Sobere huisvesting als smeermiddel in de coalitie

Premier Rutte tijdens het debat.Beeld ANP

Sober, sober, sober. Coalitiepartijen VVD en PvdA kregen het woord gisteren maar niet doorgeslikt in het debat over de huisvesting van vluchtelingen. Zij het om heel verschillende redenen. De PvdA ziet een schrale huisvesting als een praktische oplossing, maar coalitiepartner VVD gelooft dat gedeelde huisvesting in prefabwoningen en containers de instroom van asielzoekers kan afremmen.

Het woord beheerste vandaag het debat nadat de coalitie het maandag zelf flink had gepromoot door het op haar plannen te plakken. De coalitie wil vluchtelingen geen voorrang meer geven op de sociale huurmarkt, hen woningen laten delen en huur en zorgkosten inhouden op de bijstandsuitkering.

Doel op zich
Dat de coalitie die plannen als sober bestempelt, wekte achterdocht bij de oppositie. Zeker na de plannen die VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra afgelopen weekend ontvouwde om Nederland 'onaantrekkelijk' te maken voor vluchtelingen door ze de eerste vijf jaar voorzieningen te ontzeggen. Waren zijn woorden nou plots kabinetsbeleid geworden?

Nee, sober beleid is geen doel op zich in de hoop vluchtelingen af te schrikken, zei PvdA-leider Diederik Samsom. "We moeten veel woningen bouwen, dus dan wordt het wel wat soberder dan we gewend waren en misschien hadden gewild. Iedereen wil een volledige sociale huurwoning met alles erop en eraan. Dat gaat niet lukken met deze snelheid." Daarom is sober een praktisch antwoord op het gebrek aan woningen.

VVD'er Zijlstra ziet dat heel anders: door huisvesting en bijstand te versimpelen, zou Nederland als topbestemming van de kaart kunnen verdwijnen. "Ik vind sober beleid wél een doel. Wat ik hoop en wat we ook zien, is dat mensen die niet om veiligheid hier naartoe komen, maar om economische redenen, niet meer komen door dit soort maatregelen."

Graven naar details
De oppositie moest die coalitieafspraken afpellen om iets meer zicht te krijgen op de details. Het kabinet stelt bijvoorbeeld voor om vluchtelingen met tijdelijke verblijfspapieren geen voorrang meer te geven op een huurwoning. Daarvoor moet de wet worden gewijzigd en wat premier Rutte betreft kan die verandering er snel komen. Maar na even doorvragen kwam de oppositie erachter dat de PvdA pas met die VVD-wens akkoord gaat als er voldoende woonruimte beschikbaar is voor alle woningzoekenden.

Ook rondom de bijstand - die volgens de VVD omlaag gaat, maar volgens de PvdA gelijk blijft - verdween wat mist. Het totaalbedrag blijft hetzelfde, maar een deel wordt in natura uitgekeerd, legde PvdA-leider Diederik Samsom uit. Dat gebeurt volgens hem 'al jaren', bijvoorbeeld bij mensen met hoge schulden of inwoners van een inrichting.

Hoe kan VVD'er Zijlstra dan spreken van een 'paar tientjes' leefgeld? Na aftrek van de vaste lasten zoals huur en zorgverzekering blijft dan 200 à 250 euro per maand aan 'zak- en leefgeld' over, aldus Samsom. "Sommigen noemen dat een paar tientjes per week", zei hij verwijzend naar de liberale fractieleider.

In natura
Weinig nieuws onder de zon dus, concludeerde GroenLinks-voorman Jesse Klaver. "De bijstand wordt niet verlaagd voor deze groepen, alleen de manier van uitkeren wordt anders: zij krijgen hun uitkering niet meer handje contantje, maar in natura. Daarmee blijven de voorzieningen voor deze groepen in Nederland op orde."

Ook fractievoorzitter Alexander Pechtold van D66 vond het uiteindelijk wel meevallen met die versobering en hekelde het veelvuldig gebruik van dat woord. "Ik heb geen zin om mee te doen aan een wedstrijdje: wie heeft de soberste opvangvoorstellen, omdat die zogenaamd vluchtelingen zouden tegenhouden. Het is mijn simpele overtuiging dat het hier toch altijd nog beter is dan in de kapotgeschoten wijken van Aleppo of Kobani."

De Duitse bondskanselier Angela Merkel betoogde vorige week fel dat zij niet wil meedoen aan een race wie het meest onvriendelijk is tegen asielzoekers om hen buiten de grenzen te houden. De Kamer legde Rutte voor hoe hij de rol van Nederland ziet. "Ik ben bezorgd dat we het woord sober hier wat aan het demoniseren zijn. We vangen mensen fatsoenlijk op, maar wel op een sobere manier."

Hogere prognose
Het kabinet heeft zijn asielprognose flink naar boven bijgesteld. Was aanvankelijk de verwachting dat Nederland dit jaar 14.000 asielaanvragen zou krijgen, inmiddels houdt het kabinet rekening met 50.000 tot 60.000 aanvragen, zo heeft staatssecretaris Klaas Dijkhoff (asiel) de Tweede Kamer laten weten. Het gaat om nieuwe én herhaalde asielaanvragen en aanvragen van nareizende familieleden.

Eind september stond de teller op 35.900 verzoeken. Na de eerste negen maanden van vorig jaar waren dit er 22.807. Dijkhoff liet ook weten dat asielzoekerscentra vorige week ruim 37.000 mensen opvingen, waaronder zo'n 14.000 vluchtelingen met verblijfspapieren.

Verder werden vorige week bijna 2000 asielzoekers in noodlocaties zoals sport- en congreshallen opgevangen. Op prognoses voor volgend jaar wilde premier Rutte gisteren desgevraagd niet vooruitlopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden