Sociaal-democraten sprakeloos na drama

PvdA Lijsttrekker Lodewijk Asscher trad ondanks het historische verlies van 29 zetels niet terug en sloot zijn speech positief af. 'Het bouwen begint vandaag.' De leden maakten 'een bittere avond' door.

Na het sterke optreden van PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher bij het slotdebat hadden PvdA'ers weer nieuwe moed verzameld. Daarom komt de klap van de exit poll om negen uur 's avonds in een zaal op het Amsterdamse Westergasterrein des te harder aan. De tweede partij in de Tweede Kamer duikelt na vier jaar regeren met de VVD, van 38 naar 9 zetels - en dat is zo dramatisch dat de honderden PvdA'ers minutenlang sprakeloos zijn.


"Ik ben nog even aan het bijkomen", zegt Jet Bussemaker, minister van onderwijs. Ze was, zei ze vlak voor de eerste uitslagen, op alles voorbereid. Maar nu kijkt ze aan tegen negen zetels, een verlies van 29. "Je hoopt altijd dat het nog meevalt, maar dit valt niet mee."


Ze noemt de uitslag 'heel ernstig, ook voor de politiek': "Het gaat er niet om wat je hebt bereikt, mensen kijken dus vooral naar je ideeën voor de toekomst. Dit is een gigantisch drama, er valt verder niets over te zeggen."


Ook Bert Koenders moet even bijkomen na deze klap, nog groter dan die in 2002, toen de PvdA met Ad Melkert 22 zetels verloor en op 23 zetels uitkwam. Als sociaal-democraat, maar ook als minister van buitenlandse zaken, ziet hij een lichtpuntje: dat de PVV niet de grootste is geworden. "Vanuit mijn perspectief is dat belangrijk, ook internationaal, dat de trend niet doorzet van een agenda tegen de Europese Unie en tegen de islam."


Maurice de Hond peilde de sociaal-democraten dit weekeinde op negen zetels, andere polls zaten rond de twaalf en dat al heel erg lang. Veel mensen in de uitverkochte zaal waren vooraf optimistischer, ook omdat ze op straat positievere reacties kregen dan het is geweest.


Maar de mensen hebben dus de PvdA links laten liggen. "Dit is een hele dikke nederlaag", zegt voorzitter Hans Spekman. "Dit voelen we met zijn allen." Of de historische nederlaag ook consequenties moet hebben voor personen?


Lijsttrekker Lodewijk Asscher heeft eerder gezegd dat hij blijft, ook als de partij 12 zetels haalt - dat was toen ongeveer de bodem. De leden hebben hem zelf gekozen, hij won de lijsttrekkersverkiezing van Diederik Samsom.


Asscher spreekt over een 'bittere avond.' Hij feliciteert de winnaars, ook de PVV. Hij stelt vast dat de PvdA de kiezer niet heeft kunnen overtuigen dat de coalitie met de VVD het land op een rechtvaardige en fatsoenlijke manier uit de crisis heeft gehaald. "Maar onze idealen maken ons werk de komende jaren de moeite waard", zegt hij. Afgaande op het applaus in de zaal is zijn positie onomstreden, het publiek klapt als had hij een overwinning geboekt.


Zaterdag is er politieke ledenraad, dan bespreken de leden de uitslag van de verkiezingen. Wil Post, lid van het bestuur van de Rooie Vrouwen, wil het wel over de rol van voorzitter Spekman hebben. De lijsttrekkersverkiezing is volgens haar 'strategisch een hele verkeerde beslissing geweest."


Maar Egbert de Vries, lid van het partijbestuur, zegt: "We moeten allemaal consequenties trekken. Iemand offeren, dat vind ik meer iets voor de Inca's. We moeten nu in gesprek met elkaar."


Asscher onderstreept ook de noodzaak het gesprek aan te gaan. En hij belooft: "De sociaal-democratie zal terugkomen, en het bouwen begint vandaag."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden