Socialisten blijven vrienden

Een titanenstrijd zou het worden, zo wist men te voorspellen aan de vooravond van de Socialistische Internationale, dezer dagen in Parijs. Vooral naar de rede van Lionel Jospin werd met spanning uitgezien.

Zou de Franse socialistische premier, advocaat van de centrale, regulerende rol van de staat, afrekenen met die veelbezongen 'Derde Weg' van zijn Britse collega Tony Blair, door de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder omarmd als 'Neue Mitte'? Afrekenen met Blairs door hardcore socialisten zo verfoeide mix van moderne markteconomie en - in hun ogen verwaterde - sociale rechtvaardigheid? Jospinisme versus Blairisme. Vrij vertaald: staatssocialisme met een vleugje vrije markt versus moderne nieuwe zakelijkheid op morele basis: 'rechtvaardig ondernemen', met een sausje van solidariteit.

De ideologische richtingenstrijd viel wat tegen. Blair, de bevlogen 'bruggenbouwer', draaide zijn bekende repertoire af, vond dat de tegenstellingen tussen hem en Jospin zwaar werden overdreven en stelde dat zijn visie op een 'rechtvaardige markteconomie' in de grond weinig verschilde van die van Jospin.

Allebei zaten ze op de centrum-linkse lijn, zei Blair, die vond dat centrum-links het nieuwe 'IJzeren Cohort' van verandering moest zijn, lichtend voorbeeld in de strijd tegen het conservatisme. Conservatisme te rechter- zowel als te linkerzijde. En dat laatste was gericht tegen 'oud links', Old Labour in eigen land. Als klap op de vuurpijl meende Blair dat vernieuwing en modernisering van het democratisch socialisme nu ook maar moest resulteren in afschaffing van dat laatste rudiment van een marxistisch verleden: de naam Socialistische Internationale.

Dat schoot menigeen onder de circa duizend leiders en afgevaardigden van de 160 in Parijs aanwezige landen in het verkeerde keelgat. Evenals de suggestie dat het voor de 135-jarige socialistische beweging geen kwaad kon wanneer de Amerikaanse Democratische partij - die van president Bill Clinton - met haar ideeëngoed zou aankloppen bij haar sociaal-democratische 'geestverwanten'. New Labour volgens Blair, alla, maar New Socialism volgens Blair, vertaald in iets vaags als 'sociale democratie', dat was toch een mijl te ver.

Een scherpe reactie werd verwacht van Jospin op de kat richting 'Oud Links' en het pleidooi voor 'het centrum'. Maar de Franse premier, persoonlijk goed bevriend met Blair overigens, stelde er niet bijster veel tegenover. In elk geval niet iets dat de harten van de socialistische gestaalde kaders sneller deed kloppen.

Al meteen gaf Jospin aan dat het socialisme als rivaliserend economisch alternatief voor het kapitalisme ongeveer zo dood was als de Noorse papegaai uit de Monty Python-sketch. ,,De superioriteit van de markt boven centrale planning is evident'', zei hij.

Jospin kreeg de handen pas weer op elkaar toen hij waarschuwde voor teveel vrijheid voor 'de krachten van de vrije markt'. ,,De markt dient gereguleerd te worden, ze moet ten dienste van de samenleving blijven.'' En dat ging erin als koek op deze laatste Socialistische Internationale van het millennium.

En Gerhard Schröder, Blairs 'Samen op Wegger'? Die repte met geen woord over zijn 'Neue Mitte', waarmee hij thuis nogal wat SPD-partijgenoten tegen de haren in heeft gestreken. In Parijs spaarde hij de kool en de geit en zei dat hij zich inzet voor een Europa als een continent dat economisch efficiënt is maar ook sociaal rechtvaardig.

In het slotcommuniqué van deze 21-ste Socialistische Internationale, getiteld 'Verklaring van Parijs', is niets terug te vinden over Blairs Derde Weg, noch van diens hartstochtelijke pleidooi voor een centrum-linkse koers. Dat zal de Britse premier de opstellers niet in dank afnemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden