Reportage

Smeulende resten en alles ziet zwart: Griekenland rouwt om doden na bosbranden

Een brandweerman kijkt toe hoe een helikopter een poging doet een brandhaard te blussen. Drie dorpen en een kinderkamp in Verori, Peloponessos zijn uit voorzorg geëvacueerd. Beeld Vassilis Psomas, EPA
Een brandweerman kijkt toe hoe een helikopter een poging doet een brandhaard te blussen. Drie dorpen en een kinderkamp in Verori, Peloponessos zijn uit voorzorg geëvacueerd.Beeld Vassilis Psomas, EPA

Griekenland rouwt na de dood van 74 mensen bij grote bosbranden. De overlevenden nemen de schade op.

De dag na de allesverwoestende brand hangt er, behalve een ondraaglijke stank, een onwerkelijke stilte over Mati. Het Griekse vakantiedorp op nog geen uur van Athene is veranderd in een stilleven van verschroeide aarde, uitgebrande auto’s en verwoeste huizen. Bewoners zijn op de vlucht geslagen.

Vlak voor het zwart geblakerde huis van Ioannis Orfanos (64) springt een kat langs een smeulend vuurtje. “Het is afgebrand, maar het kan worden gerestaureerd”, zegt Orfanos. Hij klinkt geforceerd opgewekt terwijl hij met zijn zoon door de gesprongen ramen naar de zwarte resten van het meubilair staart.

Ze zijn maandagnacht direct nadat de brandweer het vuur bedwongen had vanuit Athene naar hun buitenhuis gereden. De vriendin die erin verbleef, was op tijd gevlucht. “Hebben jullie drinkwater?”, vraagt iemand uit de buurt die langs komt lopen. Orfanos gaat kijken wat er nog over is van de leidingen. Er komt weer een vliegtuigje van de brandweer over. Die is nog overal aan het nablussen.

Hulpverleners brengen een gewonde vrouw in veiligheid in Mati. Er wordt nog steeds naar gezocht naar slachtoffers in de huizen die volledig in de as zijn gelegd.  Beeld Thanassis Stavraki, AP
Hulpverleners brengen een gewonde vrouw in veiligheid in Mati. Er wordt nog steeds naar gezocht naar slachtoffers in de huizen die volledig in de as zijn gelegd.Beeld Thanassis Stavraki, AP

Verzengende hitte

Tot vanavond heeft de bosbrand bij Mati 74 levens geëist. Daarmee is het de dodelijkste sinds 2007, toen bij branden in heel Griekenland meer dan tachtig mensen om het leven kwamen. Dankzij een temperatuur van tegen de veertig graden en harde, steeds van richting wisselende wind kreeg het vuur de kurkdroge bomen en struiken gauw in zijn greep.

“Het kwam razendsnel omlaag, daar vanaf de berg”, zegt Sandra Diamantopoulou (46) op het terras van een hotel in Nea Makri, een dorp verderop. Een deel van de honderden op de vlucht geslagen bewoners is hier opgevangen, net als in andere hotels, het gemeentehuis, scholen, een cultureel centrum en een nabijgelegen haven.

Diamantopoulou praat met haar vader, die net terug is gekomen van vakantie. Zijn huis is zwaar beschadigd, maar hij heeft het nog niet gezien. “Dat wordt niet makkelijk. Ik denk dat ik hem eerst een pil moet geven”, zegt ze met zachte stem. Ze vertelt over het angstaanjagende geschreeuw van mensen, de verzengende hitte en de angst terwijl ze naar de kust renden. “Onderweg zagen we verkoolde dieren liggen. En dan die vreselijke stank.”

De kustwacht en andere schepen redden meer dan zevenhonderd mensen van stranden in de buurt van Mati. Niet iedereen had geluk. 26 mensen sloegen op hun vlucht een pad in dat eindigde in een veld met daarachter een muur. Ze raakten ingesloten. “Helaas waren deze mensen en hun kinderen te laat”, zei de directeur van het Griekse Rode Kruis Nikos Ekonomopoulos op tv. “Wetende dat het einde naderde, omhelsden ze elkaar instinctief.” Dat laatste bleek uit de houding waarin hun verkoolde lichamen vandaag gevonden werden.

Vrijwilligers ordenen kleding  die bestemd is voor slachtoffers van de getroffen dorpen in Nea Makri. Beeld Alkis Konstantinidis, Reuters
Vrijwilligers ordenen kleding die bestemd is voor slachtoffers van de getroffen dorpen in Nea Makri.Beeld Alkis Konstantinidis, Reuters

Karkassen

Vanaf uitstekende rotsen en stranden is goed te zien hoe omvangrijk de verwoesting is. De wijde omtrek ziet zwart. Witte plukken rook stijgen op uit de smeulende asresten. Overal staan karkassen van uitgebrande auto’s langs de weg. De huizen die her en der het vuur dankzij preventief bluswerk of puur geluk hebben overleefd, detoneren bijna in het eentonige grauw.

Rond zeven uur ’s avonds kreeg arts Andreas Piskopakis maandag de eerste gewonden binnen op de eerste hulppost waar hij dienst had. Die kwamen nog op eigen gelegenheid en hadden vooral ademhalingsproblemen. “De rook dampte van hun kleren, als ze die nog aanhadden tenminste”, vertelt hij nu. Al snel brachten ambulances de eerste patiënten met brandwonden binnen, sommige zeer ernstig. “Mensen waren in paniek. Ze zochten familie en schreeuwden en huilden dat ze hun huis kwijt waren.”

Premier Tsipras heeft vandaag drie dagen van nationale rouw afgekondigd. “Er zijn geen woorden om alles wat we nu voelen te beschrijven. Het land beleeft een onbeschrijflijke tragedie”, zei hij in een televisietoespraak. De Europese Unie en diverse lidstaten hebben financiële hulp en blusvliegtuigen toegezegd. Maar ook buurlanden Turkije en Macedonië, met wie Griekenland moeizame relaties onderhoudt, hebben hulp aangeboden.

Karkas van uitgebrande auto in Mati. Beeld Angelos Tzortzini, AFP
Karkas van uitgebrande auto in Mati.Beeld Angelos Tzortzini, AFP

Brandstichting

Intussen woedde het vuur vandaag nog steeds in de buurt van Kineta, een klein uur rijden ten westen van Athene. De bosbranden zijn niet uitzonderlijk: Griekenland heeft er vanwege hitte en droogte vrijwel elke zomer mee te maken. Over de oorzaak is nog niets bekend, maar er wordt volop gespeculeerd over brandstichting.

“Op vijftien plekken in drie verschillende gebieden van de regio Athene brak tegelijk brand uit”, zei een regeringswoordvoerder. Hij voegde eraan toe dat Griekenland de Verenigde Staten om drones heeft verzocht, om “verdachte activiteit mee te observeren en op te sporen.”

Het komt voor dat Grieken brand stichten om wijziging van bestemmingsplannen af te dwingen en grond vervolgens te bebouwen. De openbaar aanklager is een onderzoek begonnen.

. Beeld Sander Soewargana
.Beeld Sander Soewargana
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden