Sociale werkplaats in financiële nood na misrekening

sterfhuis | Door een verkeerde berekening bij de overheid komen de sociale werkvoorzieningen miljoenen euro's tekort. Gemeenten slaan alarm.

De uitstroom van werknemers bij sociale werkbedrijven gaat minder snel dan staatssecretaris Jetta Klijnsma van sociale zaken had verwacht. Ze houdt echter vast aan de geplande bezuiniging, waardoor veel gemeenten onvoldoende geld hebben om de werknemers van SW-bedrijven te betalen. "We worden keihard afgeknepen door een rekenfout in de prognoses", meldt Arjan Vliegenthart, wethouder in Amsterdam.

Sinds de invoering van de Participatiewet in 2015 mogen er geen nieuwe mensen meer worden aangenomen op de sociale werkplaats. Het is de bedoeling dat de sociale werkvoorziening langzaam ophoudt te bestaan. Mensen met een beperking moeten voortaan meedoen bij reguliere bedrijven, en als dat echt niet lukt op een beschutte werkplek die de gemeente moet creëren.

De staatssecretaris ging ervan uit dat door deze sterfhuisconstructie er in 2018 nog ruim 73.000 werkplekken zouden zijn op sociale werkbedrijven. Het zijn er echter waarschijnlijk ruim 76.000. Deze mensen hebben recht op dit dienstverband. Zij stromen alleen uit door ziekte, overlijden, een werkplek elders of het halen van de pensioengerechtigde leeftijd. Dat blijkt minder snel te gaan dan voorspeld.

"Het Rijk heeft bij invoering van de Participatiewet met te optimistische aannames gerekend", zegt Jan-Jaap de Haan, directeur van Cedris, de branchevereniging van SW-bedrijven. "De bezuiniging voor gemeenten was al onrealistisch hoog en nu komt er voor de komende jaren nog een tekort van 182 miljoen euro bovenop."

Cedris spoorde een paar maanden geleden de staatssecretaris aan om het SW-budget voor de komende jaren aan te passen. "We roepen u indringend op om het extra budgettekort te voorkomen", schreef de organisatie in een brandbrief. "Het SW-budget moet de komende jaren aangepast worden aan het echte aantal mensen dat binnen de SW een plek heeft."

Klijnsma ontkent het probleem niet, maar wil vooralsnog geen extra geld uittrekken voor de lonen van de mensen bij de sociale werkvoorziening. Ze zegt wel toe met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en met Cedris elk jaar weer te bekijken hoe nijpend het probleem is. Er zijn echter nu al gemeenten die de SW-bedrijven sluiten. De Haan: "Dat is een onverstandige paniekbeslissing omdat het ministerie van sociale zaken ze in de steek laat."

De gemeente Amsterdam weet nog niet hoe zij hun SW-bedrijf Pantar overeind kunnen houden. Wethouder Vliegenthart: "Sommige gemeenten laten uitkeringsgerechtigden verplicht een paar weken werken binnen een SW-bedrijf om zo een hogere productie te draaien en daarmee een hogere opbrengst te halen. Dat is voor ons geen begaanbare weg. In Amsterdam vinden we dat werk moet lonen. We zullen Pantar de winter door helpen. Dat is onze morele taak. Maar hoe we dat gaan financieren, bekijken we later. We komen 4 miljoen euro tekort. Dat is ondoenlijk."

Momenteel werken er nog 96.000 mensen op 84.000 plekken in het sociale werkbedrijf, bijna duizend meer dan de overheid had verwacht. Hoe het kan dat er minder mensen uitstromen, is onduidelijk.

Het lukt sommige SW-bedrijven om mensen tot op een oudere leeftijd mee te laten draaien dan voorheen, waardoor de uitstroom vertraagt. Bovendien nam het aantal SW-werknemers dat de overstap maakte naar begeleid werken bij een reguliere werkgever vorig jaar af met 7 procent.

Er werden in 2015 wel meer SW'ers gedetacheerd bij reguliere werkgevers, maar deze werknemers zijn dan nog steeds in dienst bij het sociale werkbedrijf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden