'Smeren en fêteren was normaal'

Hoe heeft het zo ver kunnen komen dat de Noord-Hollandse ex-gedeputeerde Ton Hooijmaijers wordt beschuldigd van grootscheepse bestuurlijke corruptie? Had iemand niet eerder aan de bel kunnen trekken? Zwijgen is inherent aan bestuurlijke corruptie, zegt Hans Nelen, criminoloog aan de universiteit Maastricht.

Is dit het ergste geval van bestuurlijke corruptie in Nederland?
"Nou, dit is wel heftig. Laatst hadden we een wethouder in Roermond die bevriend was met een bouwbedrijf dat erg veel klussen kreeg, en het machtsmisbruik van burgemeester Verver in Schiedam. Maar dat is anders dan steekpenningen. Bij ambtenaren zagen we dat in de bouwfraude. Maar een gedeputeerde is tamelijk uniek."

Heeft u daar een verklaring voor?
"Over deze individuele zaak natuurlijk niet. Maar het is wel een beetje in de tijd te plaatsen. In de jaren negentig ontstond het idee dat al die grijze ambtenaren achter hun bureau vandaan moesten; ondernemers opzoeken, targets halen. Het was niet meer verkeerd om, met mate, een skybox te bezoeken."

Maar dat is iets anders dan je tonnen toe laten schuiven.
"Klopt. Dat is deel twee. Sinds de vastgoedfraude kennen we de mores in die markt. Smeren en fêteren blijkt doodnormaal bij snelle vastgoedjongens. Nederland is een klein land. We moeten polderen. Er is veel overleg. Dat is ook een gevaar."

Maar mensen zouden dat bij Hooijmaijers toch gezien moeten hebben?
"Ja, dat zou je zeggen. Maar het was voor de crisis. Iedereen verdiende veel geld. Zolang het goed gaat, trekt niemand aan de bel. Bij een gedeputeerde is het extra lastig. Je geeft niet zomaar je baas aan. Vaak komen zulke zaken pas uit als mensen ontevreden worden. In het geval Hooijmaijers zakte de markt in. Dan kun je nog zoveel beloofd hebben."

Maar Nederland staat wel op plek 7 van 183 landen in de ranglijst van Transparancy International.
"Ja, maar we hebben het hier vooral op papier heel goed geregeld. Als een ambtenaar de eed aflegt, moet hij een dik pak papier ondertekenen. Maar het is belangrijk dat iemand die waarden ook onderstreept. Anders heb je er niets aan."

Wie is Hooijmaijers?
Antonie Martinus Cornelis Alfred (Ton) Hooijmaijers (1961) was van 1990 tot 2001 namens de VVD gemeenteraadslid in Amsterdam.

Van 2001 tot 2002 was hij wethouder economische zaken onder burgemeester Cohen. In de jaren daarna bekleedde hij diverse functies in het (Noord-Hollandse) bedrijsleven. In 2005 werd hij benoemd tot gedeputeerde ruimtelijke ordening in de provincie Noord-Holland. In 2008 moest hij aftreden omdat de provincie miljoenen dreigde te verliezen door het omvallen van de IJslandse bank Landsbanki. In maart 2010 deden de Fiod en de Rijksrecherche een inval bij Hooijmaijers en zijn moeder en werd beslag gelegd op zijn vermogen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden