Socrates op de Grote Markt

Na 2500 jaar is de Griekse filosoof Socrates terug. Trouw vroeg hem weer de markt op te gaan. Om daar te leren wat waarheid is, troost, woede, en zoals vandaag in Rotterdam, wat gastvrijheid is.

Het liep al tegen het einde van de middag toen ik de Grote Markt op wandelde. De lucht was donkergrijs, de wind koud en vochtig. Klanten en verkopers probeerden hun nekken zoveel mogelijk in te trekken, zodat hun hoofden diep in hun sjaals en kragen verdwenen. Het was onmiskenbaar december. Veel van de aangeboden spullen op de markt waren bedoeld om warmte en licht te brengen in koude en donkere dagen.

Drie Marokkaanse mannen met baarden stonden met elkaar te praten bij een kledingkraam. Twee andere mannen die de kleding verkochten, kwamen uit zuidelijker delen van Afrika.

“Dat snappen ze niet in Afrika, hè“, zei een van de Marokkaanse mannen. Hij wees op een kettingslot in een busje dat achter de kraam stond geparkeerd.

“Je moet de bus van buiten op slot doen en niet van binnen.“

Hopend op een goed gesprek, ging ik naast het gezelschap staan, maar iets in hun blikken deed mij besluiten om verder te lopen. Het was maar een gevoel en misschien was het volstrekt misplaatst. Toch is het gevoel ergens welkom te zijn niet onbelangrijk, wist ik.

“Wat is gastvrijheid“, vroeg ik aan een batterijenverkoper uit Iran.

“Gastvrijheid is als de deur altijd openstaat, en als er een bord is dat wij kunnen delen“, antwoordde hij.

“Waar ik vandaan kom, Iran, daar zijn de mensen heel gastvrij. Alleen in Isfahaan zijn ze een beetje gierig. Maar in Noord- en in Zuid-Iran, als je daar komt, en ze kennen je niet, dan zullen ze je uitnodigen en te eten geven. In Nederland ligt dat anders. Hier is het niet zo vanzelfsprekend om iemand uit te nodigen.“

Een stelletje uit de Achterhoek liep gearmd voorbij. Gastvrijheid heeft met cultuur te maken, zeiden Manon en Marthijn.

“Bij ons in de Achterhoek zijn de mensen gastvrij, maar in de rest van Nederland niet. Zelfs als in andere culturen mensen weinig geld hebben, dan kun je alsnog bij ze terecht voor een bord eten en hulp. Qua gastvrijheid kunnen Nederlanders veel van andere culturen leren.“

Ik liep verder langs de visstallen - 'zes haringen voor vijf euro'. De fruitkraampjes - 'heerlijke voor u schoongemaakte ananas mét slagroom voor maar één euro' en de bloemenkraampjes vol kerststukjes en kerstbomen. Was dit geen gastvrije stad? De mensen die hier rondliepen, kwamen overal vandaan.

“Wat is gastvrijheid“, vroeg ik een lange, magere Nederlandse man die achter een kraam vol kleurige stoffen op zijn meetstok leunde.

“Gastvrijheid heeft te maken met respect“, antwoordde hij. “Dat respect moet van twee kanten komen: van de kant van de gast en van de kant van de gastheer.“

“Kijk“, zei hij. “Ik rook zelf niet, maar als iemand bij mij op visite komt, dan ben ik gastvrij en dan sta ik hem toe te roken. Van de andere kant kan de gast ook respect voor mij hebben, en besluiten om niet te roken. Als mijn gast gaat kettingroken, dan zeg ik er niets van, maar ik nodig hem ook niet nog een keer uit.“

Hij noemde Rotterdam 'een zeer gastvrije stad'.

“Jammer genoeg wordt daar veel misbruik van gemaakt. Zelf pas ik me als gast aan de huisregels aan. Dat lijkt me wel zo slim. Als je dat niet doet, moet je niet verbaasd zijn als de gastheer ook minder gastvrij wordt. Het is simpelweg een kwestie van oorzaak en gevolg.“

De Afghaanse of Pakistaanse buurman (“Nee, ik ben geen gast, ik ben gewoon een Nederlander, ik heb de Nederlandse nationaliteit“) met zijn kledingkraam schudde boos en bedroefd het hoofd toen ik hem vroeg of Rotterdam een gastvrije stad is.

“Ik ben laatst overvallen door twee Marokkaanse jongens. De een hield me vast, de ander pakte 425 euro uit mijn zak. Dit is geen veilige stad, en een onveilige stad kan niet gastvrij zijn. Volgende keer stem ik dan ook geen CDA meer, maar op de Leefbaar Partij.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden