Reportage

Smog van brandende landbouwgrond verstikt Delhi

In Punjab steekt een boer de overgebleven delen van de rijstplanten in brand. Na de oogst blijft zo'n 30 centimeter van de planten staan. Beeld AFP

New Delhi kampte de afgelopen weken met zeer zware smog. De oorzaak ligt vooral op het platteland.

"We hebben geen keus", zegt Sat Pal, een rijstboer in het dorp Sandhola, ruim 150 kilometer ten noorden van de Indiase hoofdstad New Delhi. Hij wijst op de velden naast het dorp, die er deels zwart geblakerd bijliggen. Elk jaar steekt hij na de rijstoogst in oktober zijn veld in brand.

Duizenden boeren in de deelstaten Haryana, waar Sandhola ligt, en Punjab doen hetzelfde in de periode van begin oktober tot halverwege november. Uiterlijk dan moet er op hetzelfde veld tarwe worden gezaaid, wat de boeren weinig tijd geeft om het stro dat na de rijstoogst achterblijft te verwijderen. En dus gaat de fik in tienduizenden hectares land. De giftige brandlucht verspreidt zich met de wind over de hele regio, inclusief New Delhi, waar het bijdraagt aan de toch al zware luchtvervuiling.

Al jaren verboden

Het verbranden van de velden is al jaren verboden en onder druk van de nationale milieurechtbank National Green Tribunal wordt het verbod dit jaar extra streng gehandhaafd. Afhankelijk van de afmetingen van hun land riskeren boeren een boete van 70 tot 250 euro. "De politie controleert voortdurend", zegt Raj Pal, een buurman van Sat Pal die er om deze reden voor koos dit jaar de rijststro handmatig te verwijderen. "Mijn land is relatief klein, dus voor mij is het te doen", legt hij uit. Maar boeren als Sat Pal, die 15 hectare heeft, kunnen zich de mankracht die nodig zou zijn voor het handmatig verwijderen niet veroorloven. "Ik heb na het verbranden direct veel water over m'n veld gegooid om de brandsporen te verbergen."

Het probleem is ontstaan door de overstap naar mechanisch oogsten. "Dit is sinds ongeveer vijftien jaar het meest gebruikelijk" zegt Opi Lathwal, hoogleraar aan de Landbouwuniversiteit in de plaats Kaul, een half uur rijden van Sandhola. "Door groeiende schaarste aan arbeidskrachten en stijgende lonen is dit nu zeker vier keer zo goedkoop als handmatig oogsten."

Oneetbaar deel

De machines die gebruikt worden laten het volledige oneetbare deel van de rijstplant, zo'n 30 centimeter, staan. "Kijk", zegt Lathwal, wijzende naar de gekortwiekte plantjes op het veld waarop de universiteit experimenteert met rijstsoorten en zaai- en oogstmethodes. Op één stuk is de rijst tot aan de grond verwijderd. "Dit deel is met de hand gedaan."

De overheden van Punjab en Haryana zien in het bouwen van biogasinstallaties een mogelijke oplossing. Op die manier zouden de boeren hun rijststro kunnen verkopen. Maar Lathwal pleit ervoor het stro gewoon met het land te vermengen. "Hierdoor wordt de grond gevoed en heeft de boer minder kunstmest nodig. Door het te verbranden, gaan juist voedzame micro-organismen verloren."

Te dure machines

Sat Pal is zich volledig bewust van deze voordelen. "Maar het is gewoon te duur. Als de overheid ons zou helpen, dan zou niemand nog zijn veld verbranden."

Er zijn machines op de markt, waarmee het rijststro makkelijk kan worden versnipperd en met de grond vermengd of waarmee de tarwe gewoon tussen de rijstresten kan worden gezaaid. Maar deze machines kosten duizenden euro's en er zijn er bovendien onvoldoende beschikbaar. De deelstaten vinden dat de centrale overheid met geld over de brug moet komen om boeren subsidies te geven voor de huur of aanschaf van de machines. Dit jaar kreeg een beperkt aantal boeren een subsidie van 20 procent.

"Ik heb de overheid geschreven met het verzoek ons te helpen met machines", zegt Dinesh Kumar, het gekozen dorpshoofd van Sandhola. Hij wijst op een grote rookwolk die opstijgt van een veld enkele kilometers verderop. "Boeren doen dit heus niet voor hun lol. Onze kinderen hebben ook moeite met ademhalen door de rook. In Delhi geven ze ons de schuld van hun luchtvervuiling, maar Delhi is ver weg, wij zitten er middenin."

Noodsituatie in Delhi

De Indiase hoofdstad New Delhi kampte de afgelopen weken, net als vorig jaar rond deze tijd, met zeer zware smog.

Op 7 november werd door artsen in de stad de noodsituatie uitgeroepen. De hoeveelheid schadelijke fijnstof in de lucht bereikte toen een niveau dat tien keer zo hoog was als wat de Wereldgezondheidsorganisatie als acceptabel beschouwt. Uit onderzoek van meteorologen van de Indiase overheid bleek dat ongeveer een kwart van de ernstige luchtvervuiling in Delhi werd veroorzaakt door het verbranden van oogstresten op het platteland. Daarnaast spelen ook lokale factoren als verkeer, zware industrieën en afvalverbranding een rol plus een stofstorm in de Golfstaten.

Lees ook: India dreigt de dodelijkste lucht op aarde te krijgen 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden