Een jongen op zijn kamer in jeugdzorginstelling De Hoenderloo.

Intensieve jeugdzorg

‘Sluiting van De Hoenderloo Groep dupeert ruim tweehonderd kinderen’

Een jongen op zijn kamer in jeugdzorginstelling De Hoenderloo.Beeld Bram Petraeus

Een grote jeugdzorginstelling op de Veluwe gaat dicht. Wat betekent dit voor de tweehonderd kinderen die er wonen?

Ruim tweehonderd kinderen met zeer complexe, meervoudige psychische problemen komen mogelijk thuis te zitten, nu jeugdzorginstelling De Hoenderloo Groep bij Apeldoorn volgend jaar de deuren sluit. Een drama, vindt hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren (51) van de Universiteit Leiden.

Waarom is dit een drama?

“In Nederland is er een groeiende groep kinderen met extra complexe problemen die langdurige, intensieve zorg nodig heeft. De Hoenderloo Groep, waar ze intern wonen en 24-uurs zorg krijgen, is voor hen heel belangrijk. Vanwege financiële tekorten en gebrek aan landelijk beleid stopt dit nu. Er is op dit moment geen alternatief voor die zorg in Nederland. Hoenderloo vangt de meest zware gevallen op, jongeren tot achttien jaar die al een heel lang, intensief zorgtraject hebben doorlopen en nergens anders meer terecht kunnen. Hulpverleners hebben tijd nodig hun vertrouwen te winnen. Midden in de behandeling krijgen ze straks dus een andere hulpverlener. Die moet weer opnieuw beginnen met het winnen van vertrouwen. Voor de kinderen is dit allemaal slecht.”

Wat voor problemen hebben deze kinderen precies?

“Het gaat om jongeren die volledig in de knoop zitten. Meestal door wat ze in hun thuisomgeving hebben meegemaakt en gezien. Ze vertrouwen vaak niemand meer, hebben hechtingsproblemen en kunnen nauwelijks sociale relaties aangaan. Dat uit zich door boos worden, onbegrip voor sociale situaties. Soms slaat het ook naar binnen, en ontwikkelen deze kinderen een angststoornis of worden suïcidaal. Voor deze mensen is tijd nodig: stapje voor stapje moeten ze hun vertrouwen in andere mensen herstellen, zodat ze uiteindelijk terug kunnen naar hun eigen omgeving.”

Waarom gaat in uw visie De Hoenderloo Groep dicht?

“Het is niet verwonderlijk dat het juist bij een instelling die hele complexe jeugdzorg verleent, misgaat. Sinds 2015 is het zorgveld door de decentralisatie sterk veranderd. Zorgbestemmingen waar naartoe kinderen uit het hele land komen, hebben het daar moeilijk mee. Ze hebben te maken met veel verschillende partijen, en een enorme administratieve rompslomp. Door teruglopende tarieven is er steeds minder geld om personeel voor deze instellingen gemotiveerd te houden, bijvoorbeeld door bijscholing. Hierdoor is het erg moeilijk om verbeteringen, zoals de inspectie terecht wil, waar te maken. Alles draait tegenwoordig om efficiëntie, snelheid en bezuinigen in deze complexe jeugdzorginstellingen. Maar sluiten is niet de oplossing, want hiermee gaat een hoop ervaring verloren, en die is zo noodzakelijk in de omgang met deze kinderen.”

Komen deze kinderen thuis te zitten?

“Dat zal deels niet te voorkomen zijn. Ik ga ervan uit dat De Hoenderloo Groep de komende maanden zeer zijn best doet om een goede plek te vinden voor ieder kind. Maar de wachtlijsten voor jeugdzorg rijzen al jaren de pan uit. Dus dat zal lastig worden. Het probleem is ook dat als dit besluit eenmaal genomen is, de leiding de controle snel verliest. Als ik bij die jeugdinstelling zou werken, en een gezin en hypotheek heb, zou ik nu als een malle gaan solliciteren. De kans is groot dat het meest kundige personeel als eerste is vertrokken. Dus wie gaat die overstap van de kinderen dan goed regelen?”

Wat betekent deze sluiting voor de betroffen gezinnen?

“Deze jongeren zitten niet voor niets daar. Het betekent dat ze echt niet thuis kunnen wonen. Deze sluiting gaat gezinnen ontwrichten, en bovendien is het maar ten zeerste de vraag of er op redelijke termijn passend onderwijs voor deze kinderen beschikbaar is. Dus ook dat valt dan weg. Uiteindelijk creëren we zonder gepaste hulp een groep volwassenen zonder enige vorm van vertrouwen in de maatschappij.”

Hard gewerkt, maar gefaald

De Hoenderloo Groep, een jeugdzorginstelling met vestigingen in Hoenderloo en Deelen, gaat dicht. Bij de instelling werken 400 personeelsleden en verblijven op dit moment ruim tweehonderd jongeren, van wie een deel zeer complexe problematiek heeft.

Volgens de overkoepelende organisatie is de sluiting ‘onvermijdelijk’ vanwege een tekort van 4 miljoen euro en achterblijvende kwaliteit van zorg. De Inspectie Gezondheidszorg uitte vorig jaar al scherpe kritiek op De Hoenderloo Groep vanwege strenge straffen in de instelling. Pluryn stelde deze week dat er hard is gewerkt aan verbeteringen, maar dat dat niet voldoende is gelukt. ‘De kwaliteit van zorg kan daardoor in het geding komen’, aldus het persbericht. 

Lees meer:

Goede jeugdzorg? Elke gemeente heeft zo zijn eigen idee

De jeugdzorg is te versnipperd geraakt, stelt minister De Jonge. Hoe komt dat, en wat zijn de gevolgen? Limburg als voorbeeld van hoe gemeenten uit elkaar drijven.

De jeugdzorg kan veel effectiever, zonder dat het een cent extra kost

Er hoeft geen extra geld naar jeugdzorg om de hulpverlening te verbeteren, zegt ervaringsdeskundige Jantine Heuvelink. Door beter te luisteren naar de vraag van kinderen en ouders is er een wereld te winnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden