen anderen raakten ontheemd. Niet alleen religie en etniciteit speelden een rol. Een belangrijke factor waren de oliebronnen die overwegend in Zuid-Soedan liggen.

Bijna alle sprekers tijdens de historische gelegenheid refereerden aan het conflict in West-Soedan. ,,Nu moeten de Congrespartij in Khartoem en de SPLA samenwerken om een einde te maken aan het geweld in Darfur'', onderstreepte de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Colin Powell. De VS hebben de laatste twee jaar grote druk op beide partijen uitgeoefend om tot het vredesverdrag te komen en Powell bestempelde het conflict in Darfur als volkenmoord.

SPLA-leider John Garang die de onderhandelingen voerde met de Soedanese vice-president Ali Osman Taha meent: ,,Het is onmogelijk vrede in een deel van het land te hebben en oorlog in een ander deel. Wij willen algehele vrede''.

De ondertekening sloot ook ruim twee jaar onderhandelingen af die een 200 pagina's tellend akkoord opleverden. Garang waarschuwde dat de ceremonie weliswaar het ,,einde van de oorlog betekent maar pas het begin van de vrede is''.

Na een overgangsperiode van zes jaar kunnen Zuid-Soedanezen zich in een referendum uitspreken of ze autonomie willen of onafhankelijkheid. SPLA-strijder James Tut (42), die z'n camouflagepak voor de gelegenheid had ingeruild voor een T-shirt met de vlag van Soedan, heeft al besloten: ,,Ik ga dan voor onafhankelijkheid stemmen en ik hoop en bid dat we die ook krijgen''.

Zes jaar is nog ver weg en voordien zijn er tal van obstakels te nemen. Legers moeten zich terugtrekken, macht en olie-inkomsten moet worden gedeeld en noorderlingen en zuiderlingen moeten leren elkaar te vertrouwen. De Soedanese president Omar al Bashir zei: ,,Dit akkoord is niet alleen tussen rebellen en regering. Het is een contract voor alle Soedanezen''.

Haviken binnen de regering menen dat Taha te veel concenssies heeft gedaan aan de SPLA. Het gonst in Khartoem al maanden over geruchten van een op handen zijnde staatsgreep. Ook de SPLA en haar politieke arm de SPLM moeten voorzichtig manoeuvreren. Nu de gezamenlijke vijand is weggevallen, kunnen oude geschillen tussen de diverse bevolkingsgroepen weer in alle hevigheid oplaaien. De beweging heeft bovendien een geschiedenis heeft van onderlinge onenigheid.

Eerste prioriteit is evenwel de opstelling van een interim-grondwet. Regering en SPLM hebben tien weken de tijd om die te schrijven en aan te nemen. De eerste test om te zien of het vredesakkoord werkbaar is en of beide partijen zich aan hun afspraken zullen houden. ,,Als het verdrag wordt geschonden zal het land opbreken'', zei Garang zondag, ,,maar als het wordt uitgevoerd is de kans groot dat het verenigd zal blijven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden