Socrates op het Waagplein in Weesp

Na 2500 jaar is de Griekse filosoof Socrates terug. Trouw vroeg hem weer de markt op te gaan. Om daar te leren wat liefde is, waarheid, respect en, zoals vandaag, wat teleurstelling is.

Het carillon van de Grote of Laurenskerk van Weesp heeft een prachtige klank. Licht en ingehouden, zodat de marktkooplui geen keel hoeven op te zetten om hun klanten te bereiken.

Het is een dag waarop iedereen het najaar verwelkomt. Nog is alles mooi, er schiet kleur in blad van de bomen, het rood van de dakpannen is diep. Maar één, twee stormen en alles is weg.

Is dat teleurstellend? Wat is dat eigenlijk, 'teleurstelling'? Een merkwaardig onderwerp voor zo'n mooie dag, maar misschien dat de Weespenaren er toch raad mee weten.

Achter me zet een oude heer zijn fiets tegen de kerk. Tas van de fiets. Fiets op slot. Zijn bewegingen zijn stram, maar niet onzeker.

“Weet u misschien wat een teleurstelling is?“

De man heeft al zijn aandacht bij zijn fietssleuteltje, dat goed in zijn broekzak moet worden opgeborgen. Net als ik mijn vraag wil herhalen, kijkt hij op. “Een teleurstelling“, zegt hij, “het zou een teleurstelling zijn als de kaasboer er vandaag niet zou zijn. Maar die is er elke week, dus ik zal niet teleurgesteld raken.“

“U komt hier dus elke week.“

“Ja“, zegt de heer Kroon. “Ik ben nu 79 maar ik fiets elke week uit Muiden hiernaartoe.“

“Voor de kaas.“

“En voor een plantje.“

“Als dat plantje er niet is, bent u ook teleurgesteld?“

“Ja. Dan wordt mijn vaste patroon doorbroken. Dat is teleurstellend.“

“Nu is het een prachtige dag. Wat als het over een paar weken regent. Bent u dan ook teleurgesteld?“

“Nee. Daar moet je rekening mee houden, dan doe je een regenpak aan.“

“En bij storm?“

“Dan ga ik niet. Dat is niet teleurstellend, hoor. Want dat hoor je een dag van tevoren op het nieuws. Storm hoort erbij.“

De heer Kroon wandelt naar de kaasboer. Hij is teleurgesteld als niet aan zijn verwachtingen wordt voldaan. Teleurstelling en verwachting lijken dus met elkaar te maken te hebben. Dat besluit ik te testen.

Dat valt niet mee. Nogal wat Weespenaren vinden mijn vragen flauwekul. Alleen een ouder echtpaar uit Ankeveen wil reageren. Zij noemen het teleurstellend dat ze tegenwoordig 's avonds niet meer naar buiten kunnen.

De vrouw: “Vroeger had je dat niet. En overdag fietsen kan ook al bijna niet meer. Kinderen van een jaar of veertien gaan helemaal niet aan de kant.“

“En als je er wat van zegt“, vervolgt de man. “Spugen ze je onder.“

De vrouw neemt het verhaal weer over, moeiteloos, de anekdote moet zo vaak verteld zijn dat er patronen in hun verteltrant zijn geslopen. “Dat is mij gebeurd. Dat is niet fijn, hoor, voor een vrouw, dat is echt teleurstellend.“

Een beroerde ervaring, dat wilde ik toegeven. Alleen, teleurstellend? Ik dring aan, de vrouw schrikt. “Waarom wilt u dit weten?“

Ik stel me voor. Ze kennen me niet. De vrouw wil niet met haar naam in de krant. “Alsjeblieft niet.“

“Van mij mag het wel, hoor“, zegt de man, “ik vind dat wel geinig.“

De vrouw trekt de man mee aan zijn jasje, kibbelend lopen ze de markt op.

Ik ga op een bankje zitten voor de kerk. Voor me de Volendammer Vishandel. D. Bond & Zonen. Sinds 1875. Achter de kraam staat al een flinke stapel lege dozen van de 'Hollandse visveiling'.

Waarom is dit echtpaar teleurgesteld? Bij hen heeft teleurstelling vooral betrekking op angst. Angst dat de toekomst anders zal zijn dan het verleden. Ook dat is een verwachting, maar de verwachting van de oude heer Kroon was realistisch, en deze per definitie niet, want de toekomst is altijd anders dan het verleden.

Er komt een man naast me zitten. Een veertiger, bruin verbrand gezicht. Blozende wangen met blonde stoppels.

“Wat een dag, hè“, zeg ik.

Hij knikt, vindt mijn opening duidelijk te onzinnig voor woorden.

“Je zou willen dat het zo bleef.“

De man tuit zijn lippen. “Dat moet je niet willen“, zegt hij, zonder mij aan te kijken. “Als je dat wilt, kan alles alleen maar tegenvallen.“

“Dan raak je teleurgesteld?“

“Kinderen willen veel“, zegt Jan Visser (46), “daarom huilen ze ook zo veel. Want alles is weinig als je veel wilt. Ik wil niks. Of nee, ik probeer niks te willen. Als je dat lukt, kun je nooit teleurgesteld raken. Dat is wel zo prettig; anders word je een zuurpruim en kun je nooit meer genieten van een ochtend als deze.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden