Smeren tegen de pijn

Sommige reclameleuzen zijn van een verpletterende logica. Neem die van Tantum, een pijnstillende crème. ,,U weet zelf het best waar de pijn precies zit.'' Wat is dan logischer dan om de pijnstiller ook daar aan te brengen? Een animatiefilmpje laat zien hoe bestanddelen van de crème door de huid dringen en op de pijnlijke plek afkoersen. Een korte strijd en wég is de rode zwelling.

Dat is op het randje. De reclame suggereert van alles, maar claimt net niet meer dan is toegestaan. In 1998 ging het wel fout. Toen zei de reclamestem dat Tantum een bijzonder geneesmiddel tegen pijnlijke spieren en gewrichten was dat tot in de kern doordrong en de pijn deed verdwijnen. Dat wekte te veel de indruk dat de crème de oorzaak van de pijn kon genezen, oordeelde de rechter.

Het werkzame bestanddeel van Tantum is benzydamine, een ontstekingsremmer. Het behoort tot dezelfde familie (de NSAID's) als ibuprofen, het stofje dat in die andere pijnstillende crème, Advil Fastfree, zit. Beide middeltjes zijn vrij bij de drogist verkrijgbaar en allebei erg duur - zeven à acht euro voor een tubetje van 30 ml. Er is één, groot verschil: Tantum mag zich een geneesmiddel noemen, Advil Fastfree niet. Tantum neemt bij zwellingen de pijn weg, zegt de registratie. Klopt, zegt Fred Schobben, hoogleraar farmacotherapie aan de Universiteit Utrecht en lid van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Met pijn in het hart: ,,Het was als het ware een jeugdzonde van het College. Tantum is in 1973 geregistreerd toen we een inhaalslag moesten plegen en redelijk coulant met de middelen zijn omgesprongen.''

Voorzichtig formulerend - Schobben moet oppassen in deze juridische slangenkuil - vraagt hij zich af of Tantum vandaag de dag nog zou worden erkend. Want laten we wel wezen: een goed bewijs voor de werking is er eigenlijk niet. En dan maakt het niet uit of het om Tantum gaat of om Advil Fastfree. Schobben: ,,De gevoelige zenuw zit vaak binnen in de spier. Het zijn maar zeer lage concentraties van de werkzame stof die zo diep doordringen. Als je een pilletje slikt, komt er meer op de gevoelige plek aan.''

Daar zijn de dames van de lokale drogist het mee eens. ,,U moet zich niet al te veel bij die pijnstillende werking voorstellen'', zeggen ze terwijl ze hun assortiment crèmes afzoeken. Want behalve Tantum en Advil Fastfree moeten ze ,,ook nog iets in die richting van A. Vogel'' hebben. Een oudere dame met een rollator is het er niet mee eens. ,,Prima spul, die zalf'', zegt ze. ,,Ik heb er veel baat bij.''

Pure suggestie, zegt Schobben. ,,De werkzame dosis is zo laag, daar kan maar een heel klein effect van uitgaan. Wat wél helpt, is het smeren. Je moet de crème goed inwrijven en dat maakt de spieren warm en bevordert de bloeddoorstroming. Maar ja, voor dat doel kun je net zo goed massagezalf of nivea gebruiken.''

Het spijt Schobben dat hij de registratie van Tantum niet kan terugdraaien. ,,Dan zou ik moeten aantonen dat het middel schadelijk is.'' Wel is hij er extra alert op dat het middel niet meer claimt dan zijn registratie toestaat. ,,Ze mogen zeggen dat het helpt tegen de pijn ten gevolge van een zwelling. Maar absoluut niet dat het gewrichtsontstekingen wegneemt of gewrichtspijn verlicht.''

In het reclamefilmpje van Tantum wrijven mensen over kennelijk pijnlijke gewrichten. En de rode vlek in de animatie suggereert dat een ontsteking verdwijnt. Maar dat zegt de reclamestem niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden