Sobere ’Anatevka’ met meesterlijke Henk Poort

Henk Poort als Tevje in 'Anatevka'. (Annemiek van der Togt)

Tafels, deuren en een puntdak – de weinige decorstukken in deze sobere voorstelling worden letterlijk uit de houten vloerplanken omhoog getrokken. Opgeklapt uit de geboortegrond van de Joodse bewoners in het Russische dorpje Anatevka, de grond die hen zo dierbaar is, de grond waar tradities in wortelen, waar de doden in rusten en waarop geleefd, gefeest en geworsteld wordt.

Tafels, deuren en een puntdak – de weinige decorstukken in deze sobere voorstelling worden letterlijk uit de houten vloerplanken omhoog getrokken. Opgeklapt uit de geboortegrond van de Joodse bewoners in het Russische dorpje Anatevka, de grond die hen zo dierbaar is, de grond waar tradities in wortelen, waar de doden in rusten en waarop geleefd, gefeest en geworsteld wordt.

Ook hoofdpersoon Tevje worstelt wat af. Het is rond 1900 en de arme, eigenwijze en traditionele melkboer heeft het moeilijk met drie weinig ideale kandidaat-schoonzonen: te arm, te modern en radicaal, en de ergste: een Christen. Tevje ziet de tradities, zijn houvast, afbrokkelen.

’Anatevka’ – ook bekend als ’Fiddler on the roof’ – ging in 1964 in New York in première met de bekende songs als ’Als ik toch eens rijk was’ en ’Zonlicht, maanlicht’. De musical werd in 1971 succesvol verfilmd met de legendarische Chaim Topol als Tevje. In Nederland schreef Lex Goudsmid geschiedenis. Hij speelde de rol in 1966/1967 zo goed dat hij ook voor Londen werd gevraagd.

In 1998 was de beurt aan Henk Poort, die ook nu Tevje speelt. Hij doet dat meesterlijk. Tegenover zijn felle vrouw Golde wordt hij een ondeugend jongetje, hij is oprecht tijdens het gebed, geestig als hij in een nachtmerrie een dialoog met zijn overleden oma zingt, streng als vader, maar hij smelt ook voor zijn dochters. En tijdens zijn onderonsjes met God relativeert hij het leven met humor. Bovendien zingt Poort de aanstekelijke muziek, vol traditionele klanken en integere songs prachtig warm, en fel waar nodig.

Bea Meulman is krachtig als koppelaarster, Doris Baaten (Golde) overtuigt pas later in het stuk, als Tevje en Golde voor het eerst hun liefde uitspreken. Sophie Veldhuizen (dochter Holde) speelt ontwapenend.

De rest van de cast komt minder uit de verf. Het sobere, lege, donker uitgelichte toneel van regisseur Frank van Laeke, maakt het de spelers ook niet makkelijk. Het geeft weinig houvast. Maar Van Laeke bedacht er mooie beelden mee. Zoals tegen het eind, wanneer de Joodse gemeenschap uit Anatevka wordt verdreven. Alle dorpsbewoners knielen naar de grond, openen een luikje in de vloer, pakken er een hand wit zand uit en gieten de geboortegrond in doosjes, om mee te nemen.

En als tenslotte iedereen klaar staat voor vertrek sneeuwt het wit zand uit de lucht. Als as. Ze worden weggevaagd, verdreven, en de herinneringen begraven onder hun eigen geboortegrond vol tradities. Een aangrijpend beeld dat veel vertelt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden