Sociaal-democraten sprakeloos na drama

PvdA Lijsttrekker Lodewijk Asscher trad ondanks het historische verlies van 29 zetels niet terug en sloot zijn speech positief af. 'Het bouwen begint vandaag.' De leden maakten 'een bittere avond' door.

Met een buiging en zijn hand op het hart sloot PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher gisteravond zijn toespraak voor de leden af, nadat zijn partij een dramatische avond beleefde. Na vier jaar regeren duikelde de partij van 38 naar 9 zetels. "Een bittere avond", noemde hij de uitslag. "Ongelofelijk teleurstellend." Toch sloot hij positief af: "De sociaal-democratie komt terug. Het bouwen begint vandaag."


Na het sterke optreden van Asscher bij het slotdebat hadden PvdA'ers weer nieuwe moed verzameld. Daarom kwam de klap van de exitpoll om negen uur 's avonds in een zaal op het Amsterdamse Westergasterrein des te harder aan. De mensen in de volle zaal waren minutenlang sprakeloos.


"Ik ben nog even aan het bijkomen", zei Jet Bussemaker, minister van onderwijs. Ze was, zei ze vlak voor de eerste uitslagen, op alles voorbereid. Maar nu keek ze aan tegen negen zetels, een verlies van 29. "Je hoopt altijd dat het nog meevalt, maar dit valt niet mee."


Ze noemde de uitslag 'heel ernstig, ook voor de politiek': "Het gaat er niet om wat je hebt bereikt, mensen kijken dus vooral naar je ideeën voor de toekomst. Wij zijn niet overtuigend geweest. Dit is een gigantisch drama, er valt verder niets over te zeggen."


Ook minister van buitenlandse zaken Bert Koenders moest even bijkomen na deze klap, nog groter dan die in 2002, toen de PvdA met Ad Melkert 22 zetels verloor en op 23 zetels uitkwam. Als sociaal-democraat, maar ook als minister van buitenlandse zaken, zag hij een lichtpuntje: dat de PVV niet de grootste is geworden. "Vanuit mijn perspectief is dat belangrijk. Ook internationaal; dat de trend niet doorzet tegen de Europese Unie en tegen de islam."


Maurice de Hond peilde de sociaal-democraten dit weekeinde op negen zetels, andere polls zaten rond de twaalf en dat al heel erg lang. Veel mensen in de uitverkochte zaal met honderden mensen waren vooraf optimistischer. "Ik ben positiever dan de peilingen", zei Denise Klomp, nummer 70 op de lijst. "Veel mensen trekken weer naar de PvdA."


Maar ze hebben dus niet gestemd op de PvdA. "Dit is een hele dikke nederlaag", zei voorzitter Hans Spekman. "Dit voelen we met zijn allen." Hij zei ook dat de leden met elkaar en met de kiezers over deze enorme nederlaag moeten praten. Of dat ook consequenties moet hebben voor personen? Lodewijk Asscher is in december gekozen door de leden, hij won van Diederik Samsom. Zelf heeft Asscher eerder gezegd dat hij blijft, ook als de partij maar twaalf zetels zou halen.


Zaterdag is er politieke ledenraad, dan bespreken de leden de uitslag van de verkiezingen. Wil Post, lid van het bestuur van de Rooie Vrouwen, wilde het wel over de rol van Spekman hebben. De lijsttrekkersverkiezing was volgens haar 'strategisch een hele verkeerde beslissing geweest."


Maar Egbert de Vries, lid van het partijbestuur, zei: "Het lijkt me onwaarschijnlijk dat we verliezen dankzij een persoon."


Asscher sprak over een 'bittere avond.' Hij feliciteerde de winnaars, ook de PVV. Hij stelde vast dat de PvdA de kiezer niet heeft kunnen overtuigen dat de coalitie met de VVD het land op een rechtvaardige en fatsoenlijke manier uit de crisis heeft gehaald. "Maar onze idealen maken ons werk de komende jaren de moeite waard", zei hij. Afgaande op het applaus in de zaal is zijn positie onomstreden, het publiek klapte als had hij een overwinning geboekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden