'Soan' beraamde aanslag op Drees

Van een onzer verslaggevers

In het boek 'Gladio der vrije jongens' dat gisteren in Den Haag werd gepresenteerd, wordt gemeld dat de Stichting opleiding arbeidskrachten Nederland, zoals de Soan voluit heet en die in 1949 werd opgeheven, ook bezwarende dossiers aanlegde van vooraanstaande personen als prins Bernhard en Albert Plesman. Daarnaast was de dienst betrokken bij de geruchtmakende dood van de Duitser Schallenberg in een Haagse vijver. Die moord zou met een smokkel in diamanten te maken hebben gehad en zijn gepleegd door de Belgische oorlogsmisdadiger Pierre Sweerts.

De Rotterdamse historicus B. de Graaff en de Amsterdamse politicoloog C. Wiebes hebben de anticommunistische organisatie beschreven aan de hand van tientallen dossiers van de BVD en Justitie. De stichting werd geleid door ir. A. Hacke, Kamerlid voor de Partij van de vrijheid, voorloper van de VVD. Volgens de auteurs was Hacke een vriend van minister D. Stikker (buitenlandse zaken). Premier Beel zou het hoofd van de Centrale veiligheidsdienst, voorloper van de BVD, hebben gedwongen met de Soan samen te werken.

Leden van de inlichtingentak van de Soan, geleid door ex-verzetsman T. Elsinga, zouden eerder betrokken zijn geweest bij een poging tot staatsgreep van de Landsknechten. Tijdens de Ronde-tafelconferentie voorafgaand aan de soevereiniteitsoverdracht van Indonesie zouden vanuit deze kringen ontvoeringen en aanslagen op de deelnemers zijn beraamd, onder wie premier Drees en de Indonesische minister Hatta.

Opmerkelijk is dat Soan fors werd 'gesponsord' door bedrijven. De auteurs kwamen kwitanties tegen van bedrijven als Heineken, Shell (formeel 'De Bataafse petroleummaatschappij'), SHV, en Unilever. Sommige bedrijven stortten jaarlijks 25 000 gulden, omgerekend naar de huidige koersen een bedrag van een kwart miljoen gulden. De deelnemers van de Soan werden, nadat de Koninklijke marechaussee en de voorloper van de BVD een einde aan haar activiteiten hadden gemaakt, "opmerkelijk mild behandeld" . Hacke mocht bijvoorbeeld voorzitter van de Ziekenfondsraad blijven tot zijn pensionering in 1958.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden