Sociaal akkoord dreigt te stranden bij gemeenten

Voorman Bernard Wientjes van VNO-NCW, premier Mark Rutte, minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en FNV-voorzitter Ton Heerts voor aanvang van de presentatie van het sociaal akkoord gesloten met werkgevers en vakbonden. Beeld anp
Voorman Bernard Wientjes van VNO-NCW, premier Mark Rutte, minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en FNV-voorzitter Ton Heerts voor aanvang van de presentatie van het sociaal akkoord gesloten met werkgevers en vakbonden.Beeld anp

Gemeenten hebben grote problemen met het sociaal akkoord en het zorgakkoord dat kabinet, werkgevers en werknemers onlangs sloten. Plannen zouden onuitvoerbaar zijn. Daardoor dreigt het kabinet alsnog in moeilijkheden te komen met het doorvoeren van hervormingen.

Karen Zandbergen

Veel wethouders hebben het helemaal gehad met het overleg, zegt Jan Hamming, die namens de gemeenten de commissie voorzit die hier over gaat. "Het geduld raakt op. We zijn bezorgd over wat komen gaat."

Afgelopen vrijdag besloten de gemeenten niet langer met sociale partners te overleggen. Eerst willen ze toezeggingen van het kabinet. Morgen praten ze met premier Rutte. Volgende week woensdag zou er een oplossing moeten zijn; dan is het jaarlijkse congres van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) waar gemeenten over de plannen praten en stemmen.

Flinke meningsverschillen
"Gemeenten willen graag aan de slag met de plannen, maar het moet ze niet onmogelijk worden gemaakt", zegt Hamming, tevens burgemeester van Heusden. Het eerste kabinet-Rutte wilde het systeem van uitkeringen al drastisch veranderen. Gemeenten zouden verantwoordelijk worden voor het aan werk helpen van mensen met een arbeidshandicap. Dat lukte toen niet omdat het overleg met gemeenten zich maar voortsleepte. Een paar dagen voor de Tweede Kamer de voorstellen met flinke vertraging zou bespreken, viel het kabinet.

Ook voor het huidige kabinet is dit een van de grote hervormingen. De voorstellen om gemeenten verantwoordelijk te maken voor arbeidsgehandicapten zijn iets aangepast en de bezuiniging iets ingetoomd, maar er zijn nog altijd flinke meningsverschillen tussen kabinet en de nieuwe uitvoerders: de gemeenten.

Onderscheid
Gemeenten zeggen sinds de start van het overleg, drie jaar geleden, dat ze graag extra taken op zich nemen, als ze dat op hun eigen manier mogen doen. Zo willen ze niet dat het Rijk hen voorschrijft hoe ze mensen aan het werk moeten helpen en willen ze niet langer dat er allerlei verschillende categorieën werklozen bestaan. Als er voor iemand in de bijstand, iemand met een lichte handicap en iemand met een zware, blijvende handicap allemaal verschillende regels gelden, is het volgens de gemeenten moeilijk om hen aan het werk te helpen en zorgt dat voor veel onnodige bureaucratie.

Maar in het sociaal akkoord wordt weer onderscheid gemaakt tussen vier verschillende groepen werklozen. "Dat wordt echt een drama", voorspelt Hamming, "we maken ons grote zorgen. Dit zeiden we twee jaar geleden ook al, maar daar is niets mee gebeurd." Werkgevers en werknemers lijken nu precies voor te schrijven hoe het allemaal moet gebeuren. Hamming: "Het wordt heel institutioneel gebracht. Dat leidt af van het werkelijke doel: mensen aan het werk krijgen."

Als Rutte morgen geen toezeggingen doet, betwijfelt Hamming of het VNG-congres op 5 juni met de voorstellen zal instemmen. "We willen niet terug in de schuttersputjes, maar ik denk dat het kabinet ons ook nodig heeft." Niet alleen omdat gemeenten de plannen moeten uitvoeren, Hamming denkt dat het kabinet ook alleen een meerderheid kan krijgen in de Eerste Kamer als gemeenten positief zijn. De coalitie van VVD en PvdA is in de Eerste Kamer immers afhankelijk van steun van oppositiepartijen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden