Sluiswachter worden, ik?

De drie leden van Suver Nuver in hun allerlaatste voorstelling. (FOTO STEPHAN VAN HESTEREN) Beeld
De drie leden van Suver Nuver in hun allerlaatste voorstelling. (FOTO STEPHAN VAN HESTEREN)

Het intrekken van subsidie betekent na 21 jaar het einde van het bewegingscabaret Suver Nuver. Vanaf het begin wisten de drie spelers ’oeverloos gelul’ te voorkomen.

Arend Evenhuis

De eigennaam dient wat uitgerekt te worden uitgesproken: súúúver núúúver. Het is Fries en betekent ’nogal raar’, ’beetje vreemd’. Het vrouwelijke lid van Suver Nuver, Dette Glashouwer, bedacht de naam voor het gezelschap.

De drie Friezen Dette Glashouwer, Henk Zwart en Peer van den Berg verschansten zich 21 jaar geleden in een pastorie op Ameland, om daar hun eerste mimetheatervoorstelling te maken. Volgens het principe: eerst doen, dan discussiëren. „Zo voorkom je oeverloos gelul.”

Het werd een lokatieproject ’met heel veel rennen, zingen en bekentenissen’, die in de voormalige gevangenis aan het Amsterdamse Kleine Gartmanplantsoen z’n première beleefde. Getiteld: ’Suver Nuver’.

Tot hun eigen verbazing een daverend succes, dat uitwaaierde tot tournees door Italië. Dette Glashouwer: „Hoe groter de ruimte was waarin we speelden, hoe langer de voorstelling werd. Er kwamen steeds meer achtervolgingen in. Het maakte niet zo veel uit of ze ons verstonden of niet; zolang de toeschouwers de loskomende associaties maar begrepen. En dat deden ze.” Sindsdien draagt het gezelschap de naam van die eerste voorstelling.

Het was een kwestie van zoeken en aftasten, ook al kende het drietal elkaar van de mimeschool. Daar voelde Dette Glashouwer zich meteen thuis, nadat ze de omweg naar de toneelschool in Maastricht had bewandeld. Op de lagere school raakte ze al vertrouwd met voordrachtskunst. Zodra de klas bijbelse verhalen ging naspelen, nam Dette vanzelfsprekend en steevast de Jezusrol op zich ’want ik was daar het meest geschikt voor’.

Toch wilde ze aanvankelijk tandarts worden. Omdat dat haar zo’n eng beroep leek. Zo eng, dat ze haar tandartspraktijk alvast maar op haar medeleerlingen praktiseerde.

Omdat ze geen subsidie meer krijgen, houdt Suver Nuver na 21 jaar spelen op te bestaan. Met ’Zum Wohl’ toeren ze door het land als afscheidsvoorstelling. De twee mannen en de vrouw uit ’Zum Wohl’ zijn uit het paradijs gegooid, en belanden van lieverlede in Oostenrijk waar ze zich staande proberen te houden in een huisje van waaiboomhout. „Al het geld ging in het decor zitten, het duurste decor ever! Het huisje moet in een handomdraai kunnen instorten, en als de wiedeweerga opgebouwd kunnen worden.”

Het ziet er allemaal even verfrommeld uit als het bestaan van de drie personages zelf. En zo moet het ook, want anders zou de ondertitel niet luiden: ’Over tijd en herhaling, familie en indringers, over woede en wraak, een feest van destructie!’

Dette Glashouwer speelt een in het bos rondscharrelende oervrouw Eva die al babykleertjes aan een waslijn hangt voordat ze het kind baart dat zich als monster zal ontpoppen. En dat dus, net als de moeder, dood moet.

Daarvóór hebben zich al talrijke zotte en geestige verwikkelingen afgespeeld die de drie Suver Nuvers in kwieke behendigheid spelen: een bovengrondse estafette voor twee wortelen, ondergrondse trammelant met een kronkelslang en driftig peuzelende bosgeest, hondjes die worden verhangen en als in een kermisschiettent neergeknalde konijntjes.

Dette Glashouwer reageert verrassend laconiek over het plotseling wegvallen van subsidie. En over het 25-jarig Suver Nuverjubilieum dat er dus niet komt. „Ach: 3 x 7 = 21 jaar, dan ben je volwassen. Kennelijk willen de subsidietoekenners onze volwassenheid niet, vinden ze het genoeg. Maar goed: we hebben wel 21 jaar lang subsidie gekrégen.”

„Voor het eerst van m’n leven heb ik geen enkel idee wat ik ga doen. Eerst maar eens een sabbatsjaar. Er lonkt een groot gevoel voor avontuur. Het is dramatisch, maar ik ben ook erg nieuwsgierig of er leven na Suver Nuver is. Sluiswachter worden, ik? Ik weet niet hoe lang je dat uithoudt.”

De argumentatie om de subsidie in te trekken raakte haar wel degelijk. „Ze zijn kennelijk niet meer in ons geïnteresseerd. Het kwam er op neer dat wij ’punkers van de anarcho-mime onszelf hebben overleefd’. Met andere woorden: hou nou eens op met z’n drieën te zijn. Tja.”

Al leerden de drie Suver Nuvers gaandeweg blindelings met elkaar te lezen en schrijven, zochten ze voor elke nieuwe productie een regisseur van buitenaf. Onderling zelf regisseren was geen optie. „We erkennen elkaar geen van allen als regisseur. Bovendien zijn we steeds benieuwd wat een regisseur met ons doet.”

Wat kenmerkend te noemen is voor Suver Nuver? „Een combinatie van naïeviteit en grofheid, speelse nieuwsgierigheid naar taboes; leuk om mensen op een verkeerd been te zetten. Ooit omschreef iemand onze manier van spelen met ’bewegingscabaret’. Dat klinkt wel goed. ’Bekentenistheater’ zou ook nog kunnen; we hebben in ieder geval meer uitgedrukt in monologen dan in dialogen. Meestal in monologen naar het publiek om een sfeer van intimiteit te creëren.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden