Socratisch gesprek helpt kinderen bij hun denken

– Als leerlingen regelmatig een socratisch gesprek voeren, ontstaat er een andere sfeer in de klas. De leerlingen werken meer samen en ook durven meer kinderen hun zegje te doen. Dat blijkt uit promotieonderzoek van een onderwijskundige van de universiteit van Stockholm.

Volgens de universiteit toont het onderzoek aan dat socratische gesprekken een waardevolle bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het denkvermogen van kinderen. Dat dat bij volwassenen het geval is, was al langer bekend.

In een socratisch gesprek worden belangrijke ideeën en menselijke waarden besproken. De leerlingen uit het Zweedse onderzoek spraken een keer per week over kunst en literatuur. Daarbij dachten de kinderen bijvoorbeeld na over vraag of Pippi Langkous een betrouwbare vriend is, en of mensen al bij hun geboorte ’goed’ of ’slecht’ zijn. Aanvankelijk hadden de leerlingen nog moeite om hun gedachten uit te drukken, maar naarmate zij meer geoefend raakten in de socratische gesprekken, leerden zij steeds beter te formuleren en hun gedachten kritisch en logisch te onderzoeken.

Het socratisch gesprek bestaat in onderling iets afwijkende vormen in allerlei landen. In alle gevallen is de bedoeling ervan dat in een gezamenlijk gesprek op een systematische manier een bepaald doel wordt bereikt. Een van de deelnemers aan het gesprek stelt een openingsvraag, die door alle anderen wordt beantwoord. Daarop volgt een welwillende maar kritische analyse van wat er is gezegd. Uiteindelijk worden de inzichten die naar voren zijn gekomen toegepast op het leven van alledag.

Volgens de onderzoekster uit Stockholm hebben de deelnemers aan een socratisch gesprek baat bij de rituele structuur en de stimulerende sfeer ervan. Die verschaffen hen een gevoel van veiligheid, en de vrijheid om boude gedachten uit te spreken, die zij anders misschien nooit zouden durven toetsen. Voor de leerlingen gold dat zij door elkaars ideeën te bespreken, leerden problemen op te lossen zonder dat de leerkracht er aan te pas hoefde te komen.

Volgens de onderzoekster is het een misvatting te denken dat een methode die teruggaat op een filosoof uit de vierde eeuw voor Christus in het hedendaagse onderwijs achterhaald zou zijn. Omdat het lastig is om het gesprek zó te voeren dat er een positieve werking van uitgaat, geeft de onderzoekster in haar proefschrift docenten aanbevelingen voor goede socratische gesprekken.

iLees het volledige proefschrift over socratische gesprekken via www.trouw.nl/meer

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden