Slowakije ziet niets in de integratie van moslims

Reportage | Met de stembusgang in aantocht zwelt de anti-islamretoriek aan. 'Premier wil zo de aandacht van de echte problemen afleiden.'

Wie de plek niet weet, vindt het islamitische gebedshuis in het centrum van Bratislava nooit. Je moet ervoor over een binnenhof met een café en een wijnbar. Meer dan een grote, met tapijten gestoffeerde kamer is het niet. Op straat verraadt slechts een bordje met 'Cultuurvereniging Cordoba' de juiste plek. "Om vandalisme te voorkomen", zegt Mohamad Hasna, voorzitter van de Islamitische Stichting Slowakije. Tweederde van de Slowaken moet niets van moslims hebben.

Hasna, een Syriër, kwam 25 jaar geleden naar Slowakije, niet als vluchteling, maar als student. Vluchtelingen zijn er nauwelijks in het land. Maar als je premier Robert Fico mag geloven, kampt ook Slowakije met een vluchtelingencrisis en grote veiligheidsproblemen. Op 5 maart gaan de Slowaken naar de stembus en overal in het land hangen affiches met Fico's verkiezingsslogan 'Wij beschermen Slowakije'.

Fico is sociaaldemocraat, voor wat dat waard is in Centraal-Europa. Politiek kan hij het goed vinden met zijn Hongaarse collega Viktor Orbán die zichzelf centrumrechts noemt. Net als de Hongaarse premier hecht Fico aan goede banden met Rusland en zijn verkiezingscampagne sluit naadloos aan bij Orbáns nationalisme en antimigratiebeleid.

Mensen uit een andere cultuur en geloof kun je volgens Fico niet integreren. Slowakije moet volgens hem daarom verhinderen dat er überhaupt een moslimgemeenschap ontstaat. "Dat is de enige weg op de risico's te elimineren", zei hij onlangs. De veiligheid van Slowaken gaat boven de rechten van migranten. "Daarom wordt iedere moslim in het land in de gaten gehouden."

"Geen idee wat dat inhoudt", zegt Hasna. "Het doet me aan de jaren dertig denken. Dragen moslims een collectieve schuld? Zijn vrouwen en kinderen ook verdacht?" Volgens sommige Slowaken duidelijk wel: begin dit schooljaar protesteerden ouders in het stadje Topolcany tegen de komst van één enkel islamitisch meisje en bij een antimoslimdemonstratie in Bratislava gooiden demonstranten stenen naar een Arabisch echtpaar.

Maar moslims zijn niet de enigen die weerstand opwekken. Toen in december bekend werd dat Slowakije 149 christelijke Irakezen zou opvangen rond het stadje Nitra, stonden de dorpen daar op hun achterste benen. Op president Andrej Kiska na heeft de afgelopen maanden niet één Slowaakse politicus het voor asielzoekers opgenomen. Hasna merkt dat de onrust onder moslims in Slowakije toeneemt. Vooral vrouwen met een hoofddoek voelen zich op straat steeds ongemakkelijker, zegt hij. "Een aantal families is inmiddels weggegaan en er zijn er zeker meer die daarover denken."

Fico's antivluchtelingenretoriek heeft hem lange tijd geen windeieren gelegd. Maandenlang leek hij op een absolute parlementaire meerderheid af te koersen. Maar recente acties in het onderwijs en de gezondheidszorg maken dat onzeker. Ze tonen dat Slowakije grotere problemen heeft dan vluchtelingen en hebben de populariteit van de premier behoorlijk ondermijnd.

Het schemert al als zich op het Hlavnéplein in het hart van Bratislava zo'n 1500 anti-regeringsdemonstranten verzamelen. Met houten ratels zet de menigte de sprekers kracht bij. Eindexamenkandidaat Peter Zavodny is samen met klasgenoten. Hij gaat zeker stemmen, al weet hij nog niet op wie. Partijprogramma's vindt hij niet echt belangrijk. Hij zoekt vooral een partij die geen coalitie met Fico wil.

Vluchtelingen interesseren hem nauwelijks, zegt Zavodny. "Die zijn er toch niet, iedereen wil naar Duitsland." Het zijn volgens hem vooral ouderen die gevoelig zijn voor Fico's campagne van angst, al blijkt hij het op één punt met de premier eens: de meeste asielzoekers komen naar Europa voor een huis en een uitkering. "Maar Fico probeert gewoon de aandacht af te leiden van de echte problemen: corruptie, falend onderwijs en slechte gezondheidszorg."

Islam geen erkende godsdienst

Afgelopen jaar dienden 167 mensen in Slowakije een asielaanvraag in. Bij de laatste volkstelling gaven zo'n 1300 Slowaken de islam als geloof op. Daarnaast leven er rond de 3500 buitenlandse moslims in het land, meestal tijdelijk, zoals studenten en zakenlieden, maar ook langdurig, zoals Bosnische vluchtelingen uit de Joegoslavië-oorlog. De islam is geen erkende godsdienst. Moslims mogen daarom geen moskeeën bouwen of scholen oprichten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden