Snelle verkiezing president is triomf voor Renzi

Italiaanse premier bespaart zichzelf vernedering én krijgt zijn favoriet in het presidentieel paleis

In de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden klinkt zaterdag een luid applaus: de circa duizend stemgerechtigden hebben Sergio Mattarella tot president gekozen. Er wordt geklapt voor het nieuwe staatshoofd, maar in feite ook voor premier Matteo Renzi. Want de snelle verkiezing van Mattarrella - in de vierde stemronde - is een klinkende overwinning voor de regeringsleider.

In Italië is de verkiezing van een president een keihard politiek spel. Bijna alle partijen konkelen en onderhandelen om hun eigen mannetje op die vrij invloedrijke plek te krijgen. Soms is één stemronde voldoende, maar soms zijn er wel twintig nodig.

Twee jaar geleden, toen de regerende Democratische Partij (PD) nog niet door Renzi werd geleid, draaide de presidentsverkiezing uit op een politiek slagveld, bleek de PD enorm verdeeld en konden de stemgerechtigden niet tot één kandidaat komen. Daarom moest Giorgio Napolitano worden gesmeekt om aan te blijven als president.

Matteo Renzi wilde zichzelf een dergelijke vernedering besparen én zijn favoriet in het presidentieel paleis krijgen. Dat was geen makkelijke opgave. Want binnen zijn eigen PD was er een groep tegenstanders die hem zijn samenwerking met Silvio Berlusconi, een veroordeelde belastingfraudeur, verweet. Renzi heeft een jaar geleden met Berlusconi afgesproken dat diens Forza Italia de belangrijke hervormingen van onder andere de kieswet en het parlementaire stelsel steunt. De tegenstanders konden het hun eigen partijleider heel lastig maken, want de stemming is anoniem.

Daarnaast had Renzi te maken met Berlusconi, de leider van de grote centrum-rechtse partij, die in ruil voor steun voor de hervormingen inspraak in de keuze voor de presidentskandidaat eiste. De leider van Forza Italia mag de komende jaren geen openbare functie bekleden en hoopte op een president die hem misschien wel zou rehabiliteren.

Door Sergio Mattarella als zijn enige kandidaat naar voren te schuiven, zette de premier een tactisch slimme zet. Want de centrum-linkse Mattarella lag niet goed bij Berlusconi, en alleen al daardoor scoorde Renzi bij zijn PD-tegenstanders. De partij sloot de rangen en koos zaterdag de eigen favoriet.

Renzi heeft zo wel de verhouding met Berlusconi op scherp gezet. Een woedende woordvoerder van Forza Italia noemt de premier 'arrogant en onbetrouwbaar'. Maar Renzi gokt erop dat Berlusconi de hervormingen zal blijven steunen, omdat de veroordeelde fraudeur als verantwoordelijk staatsman de geschiedenisboeken in wil gaan. En Renzi heeft hem al niet meer nodig om de nieuwe kieswet te laten aannemen.

Veel commentatoren complimenteren de veertigjarige premier. La Stampa schrijft dat Renzi door deze presidentverkiezing 'als het ware in de politiek is afgestudeerd'.

Sergio Mattarella: in de politiek na moord op broer

De Palermitaan Sergio Mattarella (73) komt uit een katholiek gezin van prominente politici. Zijn vader was meermaals minister. Zijn broer Piersanti schopte het tot gouverneur van Sicilië. In 1980 doorzeefde de maffia Piersanti met kogels. Hij stierf in de armen van Sergio, op de achterbank van een auto.

Sergio Mattarella studeerde rechten en heeft een passie voor het recht, maar gaat na de moord op zijn broer de politiek in. Hij wordt parlementariër voor de christen-democraten. In 1990 is hij minister van onderwijs als de regering een wet aanneemt waardoor het commerciële tv-station van mediamagnaat Silvio Berlusconi ruim baan krijgt. Uit protest treedt Mattarella af. Later wordt hij vicepremier en minister van defensie in centrumlinkse regeringen. In 2008 verdwijnt hij uit het parlement, maar hij wordt in 2011 tot rechter bij het Constitutionele Hof gekozen.

Zijn grote juridische kennis en politieke ervaring maken hem tot een ideale kandidaat voor het presidentschap. Mensen die hem goed kennen, zeggen dat de nieuwe president een gereserveerde, kalme en onwrikbare man is met 'een ijzeren ruggegraat'. Sergio Mattarella heeft drie volwassen kinderen. Morgen verhuist hij naar het Quirinaal, het presidentieel paleis in hartje Rome - in z'n eentje, want hij is sinds drie jaar weduwnaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden