Socrates op 't Loo

Na 2500 jaar is de Griekse filosoof Socrates terug. Trouw vroeg hem weer de markt op te gaan. Om daar te leren wat waarheid is, woede, troost of, zoals vandaag in Heiloo, wat verveling is.

Wat is verveling? Mijn antwoord vanuit Heiloo zou luiden: wat dacht je van keurig aangeharkte voortuintjes en een centrum voor nagelverzorging? Of van een moeder die om tien uur 's ochtends met haar dochtertjes op de bank tv zit te kijken?

Heiloo was niet het spannendste dorp van Nederland. Pubers waren er helemaal niet te bekennen. Die verdreven hun kerstvakantieverveling in bed of voor de computer en trokken 's avonds naar nabijgelegen plaatsen om daar wat rond te hangen.

Toch moet u zich door mijn sombere beschrijving van Heiloo niet van de wijs laten brengen. Ik verveelde mezelf misschien een beetje terwijl ik daar rondliep, “en wie zich verveelt“, zei Jessica op de markt, “ziet alles door een negatieve bril. Niets is leuk, niets is aantrekkelijk om te doen.“

Verveling had dus iets te maken met een negatieve gemoedstoestand, leerde ik op 't Loo - een kleine markt van hoogstens twintig kraampjes. Studente Marjolein Wittebrood zag zelfs geen enkel nut aan verveling. Als er een pil zou zijn om het gevoel voor eens en altijd te elimineren, dan zou zij die slikken.

Maar de meeste mensen op de markt beweerden dat ze zich nooit verveelden. Zo druk hadden ze het met hun werk, hun kinderen en het op orde brengen van hun huishoudens - om van sociale contacten en hobby's nog maar te zwijgen - dat ze voor verveling simpelweg geen tijd hadden.

Sanne (10 jaar) en Lotte (11½ jaar) verveelden zich wel, vooral als er niemand was om mee te spelen. Lotte: “Met sommige vriendinnen verveel ik me nooit, omdat we in bomen klimmen, maar andere vriendinnen willen op de bank voor de tv hangen. Dat is zó saai!“

Verveling was volgens hen als je niet wist wat te doen of als je iets moest doen wat niet leuk was. Geschiedenis en rekenen waren twee vakken op school die ze bijvoorbeeld niet wilden doen. “Bij die vakken gaat de tijd heel langzaam“, vertelden ze. “Ook omdat je dan steeds naar de klok kijkt.“

Over de vraag of een oud mens zich meer verveelt dan een jong mens, verschilden ze van mening. Sanne dacht van wel. “Je moet elke avond eten koken. Dat is saai.“

Lotte dacht dat het leven niet méér verveling zou brengen naarmate je ouder werd. “Oudjes slapen heel veel. Die gaan in een luie stoel zitten en maffen. Ze vervelen zich niet, want hun hele leven is in slow motion.“

“Ja“, zei Sanne, “en ze kunnen wol kopen om te breien en hun kleinkinderen komen op bezoek.“

Wat henzelf wel kon gaan vervelen, zo vreesden ze, was dat ze steeds hetzelfde racespelletje op de gameboy moesten spelen, omdat er nog maar één spelletje op stond. “Nu is het nog leuk, maar de duizendste keer zal het ook saai zijn geworden.“

“Zou dat met het leven ook zo werken?“, vroeg ik. “Zou het de eerste dag nog leuk zijn, maar de twintigduizendste dag saai zijn geworden?“ Sanne en Lotte dachten allebei dat het niet zo was. “Het leven gaat nooit vervelen“, zeiden ze. “Want er gebeurt altijd weer iets anders. Dan ga je weer op vakantie, en dan ga je weer naar een pretpark. Alleen als je verlamd bent of in coma ligt, kan het leven gaan vervelen, maar anders verveelt het nooit.“

Herman Hillebrand had zijn kleinkind op visite - dat zich verveelde. “Ze mag namelijk geen computerspelletjes spelen van mij, en dan moet ze iets anders verzinnen om de tijd door te komen“, zei Hillebrand. Verveling was volgens hem even niet weten wat je wilt doen of even niet willen wat je kunt doen.

Volgens Hillebrand rust er een taboe op nietsdoen in onze prestatiemaatschappij. “Je voldoet niet aan de norm als je je verveelt. Als je het toch doet, moet je het een bijzondere naam geven, zoals mediteren of filosoferen. Van onze cultuur mag je geen moment niet nuttig bezig zijn.“

Volgens de boeddhisten is het juist fantastisch om niets te doen, zei hij. Verveling vond hij dan ook 'het verkeerde gevoel bij een situatie die op zichzelf goed is'. “Als ik even niets te doen heb, dan herinner ik me dingen die ik vergeten was en krijg ik nieuwe ideeën. Dat is het mooie van verveling: als je eraan toegeeft, dan is het snel voorbij. Maar als je ervoor wegvlucht, dan heb je niet eens meer door dat je niets aan het doen bent. Televisie kijken is volgens mij dan ook de ultieme verveling.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden