Soberheid als smeermiddel coalitie

Samsom ziet 'schraal' vooral als antwoord op het gebrek aan woningen. Van Zijlstra moet 'sober' afschrikken.

Sober, sober, sober. Coalitiepartijen VVD en PvdA hadden het woord voor in de mond liggen tijdens het debat over de huisvesting van vluchtelingen. Zij het om heel verschillende redenen. De PvdA ziet een schrale huisvesting als een praktische oplossing; coalitiepartner VVD gelooft dat gedeelde huisvesting in prefabwoningen en containers de instroom van asielzoekers kan afremmen.

Het woord beheerste gisteren het Kamerdebat nadat de coalitie het maandag zelf flink had gepromoot door het op haar plannen te plakken. De coalitie wil vluchtelingen geen voorrang meer geven op de sociale huurmarkt, hen woningen laten delen en huur en zorgkosten inhouden op de bijstandsuitkering.

Dat de coalitie die plannen als sober bestempelt, wekte achterdocht bij de oppositie. Zeker na de plannen die VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra afgelopen weekend ontvouwde om Nederland 'onaantrekkelijk' te maken voor vluchtelingen door ze de eerste vijf jaar voorzieningen te ontzeggen. Waren zijn woorden nou plots kabinetsbeleid geworden?

Nee, sober beleid is geen doel op zich in de hoop vluchtelingen af te schrikken, zei PvdA-leider Diederik Samsom. "We moeten veel woningen bouwen, dus dan wordt het wel wat soberder dan we gewend waren en misschien hadden gewild." Hij ziet sober vooral als praktisch antwoord op het gebrek aan woningen.

VVD'er Zijlstra ziet dat heel anders: door voorzieningen te versimpelen, zou Nederland minder asielzoekers kunnen trekken. "Ik vind soberheid een doel. Als je nette, maar sobere voorzieningen hebt, zullen mensen die niet om de veiligheid hierheen komen maar om economische redenen, voor de sociale voorzieningen, een andere keuze maken."

De oppositie moest die coalitieafspraken afpellen om iets meer zicht te krijgen op de details. Het kabinet stelt bijvoorbeeld voor om vluchtelingen met tijdelijke verblijfspapieren geen voorrang meer te geven op een huurwoning. Daarvoor moet de wet worden gewijzigd en wat premier Rutte betreft kan die verandering er snel komen. Maar na even doorvragen kwam de oppositie erachter dat de PvdA pas met die VVD-wens akkoord gaat als er voldoende woonruimte beschikbaar is voor alle woningzoekenden. Ook rondom de bijstand - die volgens de VVD omlaag gaat, maar volgens de PvdA gelijk blijft - verdween wat mist. Het totaalbedrag blijft gelijk, maar een deel wordt in natura uitgekeerd, legde PvdA-leider Diederik Samsom uit. Dat gebeurt volgens hem 'al jaren', bijvoorbeeld bij mensen met schulden of inwoners van een inrichting.

Hoe kan VVD'er Zijlstra dan spreken van een 'paar tientjes' leefgeld? Na aftrek van de vaste lasten zoals huur en zorgverzekering blijft dan 200 à 250 euro per maand aan leefgeld over, aldus VVD en PvdA. "Sommigen noemen dat een paar tientjes per week", zei Samsom verwijzend naar de liberale fractieleider.

Weinig nieuws onder de zon dus, concludeerde GroenLinks-voorman Jesse Klaver. "De bijstand wordt niet verlaagd, alleen de manier van uitkeren wordt anders: zij krijgen hun uitkering niet meer handje contantje, maar in natura. Daarmee blijven de voorzieningen voor deze groepen in Nederland op orde."

Ook D66-leider Alexander Pechtold vond het uiteindelijk wel meevallen met die versobering en hekelde het veelvuldige gebruik van dat woord. "Ik heb geen zin om mee te doen aan een wedstrijdje: wie heeft de soberste opvangvoorstellen, omdat die zogenaamd vluchtelingen zouden tegenhouden. Het is mijn simpele overtuiging dat het hier toch altijd nog beter is dan in de kapotgeschoten wijken van Aleppo of Kobani."

De Duitse bondskanselier Merkel betoogde vorige week dat zij niet wil meedoen aan een race wie het onvriendelijkst is tegen asielzoekers om hen buiten de grenzen te houden. De Kamer legde Rutte voor hoe hij de rol van Nederland ziet. "Ik ben bezorgd dat we het woord sober hier wat aan het demoniseren zijn. We vangen mensen fatsoenlijk op, maar wel op een sobere manier."

Nederland 7

Meer nieuws over de migratiecrisis

Flink meer asielaanvragen

Het kabinet heeft zijn asielprognose flink naar boven bijgesteld. Was aanvankelijk de verwachting dat Nederland dit jaar 14.000 asielaanvragen zou krijgen, inmiddels houdt het kabinet rekening met 50.000 tot 60.000 aanvragen, zo heeft staatssecretaris Klaas Dijkhoff (asiel) de Tweede Kamer laten weten. Het gaat om nieuwe én herhaalde asielaanvragen en aanvragen van nareizende familieleden. Eind september stond de teller op 35.900 verzoeken. Na de eerste negen maanden van vorig jaar waren dit er 22.807. Dijkhoff liet ook weten dat asielzoekerscentra vorige week ruim 37.000 mensen opvingen, waaronder zo'n 14.000 vluchtelingen met verblijfspapieren. Verder werden vorige week bijna 2000 asielzoekers in noodlocaties zoals sport- en congreshallen opgevangen. Op prognoses voor volgend jaar wilde premier Rutte gisteren niet vooruitlopen.

Rijswijkse raadsleden bedreigd na besluit over asielzoekerscentrum

Burgemeester Michel Bezuijen van Rijswijk betreurt het zeer dat diverse raadsleden dreigbrieven hebben gekregen vanwege de komst van een asielzoekerscentrum in de gemeente. "Ik neem dit zeer hoog op. Het is volstrekt onacceptabel wanneer raadsleden in de democratische uitoefening van hun functie gehinderd worden", zegt Bezuijen op de website van de Zuid-Hollandse gemeente.

Politie en justitie onderzoeken de bedreigingen. In het belang van dit onderzoek doet de gemeente op dit moment geen verdere uitspraken.

De gemeenteraad ging vorige week akkoord met de komst van een azc. De komende drie tot vijf jaar worden 500 asielzoekers opgevangen. Raadsleden die instemden kregen een dreigbrief, onder wie Yvonne Hagenaars van de PvdA. Volgens het AD zijn haar dochters in de brief bedreigd. 'Dag Yvonne. Ten eerste wat een heerlijke dochters heb je. Mmm. Als dat azc er komt, zoek ik ze nog wel eens op op school. Denk ff goed na over dat azc. Oke?' Of de raadsleden aangifte gaan doen, kon een woordvoerster van de gemeente gisteren nog niet zeggen.

Premier Mark Rutte vindt het 'bizar, verschrikkelijk en verwerpelijk' dat er vanwege de opvang van asielzoekers dreigbrieven zijn verstuurd naar de raadsleden in Rijswijk. "De grens van het dreigen met geweld mag nooit worden overschreden", aldus de premier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden