Theaterrecensie

Smeuïge kijk op actueel en betrokken theater

Hans DageletBeeld ANP KIPPA EVERT-JAN DANIELS

Ondertussen in Casablanca
Nationale Theater
Toneelgroep Oostpool
***

Hoe verhoudt de fictieve werkelijkheid op toneel zich met de realiteit? Is concrete betrokkenheid daar überhaupt mogelijk? In 'Ondertussen in Casablanca' heet regisseur Jeroen de Man ons welkom in de paradoxale wereld van het geëngageerde theater.

Beroemd acteur Alfred Lohman (Hans Dagelet) is zijn status ontvlucht voor een idealistisch renovatieproject in de Marokkaanse stad Casablanca. Hoezo, vindt zijn vriendin aldaar, hij heeft twee linkerhanden en moet gewoon doen wat hij het beste kan, toneelspelen. Daar is iedereen het meest mee gebaat.

Om dat te staven verplaatst de handeling zich van 'Ondertussen in Casablanca' naar 'Ondertussen op het Leidseplein'. Naar een eerder interview met Alfred door een al even zelfingenomen tv-presentatrice (Anniek Pheifer). Een steekspel van overbekende citaten en grote namen.

Terwijl "er zijn geen kleine rollen, alleen kleine acteurs" of die legendarische regisseur "hoe heet-ie nou..." geestig als valse bescheidenheid door de lucht dartelen, wordt het interview regelmatig doorsneden met scènes en beelden van elders. Een operatie in Port-au-Prince, een terroristische aanslag in een tv-studio in Hilversum, schamele vluchtelingententjes op Lesbos. Tegelijk is er nog een tweede verhaallijn: de venijnige wedijver tussen Alfred en zijn al even befaamde vrouw en actrice Lyn (Jacqueline Blom).

Eigenlijk is 'Ondertussen in Casablanca' één lange mentale flashback van een steracteur, die ooit dacht een bijdrage aan de verbetering van de wereld te leveren. En, wanneer bijvoorbeeld over de al vijfentwintighonderd jaar oude tragedie 'Oresteia' wordt geschreven 'nog altijd even actueel', denkt: wat betekent dat nou echt?

Veelzeggend

De vorm, de snelle afwisseling van toneel en zogenaamde, vaak bewust geënsceneerde, werkelijkheid is veelzeggend. Feit en fictie: of je het nu als film-, tv-beeld of toneelscène brengt, het blijft een commentaar. In die zin doet de voorstelling denken aan 'Achterkant' (2013), kanttekeningen van De Mans vroegere groep De Warme Winkel bij repertoiretheater.

'Ondertussen in Casablanca' is Jeroen de Mans regiedebuut bij een groot gezelschap, een coproductie van het Nationale Theater (voorheen Nationale Toneel) en Toneelgroep Oostpool. Mooi dat hij de theatrale gekte van De Warme Winkel op een geoliede machinerie en gerenommeerde acteurs kan overdragen. Dagelet, Pheifer en Blom zijn hilarisch leuk in de ijdele arrogantie van hun personages.

De Man had zeker meer darlings mogen killen, zoals een vage golfscène of het nogal banale einde. Maar in het heerlijk gammele decor, met coulissen die van artistiek rommelig naar design draaien, varieert de schijnbare chaos smeuïg van quasipersoonlijk tot charity song 'We are the World' tot het intrieste beeld van een antiek theater in een verwoest Aleppo.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden