Sluiting van Guantánamo Bay lijkt een fata morgana

amsterdam – Uit Guantánamo Bay, het gevangeniskamp voor ’vijandelijke strijders’ op Cuba, komen gunstige berichten voor de gevangenen. Een Algerijn heeft in hoger beroep een nieuw onderzoek van zijn geval afgedwongen. De meerderheid van de 181 gevangenen in het kamp verblijft niet meer in eenmanscellen. Maar de regering-Obama lijkt niet meer te geloven in een snelle sluiting van het kamp.

„In sommige opzichten heb ik met Obama te doen”, zegt Candace Gorman, advocaat van een vrijgelaten gevangene en een die nog vastzit, vandaag in een vraaggesprek met Trouw. „Nadat hij, kort na zijn aantreden als president, verklaarde dat Guantánamo in een jaar dicht moest zijn, heeft het Congres de geldkraan daarvoor dichtgedraaid.”

In de acht jaar van zijn bestaan heeft ’Gitmo’ vele gevangenen zien vertrekken. Vrijkomen via de rechter is nog nooit gelukt. Maar de regering besloot in veel gevallen dat ze bij nader inzien toch niet tot de ’slechtsten van de slechtsten’ behoorden, zoals Donald Rumsfeld, de minister van defensie onder George W. Bush, het formuleerde.

Een cliënt van Gorman, een Libiër, woont nu tot zijn genoegen in Georgië. Maar drie gevangenen die sinds januari in Slowakije wonen, zijn sinds twee weken in hongerstaking omdat ze in een kamp voor immigranten zijn ondergebracht waar volgens hen de omstandigheden nog slechter zijn dan in Guantánamo Bay. En Abu Bakr Qassim, een Oeigoer die werd ondergebracht in Albanië, zegt vandaag in een gesprek met Trouw dat hij zich daar nog steeds de gevangene voelt van de Chinese regering.

De uitspraak vorige week van het hof van beroep in Washington kan weer een vertrekkende gevangene opleveren. De aanwijzingen dat Belkacem Bensayah, een Algerijn die werd opgepakt in Bosnië, lid van Al Kaida zou zijn, moeten opnieuw worden bekeken. Opvallend daarbij is dat de regering tijdens de beroepszaak haar eigen argumenten heeft verzwakt. Eerst betoogde ze dat Bensayah Al-Kaida hielp, en dat dat al voldoende was om hem vast te houden. De lagere rechter vond die hulp aannemelijk. In het beroep stelde de regering-Obama dat Bensayah ’lid of onderdeel’ was van Al-Kaida. Dat is een veel zwaardere beschuldiging en dus moeilijker aan te tonen. Daardoor stijgt de kans dat deze verdachte moet worden vrijgelaten.

Maar een leeg Guantánamo Bay komt er voorlopig niet. De regering-Obama vindt dat ze daar genoeg voor gedaan heeft, meldde onlangs de New York Times, na gesprekken met Congresleden en andere ingewijden. Het Congres is nu aan zet, omdat het heeft geweigerd geld te geven voor een streng te beveiligen gevangenis op het vasteland, voor de gevaarlijkste gevangenen.

Ondertussen is Guantánamo Bay minder een probleem voor de Amerikaanse reputatie in de islamitische wereld, en dus voor de nationale veiligheid, dan het is geweest, denkt de regering. Zo lang Obama maar lippendienst aan die sluiting bewijst. „Sluiten is goed”, zei een hoge functionaris tegen de krant. „Ervoor vechten het dicht te krijgen is ook nog in orde. Toegeven dat het niet lukt, dat zou het ergste zijn.”

Volgens advocate Candace Gorman is dat beleid in ieder geval in de VS effectief: „Als ik vertel dat ik iemand vertegenwoordig die in Guantánamo Bay zit, dan zeggen ze meteen: is dat niet gesloten?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden