Sobere tijden? Bijzondere tijden!

Economische crisis en gevoelens van malaise. Hoe beïnvloeden die ons leven? De trendwatchers blijven optimistisch. Het wordt een stuk socialer in 2012.

Nee, nee, nee, een trendwatcher voorspelt geen trends. Hij onderzoekt ze. "Hij kijkt naar waar we vandaan komen en waar we naar toe gaan", vertelt Hilde Roothart. Zij is oprichter van Trends-lator, een van de eerste trendwatchbureaus in Nederland. "Wij zien ontwikkelingen al in een vroeg stadium, omdat we weten hoe ze te signaleren en registereren."

Roothart onderzoekt consumententrends en maatschappelijke ontwikkelingen voor bedrijfsleven en semi-overheidsorganisaties. Meest gestelde vraag van dit moment: Heeft de economische malaise invloed op trends?

Grote maatschappelijke trends die uiteindelijk ook de kleine hypes veroorzaken, legt Roothart uit, worden niet alleen beïnvloed door economische factoren. "Politieke, ecologische, sociaal-culturele, demografische en technologische factoren zijn minstens zo belangrijk. En iedere factor heeft op dit moment zijn eigen crisis. De burger heeft geen vertrouwen in de politiek, er is een milieucrisis, er is een culturele tweedeling, er dreigt een generatiekloof en onze computersystemen worden gekraakt. Kortom, genoeg aardverschuivingen."

Arjan Postma, oprichter van FreedomLab, een denktank van wetenschappers en trendwatchers, ziet de economische crisis als een markering van de tijd. Onze tijdsgeest, stelt hij, wordt bovenal bepaald door de sociale impact van nieuwe technologie. "Dat is altijd zo geweest. De brede toepassing van electriciteit, de opkomst van auto's, van computers, die brachten grote veranderingen. Nu verandert internet onze kijk op de wereld. Soms letterlijk."

Als het gaat om microtrends, zoals die zich bijvoorbeeld op ons bord en in onze keuken voordoen, speelt de economie meer een rol. Hetzij uit onverwachte hoek. Foodtrendwatcher Marjan Ippel beschouwt de economische opmars van Azië als trendfactor. De Aziaten roeren zich niet alleen in de Europese industrie. "Zelfs wijngaarden en landbouwgrond worden door Chinezen opgekocht. En zij brengen hun eetcultuur mee."

Ippel doelt daarmee niet op wokgerechten en noodlesoepen, maar op een holistischer kijk op voedsel. "In de Aziatische cultuur staat alles met elkaar in verbinding. Dieren eet men van kop tot staart, met veel respect voor ingrediënten. Voeding is ook meteen medicijn, en dus gezondheidsbevorderend." Dat uitgangspunt zal ook op ons bord het komende jaar steeds vaker terug te vinden zijn, meent Ippel.

In de mode, net als de keuken meer onderhevig aan korte termijntrends, is de recessie het meest zichtbaar. Voor Anet van Haaster, modetrendwatcher, is het ondenkbaar dat de huidige economische neergang géén invloed heeft op het modestraatbeeld. De portemonnee bepaalt voor een belangrijk deel hoe we eruit zien. "Een deel van de garens, stoffen en kleuren van 2012 ligt al vast. Maar modemerken moeten nog met goed verhaal komen in 2012. Consumenten willen meer kwaliteit, de spullen die we kopen moeten langer mee."

Toch wil ook Van Haaster de malaise-toon nuanceren. "Recessie heeft invloed, maar we reageren er niet altijd hetzelfde op. In de jaren tachtig was men over het algemeen heel pessimistisch. Zo reageert diezelfde generatie nu weer op de huidige recessie. Jongere generaties daarentegen zijn creatief en helemaal niet alleen bezig met veel geld verdienen."

Dat heeft volgens trendwatcher Arjan Postma twee oorzaken. Ten eerste dus die technologie, die jongeren van consumenten tot 'pro-sumenten' maakt. Dat betekent: niet slechts consumeren, ook produceren. "Jongeren herontdekken het ondernemerschap. Alles is mogelijk middels internet."

Van Haaster vult aan: "Dankzij internet heeft de mode een enorme impuls gekregen. Ontwerpers die hun collectie niet kunnen bekostigen, beginnen een een webshop. Online groeit de mode-industrie nog steeds enorm."

Eigenlijk is het vooral de politiek die stil staat, concludeert Postma. "Daar zijn de ogen onterecht nu alleen maar gericht op de waan van de dag en de resultaten op de effectenbeurs. Maar kijk eens naar vakbonden, verzekeraars, ziekenhuizen, scholen, iedereen zal structureel moeten veranderen. Burgers lopen daar zelf in voorop. Er ontstaan al tal van nieuwe vormen van zelf-organisatie. En allemaal maken burgers daarbij gebruik van de online mogelijkheden."

Hilde Roothart bevestigt dat: "Steeds meer mensen wachten niet langer af, maar nemen zelf het initiatief, zoeken anderen op." Het wordt weer een stuk socialer in 2012, daar zijn alle trendwatchers het roerend over eens. Marjan Ippel illustreert dat met het voorbeeld van de hernieuwde populariteit van de Spaanse tapas. De maaltijd die bestaat uit diverse kleine gerechten is deze keer gewild vanwege het sociale aspect. "Het gaat om samen eten, samen delen, de eettafel als centrum van het universum. In reactie op het overdreven individualisme van de afgelopen decennia."

Alle berichten over recessie ten spijt, de impact is dus niet zo ingrijpend als sommigen willen doen geloven. De huidige economie bepaalt hooguit een deel van het tempo van ontwikkelingen. Zowel Hilde Roothart als Arjan Postma benadrukken wel dat we aan het begin van een gigantische overgangsperiode staan. "We kunnen niet altijd groeien, dat is onmogelijk", zegt Roothart. "Dan barsten we uit onze voegen. Nu is de meerderheid nog geneigd de economie alle waarde toe te kennen, maar de komende periode kijken we steeds meer naar maatschappelijke waarden en kwaliteit van leven."

Economie betekent letterlijk 'huishouden', die factor is blijvend. Maar onze drijfveren binnen die economie zullen veranderen, concludeert Postma. Anet van Haaster optimistisch: "Er is veel veranderd sinds de 19e eeuw. Ik wil deze tijd niet verheerlijken, maar het is een heel bijzondere. Er is meer mogelijk dan ooit."

Trends in het nieuwe jaar
Technologie

Arjan Postma, FreedomLab:

Van speeltje naar relevantie
"Toepassingen worden belangrijker dan de vinding zelf. Apple bijvoorbeeld zal het moeilijker krijgen. Die snellere Iphone, die vernieuwde Ipad, dat weten we nu wel. Maar wat voegt het toe aan je dagelijks leven? Wezenlijke applicaties die tijd, gezondheid of inkomen opleveren, daar zijn we in geïnteresseerd."

Privacy als betaalmiddel
"Gratis is over. We weten nu hoezeer dat ten koste kan gaan van onze privacy én van kwaliteit. Wikileaks heeft meer dan ooit duidelijk gemaakt dat alle informatie op straat kan komen te liggen, en vooral hoe die al die gegevens daarna een eigen leven kunnen gaan leiden. Bedrijven noemen data al het nieuwe goud, consumenten zullen daar graag zelf over willen beslissen."

Virtuele wolken
Oftewel the Cloud. Weg met de logge harde schijf, weg met disc en geheugensticks, we gaan virtueel. Foto's zet je op Flickr, muziek luister je via Spotify, makkelijk te delen op al je apparaten en met al je vrienden. Social networks, social shopping, en zelfs social tv.

Anet van Haaster, bureau Nijman + van Haaster:

Luxe basics
Een kledingstuk is de beste vriend van zijn drager. Het moet lekker zitten én mooi maken. Een grote grof gebreide trui, maar wel met de nieuwste breitechnieken. Alsof je thuiskomt in je nieuwe jas. Omdat 'ie zo beschermend draagt, zacht is en voorzien van mooie details. Een luxe-crisis gevoel.

Nieuwe tradities
Een beetje van mezelf en een beetje van een andere cultuur. De eigen cultuur overheerst, die vinden we toch het belangrijkst. Truien met een traditionele Noorse print, maar wel in lichte eigentijdse kleuren.Het beste uit twee culturen.

Cultuur-clash
Niet een witte broek aan het strand, maar een witte broek onder de kerstboom. Een klassieke groene parka, maar wel een gouden broek er onder. De vormen zijn weliswaar klassiek, maar de combinaties zijn onconventioneel, spannend en mystiek, mag je wel zeggen. Soms een ruw kantje, maar altijd met rijke materialen.

Mode

Marjan Ippel, Talkin' food

Holistisch
Steeds vaker tonen onderzoeken aan dat voedsel een directe en grote invloed heeft op onze gezondheid. Zowel lichamelijk als geestelijk. Wat je eet, is wie je bent, een kreet afkomstig uit de duizenden jaren Chinese cultuur. De bereidingswijze van ons voedsel wordt ook gezonder.

Sociaal
Het gaat om elkaar. Samen eten, samen koken. Op www.tweetjemee.nl kunnen kokers en eters elkaar vinden, de ene groep kookt voor de andere. In Londen is er de people's Super Market, een supermarkt opgezet voor en door de Londense bevolking, uit protest tegen de macht en dominantie van bestaande supermarkten. De Londense consument wil zelf bepalen wat hij eet en wat hij ervoor betaalt.

Couturizing
Het iPod-principe: we stellen het product zelf samen, mixen zelf de ingrediënten. Producten kan je online samenstellen, mixen doet de producent, de koerier brengt het bij je thuis. Er zijn ook al restaurants waar je zelf de ingrediënten meeneemt en de kok je enkel helpt met bereiden. Ook wat je eet is een uiting van je persoonlijkheid en moet passen als een jas.

Eten

Hilde Roothart, Trendslator

Zaaicultuur
Klein beginnen en groot worden. In tijden van transitie komt de verandering niet van bovenaf, zoals van de G20 of de EU, maar van onderop. Wie klein begint, maakt grote kansen. Initiatieven als het Broodfonds (arbeidsongeschikheidsverzekering voor zzp'ers), Transition Towns (lokale gemeenschappen die samen een project aanpakken), dát vinden we goed.

Mini-economieën
De economie, dat zijn niet die ongrijpbare, onzichtbare machthebbers. De economie, dat zijn we zelf, in de meest klassieke vorm: vraag en aanbod. We zitten niet bij de pakken neer, wachten niet tot de droombaan voorbij komt, maar produceren zelf.

Welzijnsstaat
We raken af van meer en sneller. Van economische groei en winst gaan we naar maatschappelijke winst. Van kwantiteit naar kwaliteit (van leven) en van nemen naar geven en delen. De nadruk ligt op zorg, aandacht, vertrouwen, tijd voor elkaar en de omgeving.

Maatschappij

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden