Socialisme is anno 2018 geen eng woord meer in de Verenigde Staten

Deze zomer won Alexandria Ocasio-Cortez de Democratische voorverkiezingen in New York. Ze is lid van de beweging DSA, Democratic Socialists of America.Beeld REUTERS

Er worden waarschijnlijk twee Democratische kandidaten in het Congres gekozen die zich openlijk socialist noemen.

Chris Maisano besloot zo’n twintig jaar geleden, hij zat nog op de middelbare school, om socialist te worden. “Je moest er omzichtig mee omgaan, alsof je in de kast zat”, herinnert de inmiddels 36-jarige activist uit New York zich. “Thuis mocht je het zijn, maar in het openbaar moest je er niet mee te koop lopen.”

Inmiddels is er wel wat veranderd. Hoewel het woord socialisme op veel conservatieve Amerikanen nog steeds als een rode lap op een stier werkt, kan het anno 2018 ook stemmen trekken. Dat bleek toen deze zomer Alexandria Ocasio-Cortez de Democratische voorverkiezingen in New York won (zie kader). Wat vooral opzien baarde: ze is lid van de beweging DSA, Democratic Socialists of America.

Later won DSA-lid Rashida Tlaib de Democratische voorverkiezing in een district in Michigan. Het gebrek aan Republikeinse tegenstand in hun districten betekent dat er straks waarschijnlijk twee afgevaardigden van de Democratische Partij in het Congres zitten die zichzelf openlijk socialist noemen. Een novum.

Taboe

Maisano, bestuurslid bij DSA, vindt het wel en niet verrassend. “Wel, omdat ik me nog zo goed kan herinneren hoe groot het taboe was op socialisme. Maar ook weer niet, vanwege alles waar we de afgelopen jaren doorheen zijn gegaan. De economische crisis, het presidentschap van Trump. Jongeren zijn de economische ongelijkheid zat, en het ­racisme, en gaan op zoek naar ­nieuwe manieren om de maatschappij in te richten.”

En dan was er in 2016 natuurlijk nog Bernie Sanders en zijn gooi naar het presidentschap. Ook Sanders, formeel geen Democraat maar een onafhankelijke senator, noemt zichzelf socialist, en zorgde ervoor dat veel Amerikanen hun instinctieve afkeer van die term verloren.

Dat merkt ook Maisano. Twee jaar geleden had zijn beweging 6000 leden, inmiddels zijn het er zo’n 50.000. Er lijkt bovendien potentieel voor verdere groei. Toen de Universiteit van Harvard twee jaar geleden aan Amerikaanse 18- tot 29-jarigen vroeg hoe ze over kapitalisme en socialisme denken, waren de onderzoekers verbaasd over de uitkomsten: 51 procent van de jongeren verwerpt kapitalisme, een derde zegt zelfs socialisme te steunen.

Democraten

Zo’n peiling laat natuurlijk niet zien hoe Amerikaanse jongeren een breed begrip als socialisme invullen. Wie naar de verkiezingsprogramma’s van Ocasio-Cortez en Tlaib kijkt, of van socialistische kandidaten die op lagere niveaus verkiesbaar zijn, krijgt wel een idee. Amerikaanse socialisten willen bijvoorbeeld een ziektekostenverzekering voor iedereen, een hoger minimumloon, en investeren in onderwijs.

Dat klinkt nou niet direct als radicale klassenstrijd. Hoe verschillen de Amerikaanse socialisten van de klassieke Europese sociaal-democratische partijen? Maisano geeft toe dat er overeenkomsten zijn. “Maar wij denken dat sociale verandering niet alleen via parlementaire weg kan verlopen. Wij proberen mensen op allerlei niveaus van de samenleving te organiseren. We voelen ons verwant met nieuwe, activistische linkse bewegingen in Europa, zoals ­Podemos in Spanje, of de SP bij jullie in Nederland.” Toch denkt hij dat zijn socialistische beweging in het tijdperk-Trump wel electorale kansen heeft. De DSA is zelf geen partij, maar steunt sommige linkse Democratische kandidaten.

De Democratische partij weet nog niet zo goed wat ze aanmoet met deze nieuwe vleugel. De nederlaag van Hillary Clinton heeft de partij tot zelfonderzoek aangezet, en wat naar links geduwd, maar een duidelijke nieuwe koers is er nog niet. Na de winst van Ocasio-Cortez riep partijvoorzitter Tom Perez haar uit tot de ‘toekomst van de partij’. Nancy Pelosi, de fractievoorzitter in het Huis van Afgevaardigden, ­reageerde een stuk zuiniger: deze overwinning staat volgens haar ­absoluut niet voor iets groters.

Denkt Maisano dat het realistisch is dat zijn socialistische agenda in een tweepartijenstelsel door een van de twee partijen gedragen wordt? “Ik weet het niet. We steunen nu op allerlei niveaus kandidaten. Als het lukt om ze verkozen te krijgen, moeten we zien wat ze in de praktijk klaar kunnen spelen. Je kunt niet voorspellen hoe het loopt. Maar er verandert wel iets in Amerika: onze ideeën zijn populairder dan ooit.”

Alexandria Ocasio-Cortez

Alexandria Ocasio-Cortez werd in 1989 in The Bronx in New York geboren. Ze hielp als vrijwilliger mee aan de campagne van Bernie Sanders, en werkte tot voor kort nog als serveerster in een restaurant. Dat ze in de voorverkiezingen van haar kiesdistrict met een socialistisch programma partijmastodont Joseph Crowley versloeg, was een van de grootste politieke sensaties van het jaar. Als ze verkozen wordt, is ze de jongste vrouw ooit in het Congres.

Rashida Tlaib

Rashida Tlaib is de dochter van Palestijnse immigranten en werd in 1976 in Detroit geboren. Ze zat eerder al eens in het parlement van Michigan. Het kiesdistrict waar ze de Democratische voorverkiezingen won, is zo links dat er dinsdag niet eens een Republikein meedoet. Dat betekent dat ze straks de eerste moslima in het Amerikaanse Congres zal zijn. Ze belooft dat ze daar tegen ‘miljardairs en multinationals’ zal vechten.

Lees ook:

Een Trump-Republikein, of een linkse outsider? In Florida strijden twee uitersten om de macht

De Democraten hopen dat een zege van Andrew Gillum hen een boost geeft richting de presidentsverkiezingen in 2020. Hij kan de eerste zwarte gouverneur van de staat worden, beschikt als burgemeester van hoofdstad Tallahassee over bestuurservaring, en kan ook nog eens goed debatteren. 

China grinnikt om Trumps beschuldiging van verkiezingsmanipulatie

Trump zei vorige maand dat China hem probeert te beschadigen in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van november. China reageerde spottend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden